Στις 28 Σεπτεμβρίου, η SBU, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας, ανακοίνωσε ότι καταγράφει «σημαντική ένταση στη δράση των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών».
Στήνουν ψεύτικους ιστότοπους, σελίδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και κανάλια σε εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων που αντιγράφουν κρατικούς φορείς και ουκρανικά μέσα ενημέρωσης. Οι κυβερνοειδικοί τής Ουκρανίας έχουν ήδη εντοπίσει και μπλοκάρει περισσότερα από 50 τέτοια μέσα.
Η ρωσική τεχνική κατασκοπείας και προπαγάνδας δεν περιορίζεται σε θεσμούς. Εχουν καταγραφεί λογαριασμοί στο Telegram με τα ονόματα του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, της συζύγου του, Ολένα Ζελένσκα, του πρώην επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Αντρίι Γερμάκ, και του πρώην διευθυντή της SBU, Βασίλ Μαλιούκ.
Το ουκρανικό Κέντρο Αντιμετώπισης της Παραπληροφόρησης προειδοποιεί επίσης για προφίλ που χρησιμοποιούν ονόματα και φωτογραφίες αξιωματούχων ασφαλείας και διοχετεύουν δήθεν «εσωτερικές» ή αποκλειστικές πληροφορίες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι χειριστές δεν ξεκινούν καν από το μηδέν. Παίρνουν παλιά κανάλια στο Telegram που έχουν πάψει να χρησιμοποιούνται, αλλά έχουν αποθηκευμένες λίστες συμμετεχόντων, τους αλλάζουν όνομα και εικαστική ταυτότητα και τα παρουσιάζουν ως επίσημα.
Η πρώτη λειτουργία είναι η γνωστή και εν πολλοίς αναμενόμενη. Κατά την SBU, στόχος είναι η αποσταθεροποίηση της πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης στη χώρα και η αποδυνάμωση της διεθνούς της θέσης. Αυτό, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους, αποσκοπεί στη δημιουργία κοινωνικής δυσαρέσκειας εις βάρος της κυβέρνησης της χώρας και προσωπικά κατά του Β. Ζελένσκι. Ο σκοπός είναι περισσότερο από προφανής.
Στόχος η στρατολόγηση
Η δεύτερη λειτουργία είναι και η πιο σκοτεινή. Η ουκρανική Υπηρεσία Ασφαλείας υποστηρίζει ότι οι Ρώσοι πράκτορες στοχεύουν όσους αλληλεπιδρούν με τις ψεύτικες σελίδες και επιχειρούν να αποκτήσουν πρόσβαση στους λογαριασμούς τους. Τα δεδομένα που συλλέγονται μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν για τη στρατολόγησή τους από τις ρωσικές υπηρεσίες, ώστε να παρέχουν πληροφορίες που αφορούν τις κινήσεις και τους σχεδιασμούς των ουκρανικών υπηρεσιών. Αυτός είναι και ο λόγος που η SBU ζητά από τους πολίτες να μη μοιράζονται με αγνώστους στοιχεία για στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή άλλες παρόμοιες πληροφορίες.
Δεν είναι η πρώτη φορά που καταγράφονται ανάλογες κινήσεις των ρωσικών υπηρεσιών. Στις 3 Ιουλίου, η SBU και η Εθνική Αστυνομία είχαν προειδοποιήσει για δεκάδες απόπειρες μέσα στο 2026, στις οποίες Ρώσοι πράκτορες εμφανίζονταν ως ανακριτές της SBU ή αστυνομικοί. Εστελναν μέσω εφαρμογών μηνυμάτων πλαστές κλήσεις με ψεύτικες υπογραφές ανώτερων στελεχών για ανύπαρκτες ποινικές υποθέσεις και ζητούσαν από τα θύματα να εκτελέσουν μια «αποστολή». Τότε είχε αποκαλυφθεί ότι οι ρωσικές υπηρεσίες… ψάρευαν στοιχεία Ουκρανών ακόμη και από βάσεις δεδομένων πελατών ηλεκτρονικών καταστημάτων.
Αυτή η μεθοδολογία έχει μια βασική διαφορά από τις προηγούμενες. Τον Φεβρουάριο του 2024, Ρώσοι χάκερ είχαν παραβιάσει τους ιστότοπους των Telegraf, Apostrophe και LIGA.net, καθώς και τον λογαριασμό της Ukrainska Pravda στο X, για να δημοσιεύσουν ψευδείς ειδήσεις από το μέτωπο της Αβντιίβκα. Τότε η επίθεση στόχευε και έπληττε πραγματικά Μέσα, είτε παραδοσιακά είτε social media είτε πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων. Σήμερα η ρωσική πλευρά τα αντιγράφει. Κατασκευάζει κλώνους τους, διακινεί την προπαγάνδα και τις πληροφορίες που θέλει και στρατολογεί «πράκτορες» με λιγοστά χρήματα και συμβολικά ποσά.
Η διάκριση ανάμεσα στο γνήσιο και το πλαστό κρίνεται συχνά σε έναν χαρακτήρα: ένα όνομα χρήστη που διαφέρει ελάχιστα ή μια διεύθυνση ιστοτόπου με μια μικρή απόκλιση.Οι ουκρανικές αρχές συστήνουν στους χρήστες να κάνουν επισταμένους ελέγχους των διευθύνσεων, των ονομάτων λογαριασμών και των σημάτων επαλήθευσης. Να μπαίνουν στους ιστότοπους των κρατικών φορέων μόνο μέσω των επίσημων ιστοσελίδων τους και να μην κλικάρουν ύποπτους συνδέσμους που λαμβάνουν με προσωπικά μηνύματα, ακόμη κι αν ο αποστολέας δηλώνει δημόσιος υπάλληλος.
Η SBU τονίζει ότι δεν αποστέλλει επίσημα έγγραφα μέσω εφαρμογών μηνυμάτων και έχει θέσει σε λειτουργία, από τον Απρίλιο, τη δωρεάν γραμμή 1516, ώστε οι πολίτες να υποβάλλουν τις καταγγελίες τους.
