Η ευθύνη των Μέσων Ενημέρωσης θα έπρεπε να οδηγεί στο αυτονόητο: στη διασταύρωση της πληροφορίας με τη χρήση τεχνικών εργαλείων.
«Η παραπληροφόρηση δεν είναι σαν ένα πρόβλημα στα υδραυλικά που απλώς το φτιάχνεις και τελείωσες. Είναι μια κοινωνική κατάσταση, όπως το έγκλημα, την οποία πρέπει συνεχώς να παρακολουθείς και να προσαρμόζεσαι σε αυτήν», είχε πει σε μια δημόσια ομιλία του ο Τομ Ρoζενστάιλ, συγγραφέας, δημοσιογράφος και πρώην διευθυντής του American Press Institute.
Αν αναρωτηθεί κανείς τι σχέση μπορεί να έχει αυτό με την υπόθεση της δολοφονίας της αδέσποτης γερασμένης σκυλίτσας, της «Σίσσυ», στη Γαστούνη, δεν έχει παρά να ρίξει μια προσεκτική ματιά στη φωτογραφία που έκανε τον γύρο των social media στην Ελλάδα, ρίχνοντας λάδι στη φωτιά της μαζικής οργής και της δίψας όχι μόνο για τιμωρία, όπως ορίζει ο νόμος, αλλά και για τυφλή εκδίκηση.
Ιδίως αν βάλει τη φωτογραφία σε ένα από τα δωρεάν εργαλεία που κυκλοφορούν ελεύθερα και ελέγχουν αν το συγκεκριμένο αρχείο είναι προϊόν ΑΙ, θα εκπλαγεί. Ένα από αυτά χρησιμοποίησε το Greece Fact Check και διαπίστωσε ότι η φωτογραφία που κυκλοφορεί και εικονίζει μια γυναίκα που κρατά το τιμόνι ως της δράστιδας της δολοφονίας της σκυλίτσας είναι κατά 99% αποτέλεσμα επεξεργασίας σε πλατφόρμα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το περιστατικό δεν είναι αληθές και πραγματικό πέρα για πέρα. Το βίντεο της παράσυρσης είναι αληθινό και προέρχεται από κάμερα ασφαλείας της περιοχής (περιοχή Σταθμού Γαστούνης) και δείχνει το όχημα να πλησιάζει το ακινητοποιημένο ζώο, να σταματά για λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια να ξεκινά, περνώντας από πάνω του και εγκαταλείποντάς το.
Το ίδιο αληθής είναι και η ταυτοποίηση της οδηγού, σύμφωνα με την έρευνα που έκαναν οι αστυνομικοί του Τμήματος Πηνειού. Πρόκειται για μια 60χρονη γυναίκα, κάτοικο της περιοχής. Η γυναίκα προσήλθε στις αρχές και, σύμφωνα με τις πληροφορίες, παραδέχθηκε ότι οδηγούσε το όχημα. Ισχυρίστηκε ότι σταμάτησε επειδή είδε τον σκύλο, πίστεψε λανθασμένα ότι είχε απομακρυνθεί όταν ξεκίνησε, και παρότι κατάλαβε εκ των υστέρων ότι τον πάτησε, αποχώρησε από το σημείο επειδή φοβήθηκε.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η ταυτοποίηση ακόμα και του αριθμού κυκλοφορίας του αυτοκινήτου δεν ήταν απλή διαδικασία καθώς χρειάστηκε η διασταύρωση βιντεοληπτικού υλικού από περισσότερες κάμερες ώστε να καταγραφεί και να κληθεί η ιδιοκτήτρια. Παρ’ όλα αυτά δημιουργήθηκε ο κατάλληλος χώρος για το ανάλογο fake γεγονός με μία γυναίκα να λοιδορείται και να στοχοποιείται βάναυσα.
Υπάρχουν δύο ενδεχόμενα για την πιθανή ταυτότητά της. Ή είναι υπαρκτό πρόσωπο που «τοποθετήθηκε» με AI στο τιμόνι του αυτοκινήτου ή απλώς κατασκεύασμα της ΑΙ. Στην πρώτη περίπτωση και μόνο αν η ίδια ή κάποιος άλλος καταγγείλει το περιστατικό είναι πολύ πιθανό να δοθεί παραγγελία να ερευνηθεί η προέλευση της fake κατασκευής.
Παρ' όλα αυτά –και αυτό είναι ένα από τα ανησυχητικά και επικίνδυνα φαινόμενα της εποχής– έπιασαν αμέσως δουλειά τα «λαϊκά δικαστήρια», στήθηκαν σχεδόν αυτόματα ψηφιακές αγχόνες, όπως γίνεται σε κάθε ανάλογη περίπτωση. Δεν ήταν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερα από όσα συμβαίνουν καθημερινά στον ψηφιακό κόσμο της μετα-αλήθειας, της post truth, πραγματικότητας όπου έχει καταργηθεί κάθε διαφορά μεταξύ αληθινού και ψεύτικου γεγονότος, προς όφελος της πραγματικότητας που είναι βολική για τον καθέναν.
Μοιάζει απλό, αλλά δεν είναι ενώ είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει η σύγχρονη δημοκρατία σε πολλά δυτικά κράτη όπου είναι ελεύθερη η διακίνηση όλων των εκδοχών της αλήθειας. Κάτι που γνωρίζουν πολύ καλά –και εκμεταλλεύονται δεόντως– τα κομματικά επιτελεία.
Η ευθύνη των Μέσων Ενημέρωσης θα έπρεπε να οδηγεί στο αυτονόητο: στη διασταύρωση της πληροφορίας με τη χρήση τεχνικών εργαλείων. Απεναντίας, κυριαρχεί ακριβώς το αντίθετο, ακολουθώντας την πατροπαράδοτη αρχή του κιτρινισμού: «Ποτέ μην αφήνεις την αλήθεια να χαλάει μια ωραία ιστορία».
Η μόνη παρήγορη εξέλιξη προκύπτει από το γεγονός ότι σύμφωνα με έρευνες, όπως πιο πρόσφατη της Metron Analysis, δείχνει ότι οι Έλληνες χρήστες αντιμετωπίζουν με ιδιαίτερη δυσπιστία τα αποτελέσματα της χρήσης ΑΙ σε ποσοστό που πλησιάζει ακόμα και το 80%.
Το θέμα είναι όμως η δυσπιστία αυτή να εφαρμοστεί από τους επαγγελματίες της πληροφορίας και των ειδήσεων προτού κυκλοφορήσει το ψεύτικο γεγονός. Γιατί όπως είχε πει και ο Αγγλοϊρλανδός συγγραφέας Τζόναθαν Σουίφτ (1667-1745) «το ψέμα κάνει τον γύρο του κόσμου πριν καν η αλήθεια προλάβει να φορέσει το παντελόνι της»…
