Το ενδεχόμενο στοχευμένων στρατιωτικών επιθέσεων με στόχο να πιεστεί το Ιράν να αποδεχθεί μια νέα πυρηνική συμφωνία φέρεται να εξετάζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Παρά ταύτα, αναλυτές επισημαίνουν ότι μια στρατιωτική ενέργεια σε αυτή τη φάση των διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να επιφέρει το αντίθετο αποτέλεσμα, οδηγώντας σε νέα κλιμάκωση και αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.
Το Πεντάγωνο έχει ήδη αναπτύξει σημαντικές δυνάμεις στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένων δύο αεροπλανοφόρων, μαχητικών αεροσκαφών και ιπτάμενων τάνκερ ανεφοδιασμού, παρέχοντας στον Αμερικανό πρόεδρο τη δυνατότητα για είτε περιορισμένες είτε ευρείας κλίμακας επιχειρήσεις κατά της Τεχεράνης.
Ωστόσο, οι δημόσιες τοποθετήσεις του Τραμπ και ανώτερων στελεχών της κυβέρνησής του εμφανίζουν αντιφάσεις ως προς τους τελικούς στόχους μιας νέας συμφωνίας. Ειδικοί σε θέματα ιρανικής πολιτικής προειδοποιούν ότι ένας βομβαρδισμός εν μέσω συνομιλιών θα μπορούσε να ακυρώσει κάθε προοπτική συμφωνίας και να πυροδοτήσει αλυσιδωτά αντίποινα.
Προειδοποιήσεις για το Ορμούζ
Σύμφωνα με ανώτερο περιφερειακό αξιωματούχο, η Τεχεράνη ενδέχεται να διακόψει άμεσα τη συμμετοχή της στις συνομιλίες εφόσον οι ΗΠΑ προχωρήσουν σε επίθεση.
Η ερευνήτρια Μπάρμπαρα Σλάβιν από το Stimson Center της Ουάσινγκτον εκτιμά ότι «δεν μπορεί να υπάρξει διπλωματική συμφωνία αν προηγηθεί στρατιωτικό πλήγμα». Όπως τονίζει, ακόμη και οι απλές στρατιωτικές απειλές ενδέχεται να μειώσουν τη διάθεση του Ιράν για συμβιβασμό.
Ο Τραμπ φέρεται να έχει θέσει προθεσμία 10 έως 15 ημερών, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές τι θα μπορούσε να επιτύχει ένας νέος κύκλος αεροπορικών επιθέσεων.
Υπενθυμίζεται ότι τον Ιούνιο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προχώρησαν σε εκτεταμένους βομβαρδισμούς ιρανικών πυρηνικών και αμυντικών εγκαταστάσεων, με τον Αμερικανό πρόεδρο να δηλώνει τότε πως «οι βασικές εγκαταστάσεις εμπλουτισμού ουρανίου καταστράφηκαν πλήρως».
Ο κίνδυνος κλιμάκωσης
Πιθανός στόχος νέων επιχειρήσεων θα μπορούσαν να είναι οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη ίσως επιλέξει να τους χρησιμοποιήσει προληπτικά κατά αμερικανικών ή συμμαχικών στόχων πριν τους απωλέσει.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, έχει ταχθεί επανειλημμένα υπέρ πιο δυναμικών ενεργειών κατά του Ιράν, πιέζοντας για αυστηρότερη στάση στο πλαίσιο των εν εξελίξει διπλωματικών επαφών μεταξύ Λευκού Οίκου και Τεχεράνης.
Σε πρόσφατη τοποθέτησή του, ο Τραμπ απηύθυνε μήνυμα προς το Ιράν λέγοντας: «Καλύτερα να διαπραγματευτούν μια δίκαιη συμφωνία».
Παράλληλα, ο ειδικός απεσταλμένος για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, ξεκαθάρισε ότι ο «μηδενικός εμπλουτισμός» αποτελεί αδιαπραγμάτευτη θέση για την Ουάσινγκτον, σημειώνοντας ότι το Ιράν φέρεται να βρίσκεται «μόλις μία εβδομάδα» από την απόκτηση υλικού κατάλληλου για κατασκευή βομβών.
Οι έμμεσες συνομιλίες και τα τεχνικά ζητήματα
Οι έμμεσες διαβουλεύσεις ΗΠΑ - Ιράν επικεντρώνονται σε τεχνικές παραμέτρους του πυρηνικού προγράμματος, όπως ο αριθμός και το επίπεδο λειτουργίας των φυγοκεντρικών μηχανών και οι τοποθεσίες εμπλουτισμού.
Σύμφωνα με ιρανικές πηγές, Αμερικανοί αξιωματούχοι φέρονται να αποδέχονται την «κόκκινη γραμμή» της Τεχεράνης για συνέχιση του εμπλουτισμού ουρανίου, στοιχείο που καταδεικνύει τις δυσκολίες εξεύρεσης κοινού τόπου.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας αποτελεί προετοιμασία για άμεσο πλήγμα ή εργαλείο πίεσης στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης. Πάντως, η εμφανής κινητοποίηση δυνάμεων λειτουργεί ως σαφές μήνυμα αποτροπής.
«Κανείς δεν επιθυμεί έναν μακρύ πόλεμο»
Ο πρώην διπλωμάτης Ντένις Ρος, με μακρά εμπλοκή στη Μέση Ανατολή, εκτιμά ότι η ιρανική πλευρά επιχειρεί να κερδίσει χρόνο με συμβολικές παραχωρήσεις, γνωρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν επιθυμεί παρατεταμένη σύγκρουση.
Όπως σημειώνει, «οι Ιρανοί αφήνουν να εννοηθεί ότι μπορεί να προκύψει ένας μακρύς πόλεμος, ενώ ο Τραμπ προειδοποιεί πως το καθεστώς θα πληρώσει βαρύ τίμημα».
