Ο Τσίπρας, αφού παραιτήθηκε και από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και πέρασε πολλές ώρες στα… αναγνωστήρια του Ινστιτούτου του, επιστρέφει για να πάρει… τα κομμάτια που σκόρπισε.
Μια ματιά στην ιστορία της ελληνικής Αριστεράς αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι πρόκειται για αφήγηση «εύκολων» διασπάσεων, ρήξεων, ρηγμάτων, φραξιονισμού και εσωτερικών πολέμων, με διακύβευμα ποιος ή ποιοι θα επικρατήσουν. Και πολλές φορές οι εμφύλιοι στην Αριστερά δεν είχαν πάντα ιδεολογικό εφαλτήριο, αλλά κατέληγαν στο ίδιο αποτέλεσμα: την πολυδιάσπαση και τον κατακερματισμό.
Κομματάκια και κομματίδια να…ντύνονται με το γνώριμο ένδυμα του δογματικού ελιτισμού και να καμουφλάρουν τη μειωμένη απήχησή τους με την επισήμανση ότι η δύναμη ενός κόμματος δεν είναι ποσοτική, είναι ποιοτική! Ή, κατά την αριστερή ιδεολογία, «το κόμμα δυναμώνει όταν ξεκαθαρίζει τις γραμμές του». Διαχρονικά, ωστόσο, ο μεγαλύτερος καβγάς ήταν για το… πάπλωμα της μικρής ή μεγάλης εξουσίας.
Διασπάσεις με σκληρό πυρήνα τη σύγκρουση προσωπικών στρατηγικών και τη… μελαγχολία μιας διαχρονικής ματαιοδοξίας. Φαινόμενα που ευδοκιμούν επί των ημερών μας, όπως η χθεσινή απώλεια της κοινοβουλευτικής υπόστασης της Νέας Αριστεράς, η συνεχιζόμενη θεσμική και εκλογική κατρακύλα της πάλαι ποτέ κυβερνώσας Αριστεράς του ΣΥΡΙΖΑ και τα χαμηλά του φέρελπι εξ ΗΠΑ αριστερού Στέφανου Κασσελάκη. Σε αυτό το τραγελαφικό αφήγημα των διασπάσεων από το 2013 μέχρι σήμερα, με το ΠΑΣΟΚ να γίνεται από σπόντα αξιωματική αντιπολίτευση, υπάρχει ένας πρωταγωνιστής, πίσω από τις κουίντες: ο Αλέξης Τσίπρας.
Ο καβγάς για το… πάπλωμα
Στα χρόνια των μεγάλων γεωπολιτικών ανατροπών η σύγκρουση αφορούσε την οικειοποίηση του εγχώριου αριστερού brand που κυρίως περνούσε μέσα από… την άλωση του ΚΚΕ, το οποίο είχε ανδρωθεί μετά την αιματηρή σύγκρουση «ζαχαριαδικών» και «αντιζαχαριαδικών», στην Τασκένδη και τη 12η Ολομέλεια της ΚΕ, το 1968 –το «ιστορικό σχίσμα»– που οδήγησε στη δημιουργία του ΚΚΕ Εσωτερικού, της ελληνικής εκδοχής του «ευρωκομμουνισμού».
Ακολούθησε η διάσπαση της ΕΚΟΝ Ρήγας Φεραίος (νεολαίας του ΚΚΕ Εσ.) το 1978, η συγκρότηση της «Β΄ Πανελλαδικής» και η διάσπαση του ΚΚΕ Εσ. το 1987 με τη δημιουργία της Ελληνικής Αριστεράς (ΕΑΡ) και του ΚΚΕ Εσωτερικού-Ανανεωτική Αριστερά.
Η μεγάλη διάσπαση στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ το 1991 κορυφώθηκε με την προσχώρηση των «ανανεωτικών» στον ΣΥΝ, έως τη διάσπαση του ΣΥΡΙΖΑ το 2010 και τη δημιουργία της ΔΗΜΑΡ για να… πάρουν σκυτάλη οι πολλαπλές κατοπινές διασπάσεις του ΣΥΡΙΖΑ από το 2015 έως τις μέρες μας (ΛΑΕ, ΜέΡΑ25, Πλεύση Ελευθερίας, Νέα Αριστερά, Κίνημα Δημοκρατίας).
Σε αυτό το χρονικό των ρήξεων στην Αριστερά, σε περιόδους έντονης ιδεολογικής αντιπαράθεσης και πόλωσης, εκτυλίχθηκαν πολλά προσωπικά δράματα. Άνθρωποι-θύματα των υπόγειων πολέμων και των αντίρροπων εσωτερικών στρατηγικών. Διαμορφώθηκαν όμως και ιστορικές προσωπικότητες-ορόσημα: Χαρίλαος Φλωράκης, Λεωνίδας Κύρκος, Γρηγόρης Λαμπράκης, Ηλίας Ηλιού, Γιάννης Μπανιάς, Νίκος Πουλαντζάς, Κώστας Αξελός, Άγγελος Ελεφάντης, Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Ρίτσος, Μάνος Κατράκης, αλλά και Αλέκος Αλαβάνος και Μιχάλης Παπαγιαννάκης. Κάπου εκεί η… Αριστερά σκοντάφτει στον Αλέξη Τσίπρα.
