Ο Θάνος Πλεύρης συναντήθηκε με υπουργούς και αξιωματούχους από Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία και Δανία, με επίκεντρο τη συνεργασία για τη δημιουργία return habs.
Ο κομβικός ρόλος της Ελλάδας –χώρα πρώτης υποδοχής και βασική πύλη προς την Ευρώπη– στο Μεταναστευτικό και ιδίως στις διεργασίες επιτάχυνσης των επιστροφών των παράνομων μεταναστών, αποτυπώθηκε κατά την άτυπη Σύνοδο των υπουργών Δικαιοσύνης και Εσωτερικών της ΕΕ.
Ειδικότερα, στο περιθώριο της Συνόδου που πραγματοποιείται στη Λευκωσία λόγω της τρέχουσας κυπριακής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, συμμετείχε σε κλειστή συνάντηση που έλαβε χώρα κατόπιν γερμανικής πρωτοβουλίας· σε αυτή παρών ήταν ο Ευρωπαίος επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, καθώς και υπουργοί και ανώτατοι αξιωματούχοι από Γερμανία, Αυστρία, Ολλανδία και Δανία.
Κεντρικό θέμα συζήτησης ήταν η επιστροφή των παράνομων μεταναστών και, υπό αυτό το πρίσμα, η προοπτική δημιουργίας και λειτουργίας κέντρων επιστροφής (return hubs) στο πλαίσιο της εξωτερικής διάστασης της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. Η ομάδα των «πέντε» συμφώνησε στην άμεση έναρξη διαβουλεύσεων μεταξύ τους προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα δημιουργίας τέτοιων κέντρων σε τρίτες χώρες εκτός της ευρωπαϊκής ηπείρου. Ταυτόχρονα, συνομολογήθηκε η αναγκαιότητα να προχωρήσει ο σχεδιασμός ενός «ρεαλιστικού» οδικού χάρτη αναφορικά με τα επόμενα βήματα της πρωτοβουλίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες του «Μανιφέστο», οι «πέντε» εξέτασαν διάφορες χώρες ως πιθανούς τόπους για τη δημιουργία κέντρων επιστροφής παράνομων μεταναστών, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η Αίγυπτος και η Ουγκάντα. Η πρώτη, πέραν του ότι διατηρεί στρατηγική σχέση με την ΕΕ, λαμβάνει και παχυλές χρηματοδοτήσεις από τις Βρυξέλλες. Η δε σκέψη περί Ουγκάντας δεν είναι τυχαία, δεδομένου ότι το καλοκαίρι του 2025 η Ουάσιγκτον συμφώνησε με την αφρικανική χώρα να δεχθεί ορισμένους από τους μετανάστες που δεν έλαβαν άσυλο στις ΗΠΑ.
Επιπλέον, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη συντονισμένων δράσεων, επαρκούς χρηματοδότησης και στενής συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πρωτοβουλία για την κατασκευή και λειτουργία κέντρων επιστροφής εντάσσεται στις προπαρασκευαστικές ενέργειες εν όψει της πλήρους εφαρμογής του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση αλλά και του υπό διαμόρφωση νέου Κανονισμού Επιστροφών.
Κατά τη διάρκεια της κλειστής συνάντησης, ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε τη σημασία μιας ρεαλιστικής και αποτελεσματικής ευρωπαϊκής πολιτικής επιστροφών. Ανέφερε, δε, ότι η Ελλάδα, ως χώρα πρώτης γραμμής, «στηρίζει ενεργά κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τη συνοχή, την αλληλεγγύη και την αξιοπιστία του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος μετανάστευσης και ασύλου».
Σύμφωνα με τον υπουργό, η δημιουργία κέντρων επιστροφής παράνομων μεταναστών σε χώρες εκτός της Ευρώπης «αποτελεί σημαντική λύση κατά της παράνομης μετανάστευσης, καθώς όποιος εισέρχεται παράνομα στην ΕΕ θα γνωρίζει ότι θα επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του ή σ’ ένα κέντρο επιστροφής εκτός της Ευρώπης. Συμμετέχουμε ενεργά, μαζί με τη Γερμανία, την Αυστρία, τη Δανία και την Ολλανδία, στη δημιουργία αυτών των κέντρων».
Από το υπουργείο Μετανάστευσης σημείωναν ότι το γεγονός πως η Ελλάδα ήταν η μοναδική χώρα που εκπροσωπούσε τον Νότο επιβεβαιώνει, αφενός, τον αναβαθμισμένο ρόλο της χώρας και την αναγνώριση της εμπειρίας και της τεχνογνωσίας της στη διαχείριση του μεταναστευτικού ζητήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Και, αφετέρου, πιστοποιεί ότι η Ελλάδα έχει «στρατηγική θέση στις ευρωπαϊκές διεργασίες», αλλά και «καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση των επόμενων βημάτων της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ».
Κατά τα λοιπά, στη διάρκεια της άτυπης Συνόδου, ο κ. Πλεύρης, που συνοδευόταν από την υφυπουργό Μετανάστευσης, Σέβη Βολουδάκη, τόνισε για ακόμη μία φορά την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ, της αποτροπής και της ουσιαστικής μείωσης των παράνομων αφίξεων. Πρόσθεσε, δε, ότι η Ελλάδα έχει επιτύχει μετρήσιμα αποτελέσματα, καθώς, όπως είπε, το τελευταίο πεντάμηνο καταγράφεται μείωση των μεταναστευτικών ροών κατά περίπου 13.000 άτομα.
Στη συνέχεια, ο υπουργός επανέλαβε την ανάγκη εντατικοποίησης των επιστροφών των παράνομων μεταναστών, επισημαίνοντας ότι η αποτελεσματική εφαρμογή του μέτρου αυτού αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αξιοπιστία κάθε μεταναστευτικής πολιτικής.
Ειδικότερα, υπογράμμισε ότι η ΕΕ οφείλει να ασκεί αυξημένη πίεση προς τρίτες χώρες, προκειμένου αυτές να δέχονται την επιστροφή των παράνομων μεταναστών, και, στο πνεύμα της συνάντησης των «πέντε», αναφέρθηκε στη σημασία να υποστηρίξουν οι Βρυξέλλες τη δημιουργία κέντρων επιστροφής εκτός ευρωπαϊκής ηπείρου.
Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Πλεύρης επισήμανε την ανάγκη ορθής εφαρμογής της έννοιας της «ασφαλούς τρίτης χώρας», μέσα από μια επικαιροποιημένη ερμηνεία. Χρησιμοποίησε προς επίρρωση των ισχυρισμών του το παράδειγμα των Σουδανών, οι οποίοι φθάνουν στην Ελλάδα έχοντας πρώτα περάσει μέσω Αιγύπτου και Τσαντ, χώρες που αμφότερες θεωρούνται ασφαλείς.
