Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές για τον ιό του Δυτικού Νείλου, καθώς τα κρούσματα στην Ελλάδα έχουν φτάσει ήδη τα 110.
Η Αττική καταγράφει ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, ενώ ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι οι επόμενες εβδομάδες είναι κρίσιμες, αφού η εποχική δραστηριότητα συνήθως κορυφώνεται από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως και τον Σεπτέμβριο.
Μέχρι τις 12 Αυγούστου, στη χώρα είχαν καταγραφεί 110 κρούσματα λοίμωξης. Από αυτά, τα 81 εμφάνισαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ τα υπόλοιπα 29 παρουσίασαν ηπιότερη συμπτωματολογία.
Τα περιστατικά έχουν εντοπιστεί σε 39 δήμους και 14 Περιφερειακές Ενότητες, σε Αττική, Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι μόνο μέσα στην τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 45 νέα εγχώρια κρούσματα, στοιχείο που δείχνει πόσο γρήγορα αυξάνεται η κυκλοφορία του ιού.
Η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές του ΕΟΔΥ, επισημαίνει ότι, εφόσον συνεχιστεί ο σημερινός ρυθμός, η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών.
Η Αττική στο επίκεντρο της φετινής έξαρσης
Ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Κρούσματα καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο από το 2010, κατά την περίοδο δραστηριότητας των κουνουπιών, και ο ΕΟΔΥ θεωρεί πλέον ότι ο ιός έχει εγκατασταθεί στη χώρα.
Αυτό που διαφοροποιεί, όμως, τη φετινή χρονιά είναι η ένταση της κυκλοφορίας και η ταχύτητα με την οποία αυξάνονται τα περιστατικά.
Όπως αναφέρει η κ. Περβανίδου, «Κατά την τρέχουσα περίοδο μετάδοσης» καταγράφεται ιδιαίτερα έντονη κυκλοφορία του ιού, κυρίως σε περιοχές της Αττικής. Ο αριθμός των κρουσμάτων έχει ήδη ξεπεράσει τα επίπεδα που καταγράφονταν την ίδια εποχή τα προηγούμενα χρόνια.
Ο υψηλός αριθμός περιστατικών τόσο νωρίς μέσα στην περίοδο μετάδοσης αυξάνει την πιθανότητα να ακολουθήσουν ακόμη περισσότερες λοιμώξεις τις επόμενες εβδομάδες.
Για την Αττική, το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα εξαιτίας του μεγάλου πληθυσμού και της υψηλής πυκνότητας κατοίκησης.
«Δεν έχει αλλάξει ο ιός»
Παρά τη μεγάλη αύξηση των περιστατικών, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να δείχνουν ότι ο ιός έχει μεταλλαχθεί ή ότι έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ικανότητα μετάδοσης.
Η αυξημένη δραστηριότητα δεν αποδίδεται επομένως σε κάποιο νέο, πιο μεταδοτικό στέλεχος. Συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων που καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο ο ιός κυκλοφορεί στη φύση.
Μεταξύ αυτών είναι οι μεταναστευτικές διαδρομές των πτηνών, που αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού, η ανοσία των πληθυσμών των άγριων πτηνών, οι πληθυσμοί των κουνουπιών, αλλά και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.
Αυτό το πολύπλοκο πλέγμα παραγόντων καθιστά δύσκολη την ασφαλή πρόβλεψη τόσο της έντασης της κυκλοφορίας όσο και των περιοχών στις οποίες θα εμφανιστούν νέα περιστατικά.
Ο θερμός χειμώνας και οι συνθήκες που ευνοούν τα κουνούπια
Σημαντικό ρόλο στην πορεία της λοίμωξης παίζουν οι καιρικές και κλιματικές συνθήκες, καθώς επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κουνουπιών και την ικανότητά τους να μεταφέρουν τον ιό.
Η υψηλή θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις είναι οι δύο παράμετροι που έχουν συνδεθεί περισσότερο με τις εποχικές εξάρσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο χειμώνας 2025-2026 στην Αττική, ο οποίος ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών. Σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, είναι πιθανό αυτές οι συνθήκες να συνέβαλαν στη σημερινή επιδημιολογική εικόνα.
Ο ΕΟΔΥ, πάντως, δεν συνδέει την έξαρση αποκλειστικά με έναν παράγοντα. Η φετινή δραστηριότητα θεωρείται αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης πολλών περιβαλλοντικών και επιδημιολογικών συνθηκών.
Το κρίσιμο διάστημα τώρα αρχίζει
Οι επόμενες εβδομάδες θεωρούνται καθοριστικές για την εξέλιξη της φετινής περιόδου.
Τα ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι η δραστηριότητα του ιού του Δυτικού Νείλου συνήθως κορυφώνεται στο δεύτερο μισό του Αυγούστου, με το κρίσιμο διάστημα να εκτείνεται από τα μέσα ή τα τέλη Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.
Το γεγονός ότι έχουν ήδη καταγραφεί 110 περιστατικά έως τις 12 Αυγούστου, εκ των οποίων τα 45 μέσα σε μόλις μία εβδομάδα, ενισχύει την ανησυχία για τη συνέχεια.
Η κ. Περβανίδου προειδοποιεί ότι, εάν διατηρηθεί ο σημερινός ρυθμός, η φετινή περίοδος μπορεί να εξελιχθεί σε «μία από τις πιο δύσκολες περιόδους» όσον αφορά τον αριθμό των κρουσμάτων.
Ο ΕΟΔΥ αναμένει παράλληλα νέα περιστατικά τόσο σε περιοχές όπου ήδη υπάρχει κυκλοφορία όσο και σε άλλες περιοχές, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν εκ των προτέρων.
