Σε μια πρόσφατη συζήτηση που είχα με έναν φίλο μου είπε κάτι που με γύρισε πίσω σε μια από τις πιο παράξενες στιγμές της ζωής μας.
«Όλοι θυμούνται πού ήταν όταν είδαν τα αεροπλάνα να πέφτουν σε ζωντανή σύνδεση στους Δίδυμους Πύργους. Εγώ το είδα μαζί σου, μου είπε, σε μια οθόνη που ήταν στη βιτρίνα ενός καταστήματος που πουλούσε ηλεκτρικά είδη».
Και όντως. Εκείνη την ημέρα στεκόμασταν σε ένα καφέ, απέναντι από ένα κατάστημα ηλεκτρικών ειδών, και κοιτούσαμε την οθόνη στη βιτρίνα. Ο ένας από τους δύο πύργους είχε ήδη χτυπηθεί. Δεν γνωρίζαμε ακόμη τι ακριβώς συνέβαινε. Ξαφνικά, μπροστά στα μάτια μας, είδαμε σε ζωντανή μετάδοση το δεύτερο αεροπλάνο να πέφτει στον δεύτερο πύργο.
Εκείνη τη στιγμή καταλάβαμε ότι δεν επρόκειτο για ατύχημα. Ήταν επίθεση. Ήταν κάτι που συνέβαινε μπροστά στα μάτια μας και ταυτόχρονα έμοιαζε αδύνατο να είναι πραγματικό. Η εικόνα ήταν συγκλονιστική. Και ίσως το πιο παράξενο ήταν πως την παρακολουθούσαμε χωρίς να μπορούμε να καταλάβουμε ότι εκείνη ακριβώς τη στιγμή άλλαζε ο κόσμος.
Η τρομοκρατία υπήρχε ήδη στο λεξιλόγιό μας. Στην Ελλάδα γνωρίζαμε τη 17 Νοέμβρη και τη βία της. Όμως η 11η Σεπτεμβρίου έδωσε στη λέξη μια εντελώς διαφορετική σημασία. Η τρομοκρατία έπαψε να μοιάζει με μια σκοτεινή υπόθεση που αφορούσε κυρίως κάποιες οργανώσεις και κάποιες χώρες. Απέκτησε παγκόσμια διάσταση και μπήκε με βίαιο τρόπο στην καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων.
Ο δυτικός κόσμος αντέδρασε. Ενίσχυσε τις υπηρεσίες πληροφοριών, άλλαξε τα μέτρα ασφαλείας στις αερομεταφορές, ενίσχυσε τη διεθνή συνεργασία και κυνήγησε τις οργανώσεις που είχαν μετατρέψει την τρομοκρατία σε όπλο μαζικής καταστροφής. Έγιναν λάθη. Υπήρξαν υπερβολές και επιλογές που ακόμη και σήμερα προκαλούν σοβαρή συζήτηση. Υπήρξαν όμως και σημαντικά βήματα που περιόρισαν την ικανότητα των τρομοκρατικών δικτύων να επαναλάβουν μια επίθεση αντίστοιχης κλίμακας.
Είκοσι πέντε χρόνια μετά, η εικόνα εκείνης της οθόνης παραμένει καθαρή. Ίσως επειδή ορισμένες στιγμές δεν τις αποθηκεύει η μνήμη ως ημερομηνίες. Τις κρατά ως εικόνες.
Σήμερα ο κόσμος είναι διαφορετικός και οι απειλές έχουν αλλάξει. Η τρομοκρατία όμως δεν εξαφανίστηκε. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ο φόβος. Πρέπει να είναι η δημοκρατία, η εγρήγορση και η πίστη ότι η ελευθερία δεν είναι κάτι αυτονόητο. Εκείνη την ημέρα κοιτούσαμε μια οθόνη σε μια βιτρίνα και βλέπαμε έναν κόσμο να αλλάζει. Το ζητούμενο σήμερα είναι να φροντίσουμε ώστε ο κόσμος που θα αφήσουμε πίσω μας να είναι ασφαλέστερος, ελεύθερος και καλύτερος από εκείνον που αντικρίσαμε τότε.
