Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει τη στρατηγική της σχέση με τη Γροιλανδία, επενδύοντας σε κρίσιμες πρώτες ύλες, ενέργεια και τεχνολογία, ενώ η Αρκτική αποκτά νέα γεωπολιτική σημασία.
Η Γροιλανδία εξελίσσεται σε κομβικό πεδίο του νέου γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Αρκτική, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία και την επιρροή της απέναντι στις αμερικανικές βλέψεις του Ντόναλντ Τραμπ. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πραγματοποιεί επίσκεψη στη Νουούκ και αναμένεται να ανακοινώσει νέο σημαντικό πακέτο ευρωπαϊκών επενδύσεων στη Γροιλανδία, με επίκεντρο τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τις δορυφορικές επικοινωνίες, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και άλλους στρατηγικούς τομείς. Η κίνηση των Βρυξελλών αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η Ουάσινγκτον έχει επανειλημμένα εκφράσει την επιθυμία να αποκτήσει τον έλεγχο του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου, προκαλώντας την έντονη αντίδραση τόσο της Δανίας όσο και της ίδιας της Γροιλανδίας. Η τήξη των πάγων, η πρόσβαση σε ορυκτό πλούτο και οι νέες θαλάσσιες διαδρομές μετατρέπουν την Αρκτική σε στρατηγικό χώρο για τις ΗΠΑ, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Ρωσία και την Κίνα, ενώ η στενότερη συνεργασία ΕΕ και Γροιλανδίας σηματοδοτεί την προσπάθεια των Βρυξελλών να αποκτήσουν ισχυρότερο ρόλο σε μια περιοχή που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη οικονομική, ενεργειακή και γεωπολιτική αξία.
Νέα ενίσχυση των επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Γροιλανδία, αλλά και στενότερη πολιτική συνεργασία με το αυτόνομο δανικό έδαφος, αναμένεται να ανακοινώσει σήμερα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Σημαντικό πακέτο επενδύσεων
Η επίσκεψή της στη Γροιλανδία, η οποία ξεκίνησε την Κυριακή και θα διαρκέσει δύο ημέρες, αποτελεί σαφές μήνυμα στήριξης προς τις αρχές της Γροιλανδίας και της Δανίας, οι οποίες έχουν απορρίψει κατηγορηματικά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί αμερικανικού ελέγχου του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο.
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει ένα σημαντικό πακέτο επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς, μεταξύ των οποίων οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι δορυφορικές επικοινωνίες και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
«Ουσιαστικό» το νέο πακέτο χρηματοδότησης
Κατά την άφιξή της στη Νουούκ, πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, η φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για ένα «ουσιαστικό» πακέτο, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει το ύψος ή τις επιμέρους λεπτομέρειες των επενδύσεων.
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, εξέφρασε την πρόθεση της χώρας να ενισχύσει περαιτέρω τις σχέσεις της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, κάνοντας λόγο για μια «στενή φιλία και καλή συνεργασία».
Η ΕΕ χρηματοδοτεί ήδη τη Γροιλανδία, κυρίως μέσω συμφωνιών που αφορούν την αλιεία και τη στήριξη της εκπαίδευσης. Το νέο σχέδιο, ωστόσο, αναμένεται να σηματοδοτήσει όχι μόνο σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης, αλλά και διεύρυνση των τομέων στους οποίους θα κατευθυνθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.
Η στρατηγική σημασία της Αρκτικής
Η επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η Αρκτική αποκτά ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία. Η τήξη των πάγων δημιουργεί νέες θαλάσσιες διαδρομές και διευκολύνει την πρόσβαση σε σημαντικά κοιτάσματα ορυκτών, αυξάνοντας το ενδιαφέρον μεγάλων δυνάμεων, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία, η Κίνα και η Ευρώπη.
Η ίδια η πρόεδρος της Κομισιόν αναφέρθηκε στις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής μετά από περιήγηση με σκάφος σε φιόρδ της Γροιλανδίας. Σε ανάρτησή της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σημείωσε ότι, παρά την εντυπωσιακή φυσική ομορφιά της περιοχής, οι εμφανείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους πάγους είναι εξίσου έντονες.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, η τήξη των πάγων οδηγεί στη διαμόρφωση μιας «νέας πραγματικότητας» στην Αρκτική.
Η αντιπαράθεση Τραμπ με Δανία και Ευρώπη
Η Γροιλανδία βρέθηκε στο επίκεντρο μιας σοβαρής κρίσης στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ενέτεινε τις απαιτήσεις του για την απόκτηση του ελέγχου του νησιού. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει υποστηρίξει ότι η Δανία, παρά το γεγονός ότι είναι σύμμαχος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί επαρκώς την ασφάλεια της Γροιλανδίας.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένα επισημάνει ότι η Γροιλανδία αποτελεί τμήμα της περιοχής που καλύπτεται από τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, υπενθυμίζουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν ήδη, βάσει μακροχρόνιας συμφωνίας, τη δυνατότητα να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στο νησί.
Χωρίς συμφωνία οι συνομιλίες για τη Γροιλανδία
Οι εντάσεις είχαν υποχωρήσει τον Ιανουάριο, όταν ο Τραμπ και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, συμφώνησαν στο Νταβός να ξεκινήσουν συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Δανίας και Γροιλανδίας με στόχο την επίλυση των διαφορών.
Παράλληλα, συμφωνήθηκε η ενίσχυση του ρόλου του ΝΑΤΟ στην ασφάλεια της Αρκτικής. Ωστόσο, οι τριμερείς διαπραγματεύσεις δεν έχουν μέχρι σήμερα οδηγήσει σε συμφωνία, ενώ στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Τουρκία τον Ιούλιο ο Τραμπ επανέλαβε τη θέση του ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Η ιδιαίτερη σχέση Γροιλανδίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης
Παρότι η Δανία είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Γροιλανδία αποχώρησε από την Ένωση το 1985. Ωστόσο, οι κάτοικοί της είναι Δανοί πολίτες και, ως εκ τούτου, διαθέτουν και την ιδιότητα του πολίτη της ΕΕ.
Η νέα πρωτοβουλία της Κομισιόν έρχεται να διευρύνει αυτή τη σχέση, δίνοντας μεγαλύτερο βάρος σε επενδύσεις που συνδέονται με την ενέργεια, την τεχνολογία και τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Για τις Βρυξέλλες, η Γροιλανδία αποτελεί πλέον κάτι περισσότερο από έναν απομακρυσμένο ευρωπαϊκό εταίρο. Η στρατηγική της θέση, ο φυσικός της πλούτος και η αυξανόμενη σημασία της Αρκτικής την καθιστούν κρίσιμο σημείο αναφοράς στον νέο γεωπολιτικό ανταγωνισμό.