Η κυριαρχία του ΠΑΣΟΚ στον χώρο του κέντρου και της ευρύτερης Αριστεράς στις αρχές της δεκαετίας του 1980 πυροδότησε νέες εσωτερικές συγκρούσεις.
Το 1989, ΕΑΡ και ΚΚΕ προχωρούν σε έναν «ιστορικό συμβιβασμό» και… γεννιέται ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου, με πρόεδρο τον Χαρίλαο Φλωράκη και γραμματέα τον Λεωνίδα Κύρκο. Το… όνειρο της ενωμένης Αριστεράς αποδείχτηκε πολύ σύντομο και γκρεμίστηκε μετά τη συγκυβέρνηση με τη ΝΔ το ’89 (κυβέρνηση Τζαννετάκη) και την οικουμενική του Ξ. Ζολώτα.
Στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ, τον Φεβρουάριο του 1991, επέρχεται μια ακόμα ρήξη, η οποία ολοκληρώνεται με την αποχώρηση των δυνάμεων του Περισσού από τον ενιαίο Συνασπισμό και ακολούθως με την αναχώρηση των «ανανεωτικών» προς του ΣΥΝ, που το 1992 γίνεται κόμμα και στις εκλογές του 2004 «κατεβαίνει» ως «Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς-Ενωτικό Ψηφοδέλτιο».
Στο 5ο συνέδριο του Συνασπισμού, τον Φεβρουάριο του 2008, ο τότε πρόεδρος Αλέκος Αλαβάνος δίνει το δαχτυλίδι της διαδοχής στον Αλέξη Τσίπρα. Στο 6ο συνέδριο προκλήθηκε και η πρώτη διάσπαση. Η ομάδα που αποσπάστηκε, υπό τον Φώτη Κουβέλη, δημιούργησε τη Δημοκρατική Αριστερά (ΔΗΜΑΡ). Το 2013 ο Συνασπισμός αυτοδιαλύεται και συγχωνεύεται στον ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος το 2015 αναλαμβάνει τη διακυβέρνηση της χώρας, με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα.
Μετά τη διπλή εκλογική συντριβή του 2023, ο Τσίπρας παραιτείται και αποσύρεται, διατηρώντας μόνο την έδρα του βουλευτή.
Το… θέατρο σκιών του Τσίπρα
Τότε είναι που αρχίζει να περνάει τον ελεύθερο χρόνο του εκπαιδευόμενος στην τέχνη του… θεάτρου σκιών. Στις διαδικασίες διαδοχής του ΣΥΡΙΖΑ, υπάρχει μόνο η σκιά του. Πότε να δείχνει προς την Αχτσιόγλου και πότε να δείχνει προς τον Κασσελάκη. Ο Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας αμφιβόλου παρελθόντος και ασαφούς πολιτικής ταυτότητας, τελικά, εκλέγεται πρόεδρος. Η σαρωτική –και αναπάντεχη– ήττα οδήγησε την Αχτσιόγλου και τη… γενιά της στην αποχώρηση από τον ΣΥΡΙΖΑ και στη δημιουργία της ΝΕΑΡ. Και μετά ήρθε η… έξωση Κασσελάκη, με εκείνον να ιδρύει με τη σειρά του το δικό του κόμμα.
Μέχρι να φτάσουμε στην εποχή Φάμελλου, από τον ΣΥΡΙΖΑ αποχώρησαν συνολικά επτά πρώην ή υποψήφιοι πρόεδροι: Τσίπρας, Κασσελάκης, Αχτσιόγλου, Τσακαλώτος, Τζουμάκας, Φαραντούρης, Γκλέτσος. Επίσης, ο Πολάκης διαγράφηκε από τρεις διαφορετικούς προέδρους.
Και τώρα ήρθαν και πάλι… οι μέλισσες. Ο Τσίπρας, αφού παραιτήθηκε και από βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ και πέρασε πολλές ώρες στα… αναγνωστήρια του Ινστιτούτου του, επιστρέφει με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη για να πάρει… τα κομμάτια που σκόρπισε, με βασικότερο πυρήνα ενδεχομένως τα στελέχη της Νέας Αριστεράς.
Εξάλλου ο όρος «New Left» θεωρείται συνώνυμο του φοιτητικού ριζοσπαστισμού της δεκαετίας του 1960, που κορυφώθηκε με τις μαζικές διαδηλώσεις τον Μάη του 1968 στη Γαλλία, ως απάντηση στην ηθική απαξίωση του σοβιετικού κομμουνισμού μετά τη «μυστική ομιλία» του Νικίτα Χρουστσόφ τον Φεβρουάριο του 1956. Είναι αυτοί οι κύκλοι της ιστορίας…
