Ως απόλυτη αμερικανική στήριξη στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου διάβασε η Αθήνα τις δηλώσεις του Μάρκο Ρούμπιο, η επίσκεψη του οποίου, όπως εκτιμάται, όχι μόνο αποτύπωσε το υψηλό επίπεδο των διμερών σχέσεων, αλλά και τις αναβάθμισε.
Η αποστροφή του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών στις κοινές δηλώσεις με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, στην «ιδιωτική διπλωματία» και στα περί «ευαισθησίας» άλλων χωρών που δεν κατονόμασε —δηλαδή της Τουρκίας— πυροδότησε ερωτήματα, με τον Αλέξη Τσίπρα να χαρακτηρίζει στάση «Πόντιου Πιλάτου» την αναφορά Ρούμπιο.
«Η δήλωση του κ. Ρούμπιο ήταν σαφής. Οι ΗΠΑ είναι απόλυτα δεσμευμένες στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου και της ενεργειακής διαφοροποίησης. Το τι συνιστά αυτή η αμερικανική δέσμευση δεν είναι συζητήσιμο», υπογράμμισε ανώτατη διπλωματική πηγή, τονίζοντας ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει την Ελλάδα στο θέμα του καλωδίου.
Η ίδια πηγή υποστήριξε ότι η αναφορά Ρούμπιο περί «ευαισθησίας» άλλων χωρών δεν συνεπάγεται ότι οι χώρες αυτές, εν προκειμένω η Τουρκία, έχουν και δικαιώματα επί του έργου. Ταυτόχρονα, από την Αθήνα ξεκαθάριζαν ότι δεν έχει υπάρξει καμία συζήτηση με την Αγκυρα για το καλώδιο. «Δεν υπάρχει συζήτηση με την τουρκική πλευρά για το GSI. Οταν κάνει το αίτημα η γαλλική εταιρεία, θα εκδοθεί η προβλεπόμενη NAVTEX», εξηγούσε η ίδια πηγή.
Σημειωτέον ότι δεν δόθηκε κάποιο χρονοδιάγραμμα ούτε για την έκδοση της ναυτικής αναγγελίας από την αρμόδια επιτροπή του υπουργείου Εξωτερικών του ΕΧΑΕΘ ούτε για τη ναύλωση των πλοίων που θα επανεκκινήσουν τις έρευνες βυθομέτρησης. Από την Αθήνα δείχνουν τη γαλλική πλευρά ως καθ’ ύλην αρμόδια.
Στην κατ’ ιδίαν συζήτηση του κ. Γεραπετρίτη με τον κ. Ρούμπιο τέθηκαν όλα τα ζητήματα, από τα Ελληνοτουρκικά και τους πολέμους στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή έως την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.
Στη χθεσινή συνέντευξή του στην εφημερίδα «Καθημερινή», ο κ. Ρούμπιο παραδέχθηκε ότι «υπάρχουν κάποια πιθανά εμπόδια» στο καλώδιο και δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον θα χρησιμοποιήσει τις διπλωματικές της προσπάθειες «για να υπενθυμίσουμε σε όλα τα μέρη πόσο σημαντικό είναι αυτό για εμάς και γιατί είναι σημαντικό. Και ελπίζω να βρούμε λύσεις».
«Είναι καλύτερο αυτό να γίνεται ιδιωτικά και αθόρυβα στο διπλωματικό πεδίο, αλλά αυτό είναι πολύ σημαντικό, καθώς πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στις δεσμεύσεις από πολλές χώρες», πρόσθεσε ο ίδιος, χαρακτηρίζοντας αδιανόητη μια ελληνοτουρκική σύγκρουση, την οποία «δεν θα μπορούσαμε ποτέ να επιτρέψουμε να συμβεί».
Στα ανώτατα κλιμάκια του υπουργείου Εξωτερικών επικρατεί η εδραία πεποίθηση ότι, μέσα από την επίσκεψη Ρούμπιο, η Ελλάδα αναδείχθηκε ως πυλώνας σταθερότητας και γέφυρα, αλλά και ως διεθνής παίκτης. Οσον αφορά τη συμφωνία για την αγορά εξοπλιστικών συστημάτων ύψους 4 δισ. δολαρίων από την Ουάσιγκτον, υπογραμμιζόταν ότι πρόκειται για νέο πακέτο, το οποίο εντάσσεται στο Μακροπρόθεσμο Πρόγραμμα Αμυντικών Εξοπλισμών (ΜΠΑΕ), που επικαιροποιείται συνεχώς. Υπό αυτό το πρίσμα, διευκρινίστηκε ότι το κόστος αναμένεται να επιβαρύνει τον προϋπολογισμό σε βάθος χρόνου και όχι άμεσα.
Στα εξοπλιστικά, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται η αναβάθμιση 38 μαχητικών F-16 Block 50 στο επίπεδο Viper, η αποδέσμευση οπλικών συστημάτων για τα F-35, νέα όπλα —πύραυλοι κ.λπ.— για τα F-16, καθώς και η συντήρηση των ελικοπτέρων Aegean Hawk και MH-60R (Romeo) του Πολεμικού Ναυτικού.
Στο επίκεντρο και ο Κάθετος Διάδρομος
Η ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ, με αιχμή τον Κάθετο Διάδρομο, ήταν από τα θέματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο των συναντήσεων του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Μάρκο Ρούμπιο.
Η Αθήνα θεωρεί ότι, λειτουργώντας ως πύλη εισόδου για το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, μέχρι την Ουκρανία, μέσω των εγκαταστάσεών της στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, ενισχύει το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Παράλληλα, βοηθά στην απεξάρτηση των χωρών της περιοχής από το ρωσικό φυσικό αέριο. Ταυτόχρονα, επιχειρεί να αναδειχθεί ως περιφερειακός ενεργειακός κόμβος, σε συνδυασμό με την περάτωση των έργων ηλεκτρικής διασύνδεσης που διέρχονται από το έδαφος και τις θάλασσές της.
«Η Ελλάδα έχει επενδύσει σημαντικούς πόρους ώστε να καταστεί σημείο εισόδου για αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Είμαστε πλέον πάροχοι ενεργειακής ασφάλειας για τους βόρειους γείτονές μας», είπε ο κ. Μητσοτάκης προς τον κ. Ρούμπιο. Ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι η ενεργειακή συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών έχει φτάσει σε ένα «πρωτόγνωρο επίπεδο».
«Αναδείξαμε τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου, που αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της μεταφοράς του αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη», σημείωσε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας, υπενθυμίζοντας ότι ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος μεταφέρει περισσότερο από το 20% του LNG προς τις παγκόσμιες αγορές.
Από την πλευρά του, ο κ. Ρούμπιο εξέφρασε την πρόθεση της Ουάσιγκτον για επέκταση των εξαγωγών αμερικανικού LNG προς τη χώρα μας, αλλά και την ανάγκη να αναπτυχθούν νέες διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας «που ενισχύουν την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια».
Η περαιτέρω εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας, στο πλαίσιο του Κάθετου Διαδρόμου αλλά και με τις επικείμενες γεωτρήσεις από τις αμερικανικές εταιρείες-κολοσσούς ExxonMobil και Chevron στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης αντίστοιχα, υπογραμμιζόταν στην Κοινή Δήλωση Ελλάδας και ΗΠΑ μετά την ολοκλήρωση του έκτου γύρου του Στρατηγικού Διαλόγου.