Ενισχυμένη επιτήρηση και άμεση ενημέρωση των αρχών
Ο ΕΟΔΥ έχει ενεργοποιήσει ενισχυμένο σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης.
Τα περιστατικά που διαγιγνώσκονται δηλώνονται άμεσα από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια, ενώ κάθε κρούσμα διερευνάται μέσα σε 24 έως 48 ώρες από τη διάγνωση. Ακολουθεί ενημέρωση των αρμόδιων αρχών, ώστε να εφαρμοστούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις.
Δήμοι και Περιφέρειες ενημερώνονται τόσο για τα περιστατικά όσο και για το επίπεδο κινδύνου σε κάθε δήμο. Παράλληλα εφαρμόζεται εθνικό Σχέδιο Δράσης, το οποίο προβλέπει συγκεκριμένες παρεμβάσεις ανάλογα με την επιδημιολογική εικόνα.
Οι τοπικές δομές υγείας λαμβάνουν επίσης ενημέρωση για την κυκλοφορία του ιού, ενώ ο ΕΟΔΥ εκδίδει εβδομαδιαίες εκθέσεις και, όπου απαιτείται, Δελτία Τύπου. Από την αρχή της φετινής περιόδου έχουν ήδη εκδοθεί τρία σχετικά Δελτία Τύπου.
Τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι
Κρίσιμος είναι και ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου καταγράφεται αυξημένη κυκλοφορία.
Το εθνικό Σχέδιο Δράσης προβλέπει συστηματικές αλλά και έκτακτες παρεμβάσεις από Δήμους και Περιφέρειες, με έμφαση στην καταπολέμηση των κουνουπιών και στην ενημέρωση του πληθυσμού.
Στην Αττική, η ανάγκη άμεσης κινητοποίησης είναι ακόμη μεγαλύτερη λόγω της υψηλής πληθυσμιακής πυκνότητας.
Ο ΕΟΔΥ είχε ήδη από τον Μάιο ενημερώσει τους επαγγελματίες Υγείας σε όλη τη χώρα για την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης και έγκαιρης διάγνωσης, ενώ είχε προειδοποιήσει και τους πολίτες για την αναμενόμενη επανεμφάνιση περιστατικών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου είναι ασυμπτωματική ή συνοδεύεται από ήπιες ενοχλήσεις.
Υπάρχουν, ωστόσο, περιστατικά στα οποία προκαλείται σοβαρή νόσηση με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Από τα 110 κρούσματα που είχαν καταγραφεί έως τις 12 Αυγούστου, τα 81 παρουσίασαν τέτοιες εκδηλώσεις.
Μεγαλύτερη προσοχή χρειάζεται να δείχνουν οι ηλικιωμένοι, οι άνθρωποι με ανοσοκαταστολή και όσοι πάσχουν από χρόνια υποκείμενα νοσήματα.
Η ηλικία θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου για σοβαρή νόσηση και ακόμη και για θανατηφόρες επιπλοκές.
Τα μέτρα προστασίας από τα κουνούπια
Οι υγειονομικές αρχές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει λόγος πανικού, χρειάζεται όμως σταθερή εφαρμογή των μέτρων ατομικής προστασίας.
Ο ΕΟΔΥ συστήνει τη χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στον χώρο, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες τους. Χρήσιμες είναι επίσης οι σήτες, οι κουνουπιέρες, τα κλιματιστικά και οι ανεμιστήρες.
Από το σούρουπο και μετά συνιστάται, όταν οι θερμοκρασίες το επιτρέπουν, η χρήση μακριών ρούχων.
Οι πολίτες καλούνται ακόμη να παρακολουθούν τις ενημερώσεις για τις περιοχές όπου έχει καταγραφεί κυκλοφορία του ιού και να λαμβάνουν αυξημένα μέτρα όταν ζουν ή βρίσκονται σε αυτές.
Μεγάλη σημασία έχει και η απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, μπαλκόνια, βεράντες, ταράτσες, κήπους, χωράφια και οικόπεδα. Ακόμη και μικρές ποσότητες νερού μπορούν να αποτελέσουν σημεία αναπαραγωγής κουνουπιών.
Αντικείμενα που συγκρατούν νερό πρέπει να αναποδογυρίζονται ή να καλύπτονται. Όπου αυτό δεν γίνεται, το νερό χρειάζεται να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.
Απαραίτητος είναι επίσης ο καθαρισμός σε υδρορροές, φρεάτια και λούκια, καθώς και η κάλυψη με σήτα ανοιχτών διόδων ή αγωγών εξαερισμού βόθρων.
Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά εγρήγορση
Η εικόνα που διαμορφώνεται φέτος απαιτεί αυξημένη προσοχή, καθώς η Ελλάδα εισέρχεται τώρα στο χρονικό διάστημα κατά το οποίο παραδοσιακά κορυφώνεται η μετάδοση του ιού του Δυτικού Νείλου.
Μέχρι σήμερα δεν έχει καταγραφεί αλλαγή στη συμπεριφορά ή στη μεταδοτικότητα του ιού. Η έντονη δραστηριότητα φαίνεται να προκύπτει από τον συνδυασμό των καιρικών συνθηκών, των πληθυσμών των κουνουπιών και της κυκλοφορίας του ιού στα άγρια πτηνά.
Το μήνυμα των υγειονομικών αρχών είναι να μην επικρατήσει πανικός, αλλά να υπάρχει ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στα μέτρα προστασίας, ειδικά τώρα που το πιο κρίσιμο κομμάτι της περιόδου βρίσκεται μπροστά μας.
