Η κυβέρνηση Τραμπ, το 2025, ακύρωσε περίπου το 83% των προγραμμάτων της USAID και απορρόφησε ό,τι απέμεινε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Κόπηκε, έτσι, μια ροή δεκάδων δισεκατομμυρίων που για δεκαετίες τροφοδοτούσε ΜΚΟ, «προγράμματα δημοκρατικής διακυβέρνησης», καμπάνιες για το κλίμα και θεσμικούς μηχανισμούς ευθυγραμμισμένους με την προοδευτική ατζέντα. Χωρίς αυτόν τον διοργανωτή –και ταμείο–, η Αριστερά έμεινε να υπερασπίζεται την έλλειψη ασφάλειας, την ακρίβεια και τη διαφθορά με δικά της μέσα.
Το αποτέλεσμα αυτής της έλλειψης χρηματοδότησης φάνηκε γρήγορα. Από το 2025 έως το καλοκαίρι του 2026, δεξιοί ή κεντροδεξιοί υποψήφιοι κέρδισαν στο Εκουαδόρ, στη Βολιβία, στη Χιλή, στην Ονδούρα, στην Κόστα Ρίκα, στο Περού και στην Κολομβία. Σε χώρες όπου η USAID είχε ελάχιστη παρουσία, όπως η Βολιβία ή η Αργεντινή του Μιλέι, η στροφή είχε ήδη ξεκινήσει νωρίτερα.
Αλλού, όμως, η διακοπή της χρηματοδότησης συνέπεσε με την αποδυνάμωση κομματικών μηχανισμών και συμμαχικών οργανώσεων. Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει πως ήταν η μοναδική αιτία, αλλά απομακρύνει την εύκολη εξήγηση ότι επρόκειτο για τυχαία σειρά.
Προχθές, 4 Οκτωβρίου 2026, η ίδια τάση καταγράφηκε στη μεγαλύτερη χώρα της ηπείρου. Ο Φλάβιο Μπολσονάρο, γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, πήρε περίπου 47% στον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας, έναντι περίπου 45% του Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα.
Κανείς δεν ξεπέρασε το 50%, οπότε ο δεύτερος γύρος ορίζεται για τις 25 Οκτωβρίου, όμως οι πιθανότητες είναι με το μέρος του Μπολσονάρο. Το κόμμα του ενισχύθηκε και στο Κογκρέσο και σε πολιτειακές εκλογές, ενώ ο Λούλα, στα 80 του, χάνει έδαφος σε κρίσιμες περιφέρειες όπως η Μίνας Ζεράις. Οι δημοσκοπήσεις τον έδειχναν μπροστά, όμως η κάλπη τον διέψευσε.
Οι γεωπολιτικές συνέπειες και η νέα ισορροπία
Τι σημαίνει η αλλαγή: η Λατινική Αμερική γυρίζει προς κυβερνήσεις που δίνουν προτεραιότητα στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας, τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη συμμαχία με την Ουάσιγκτον, εις βάρος του κοινωνικού κράτους και της κινεζικής επιρροής.
Αν ο Μπολσονάρο κερδίσει τον δεύτερο γύρο, η Βραζιλία, η μεγαλύτερη οικονομία της περιοχής, θα ενταχθεί σε ένα μπλοκ που ήδη περιλαμβάνει την Αργεντινή, το Ελ Σαλβαδόρ και τις χώρες με τις πρόσφατες δεξιές νίκες. Η Αριστερά δεν εξαφανίζεται, ιδίως στον βραζιλιάνικο Βορρά και Βορειοανατολικά, αλλά χάνει τον εξωτερικό μοχλό που της επέτρεπε να επιβάλλει ατζέντες χωρίς αντίστοιχη εκλογική στήριξη. Το στοίχημα τώρα είναι αν οι νέες κυβερνήσεις θα υλοποιήσουν τις υποσχέσεις τους.
