Η σύλληψη της 46χρονης στη Βρετανία σήμερα για την τραγωδία της Marfin, που ήρθε να προστεθεί στις συλλήψεις των προηγούμενων ημερών για την ίδια υπόθεση, ξανάνοιξε μια πληγή που η ελληνική κοινωνία δεν έκλεισε ποτέ.
Δεκαέξι χρόνια μετά, οι οικογένειες των θυμάτων περιμένουν ακόμη την πλήρη δικαίωση. Τρεις άνθρωποι χάθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά. Όχι από μια «ένταση της στιγμής», όχι από μια πολιτική διαφωνία, αλλά από μια εγκληματική πράξη που στέρησε ζωές.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ήρθε η ανακοίνωση του νέου πολιτικού φορέα του Αλέξη Τσίπρα. Μια ανακοίνωση που μίλησε για δικαιοσύνη, για την αλήθεια που πρέπει να αποκαλυφθεί και για τις οικογένειες που περιμένουν απαντήσεις. Αυτονόητες λέξεις για μια αυτονόητη απαίτηση.
Όμως η Marfin δεν είναι μόνο μια δικαστική υπόθεση. Είναι και μια υπόθεση πολιτικής μνήμης. Και η πολιτική μνήμη έχει το δικό της αρχείο. Δεν κρατά μόνο τις σημερινές δηλώσεις. Κρατά και τις χθεσινές.
Κρατά, για παράδειγμα, τη φράση του Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, όταν σε αντιπαράθεση για τις μολότοφ είχε πει: «Εξαρτάται σε ποια μεριά είσαι όταν πέφτουν οι μολότοφ». Μια φράση που προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις, καθώς πολλοί θεώρησαν ότι επιχειρούσε να δώσει πολιτικό πρόσημο σε μια πράξη βίας που δεν μπορεί να έχει καμία δικαιολογία.
Κρατά και την αναφορά του, όταν σχολιάζοντας τις αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα μίλησε με χιουμοριστικό τρόπο για το ενδεχόμενο κάποιος να «βγάλει βόλτα μια μολότοφ». Για όσους είχαν ήδη διαφωνήσει με τη στάση του, εκείνες οι αναφορές δεν ήταν απλές ατάκες. Ήταν ενδείξεις μιας διαφορετικής προσέγγισης απέναντι σε ένα ζήτημα που η κοινωνία είχε πληρώσει ακριβά. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι επί προεδρίας του ο ΣΥΡΙΖΑ αντιτάχθηκε σφόδρα και καταψήφισε εν τελεί τις αυστηροτερες διατάξεις της κυβέρνησης που μετέτρεψαν την κατασκευή και κατοχή μολότοφ σε κακούργημα.
Υπάρχει όμως και ο συμβολισμός. Το μνημείο της Marfin στην οδό Σταδίου. Ένα σημείο μνήμης για τρεις ανθρώπους που δεν γύρισαν ποτέ στα σπίτια τους. Ένα μνημείο που έχει βανδαλιστεί επανειλημμένα και κάθε φορά υπενθυμίζει ότι κάποιοι ακόμη δυσκολεύονται να σεβαστούν ακόμη και τη μνήμη των νεκρών.
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν έχει βρεθεί ποτέ εκεί για να καταθέσει στεφάνι στη μνήμη των θυμάτων. Δεν έχει καταγραφεί μια δημόσια παρουσία του στο συγκεκριμένο σημείο, ούτε μια σταθερή δημόσια παρέμβαση καταδίκης των επιθέσεων στο μνημείο. Αυτή η απουσία έχει τη δική της σημασία.
Η πολιτική μπορεί να αλλάζει. Οι άνθρωποι μπορούν να επαναπροσδιορίζουν τις θέσεις τους. Αυτό είναι μέρος της δημοκρατίας. Όμως υπάρχει και η ευθύνη της μνήμης. Γιατί όταν ένα πρόσωπο επιστρέφει σε ένα θέμα που έχει αφήσει τόσο βαθύ αποτύπωμα στην κοινωνία, η κρίση δεν γίνεται μόνο με βάση τα λόγια της στιγμής.
Η Marfin δεν ξεχνά. Δεν διαγράφει παλιές δηλώσεις, δεν σβήνει παλιές απουσίες και δεν επιτρέπει σε κανέναν να θεωρεί ότι η δημόσια μνήμη λειτουργεί σαν λευκή σελίδα. Οι πολίτες θυμούνται. Συγκρίνουν. Και τελικά αξιολογούν αν οι αλλαγές λόγου συνοδεύονται και από αλλαγές στάσης. Και μπορεί να επιχειρήθηκε το περίφημο rebranding αλλά ο Μανωλιός φορά τα ίδια ρούχα.
