Την περασμένη Κυριακή οι Κολομβιανοί προσήλθαν στις κάλπες για τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, σηματοδοτώντας το τέλος της θητείας του αριστερού προέδρου Γκουστάβο Πέτρο.
Ο δικηγόρος και συντηρητικός υποψήφιος Αμπελάρδο δε λα Εσπριέλα, θαυμαστής του Ντόναλντ Τραμπ και υπέρμαχος σκληρής καταστολής του εγκλήματος, προηγείται με 43,7%, ενώ ο αριστερός γερουσιαστής Ιβάν Σεπέδα, υποστηριζόμενος από τον Πέτρο, συγκέντρωσε 40,9%. Ο δεύτερος γύρος στις 21 Ιουνίου αναμένεται ιδιαίτερα πολωμένος.
Ο Δε λα Εσπριέλα υπόσχεται «μεγα-φυλακές», στρατιωτική αντιμετώπιση των καρτέλ ναρκωτικών και επιστροφή σε πιο φιλο-αμερικανική πολιτική, σε αντίθεση με τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και τις διαπραγματεύσεις με ένοπλες ομάδες που προωθεί ο Σεπέδα. Η υψηλή συμμετοχή (άνω του 57%) αντανακλά την κούραση των πολιτών από την ανασφάλεια, την οικονομική στασιμότητα και τις κατηγορίες διαφθοράς κατά της αριστερής κυβέρνησης. Ο Πέτρο αμφισβήτησε τα αποτελέσματα, αλλά οι Αρχές τα χαρακτήρισαν αξιόπιστα.
Το αποτέλεσμα των εκλογών αυτών δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο. Η Λατινική Αμερική στρέφεται σταθερά προς τα δεξιά τα τελευταία χρόνια, μετά τη «ροζ παλίρροια» της δεκαετίας του 2000. Στην Αργεντινή, ο Χαβιέρ Μιλέι με την υπερφιλελεύθερη ατζέντα του κέρδισε το 2023, κόβοντας δαπάνες και προωθώντας ιδιωτικοποιήσεις. Στη Χιλή, ο Χοσέ Αντόνιο Καστ θριάμβευσε το 2025 με έμφαση στην ασφάλεια και την αντιμετώπιση της μετανάστευσης. Παρόμοιες τάσεις παρατηρούνται σε Εκουαδόρ, Περού, Βολιβία και Ονδούρα, ενώ στη Βραζιλία οι δεξιές δυνάμεις ενισχύονται.
Οι λόγοι είναι κυρίως πρακτικοί, όχι ιδεολογικοί. Πρώτον, η οικονομική αποτυχία των αριστερών κυβερνήσεων: υψηλός πληθωρισμός, χρέος, διαφθορά και αποτυχία στην ανάπτυξη οδήγησαν σε λαϊκή δυσαρέσκεια.
Δεύτερον, η έκρηξη εγκληματικότητας και τα καρτέλ ναρκωτικών, που έκαναν την καθημερινή ζωή επικίνδυνη σε πόλεις και επαρχίες. Οι πολίτες εμπιστεύονται περισσότερο τη Δεξιά για σκληρές λύσεις τύπου Μπουκέλε στο Ελ Σαλβαδόρ. Τρίτον, η μετανάστευση και η κρίση στη Βενεζουέλα δημιούργησαν φόβους αστάθειας. Τέλος, η αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ υπό τον Τραμπ ενίσχυσε φιλοαμερικανικές δυνάμεις.
Η στροφή αυτή δεν είναι μονόπλευρη ούτε μόνιμη, η Λατινική Αμερική έχει ιστορία πολιτικών εναλλαγών. Ωστόσο, αν ο Δε λα Εσπριέλα κερδίσει στην Κολομβία, θα ενισχύσει μια περιφερειακή τάση υπέρ ασφάλειας, οικονομικής πειθαρχίας και ρεαλιστικής εξωτερικής πολιτικής. Και αυτό θα είναι άλλη μια νίκη για τον πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος δείχνει να «κλειδώνει» τη γεωπολιτική «αυλή» του.
