Οι Financial Times αναδεικνύουν πως ο υπερτουρισμός, η ανεπαρκής διαχείριση απορριμμάτων και οι ελλιπείς υποδομές αυξάνουν τον περιβαλλοντικό κίνδυνο στα ελληνικά νησιά.
Ο υπερτουρισμός στα ελληνικά νησιά βρίσκεται στο επίκεντρο διεθνούς προβληματισμού, καθώς οι Financial Times συνδέουν τη μεγάλη πυρκαγιά στον ΧΥΤΑ της Πάρου με τις χρόνιες ελλείψεις στις υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων και τη ραγδαία τουριστική ανάπτυξη που έχει ξεπεράσει τα όρια αντοχής πολλών νησιωτικών προορισμών. Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι οι πρόσφατες καταστροφικές φωτιές σε Πάρο, Κρήτη και άλλα νησιά ανέδειξαν τις πιέσεις που ασκούν η ανεξέλεγκτη δόμηση, η αύξηση των επισκεπτών και η ανεπαρκής περιβαλλοντική διαχείριση, επαναφέροντας στο προσκήνιο την ανάγκη άμεσων επενδύσεων σε σύγχρονες υποδομές και αποτελεσματικό σχεδιασμό για τη βιώσιμη ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού.
Το μεγάλο περιβαλλοντικό κόστος του υπερτουρισμού στα ελληνικά νησιά, εκεί που η ραγδαία ανάπτυξη έχει ξεπεράσει τις δυνατότητες των βασικών υποδομών, έφερε στο προσκήνιο η μεγάλη πυρκαγιά που ξέσπασε σε χώρο υγειονομικής ταφής απορριμμάτων στην Πάρο και οδήγησε στη σύλληψη του δημάρχου του νησιού.
Το χρονικό των γεγονότων
Η φωτιά εκδηλώθηκε την περασμένη Τρίτη στη νότια Πάρο και, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, επεκτάθηκε σε περίπου 10.000 στρέμματα πριν τεθεί υπό έλεγχο το απόγευμα της Παρασκευής.
Οι ισχυροί άνεμοι συνέβαλαν στην εξάπλωση πυρκαγιών τόσο στην Πελοπόννησο όσο και στα νησιά της Κρήτης, της Άνδρου, της Λέσβου και της Πάρου, καταστρέφοντας χαμηλή βλάστηση, δασικές εκτάσεις και οικοτόπους, οι οποίοι, σύμφωνα με κατοίκους, θα χρειαστούν δεκαετίες για να ανακάμψουν.
Το μεγαλύτερο πλήγμα καταγράφηκε στην Κρήτη, όπου κάηκαν χιλιάδες στρέμματα, απομακρύνθηκαν προληπτικά περίπου 8.000 άνθρωποι και δύο πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους. Τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν επίσης ότι συνελήφθη εργαζόμενος του διαχειριστή του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, στο πλαίσιο της έρευνας για την πυρκαγιά στη νότια περιοχή του Ρεθύμνου.
Η ανάλυση των FT
Η εξάπλωση των πυρκαγιών ανέδειξε, σύμφωνα με τους Financial Times, τους κινδύνους που δημιουργεί η εκρηκτική ανάπτυξη του τουρισμού στα εκατοντάδες ελληνικά νησιά, όπου οι υδάτινοι πόροι είναι περιορισμένοι και οι υποδομές διαχείρισης απορριμμάτων παραμένουν ανεπαρκείς.
«Δεν είναι η πρώτη φορά που εκδηλώνεται φωτιά στον χώρο διάθεσης απορριμμάτων. Ήταν θέμα χρόνου να συμβεί, καθώς υπήρχαν εύφλεκτα υλικά διάσπαρτα χωρίς τα απαραίτητα μέτρα πυροπροστασίας», δήλωσε ο Νίκος Στεφάνου, μέλος της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης «Φίλοι Πάρου και Αντιπάρου», ο οποίος ζει στο νησί τα τελευταία 40 χρόνια.
Τα πρώτα στοιχεία της έρευνας που πραγματοποιήθηκε, έδειξαν ότι η πυρκαγιά ξεκίνησε εντός του περιφραγμένου χώρου του ΧΥΤΑ, σε μη αδειοδοτημένη περιοχή αποθήκευσης όπου υπήρχαν ανακυκλώσιμα υλικά, κλαδιά και οικιακά απορρίμματα.
Συνολικά συνελήφθησαν τέσσερα άτομα, μεταξύ των οποίων ο δήμαρχος Πάρου, Κώστας Μπιζάς, καθώς και ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Καθαριότητας. Και οι τέσσερις αφέθηκαν ελεύθεροι μετά την εμφάνισή τους ενώπιον του εισαγγελέα Σύρου, ενώ η έρευνα συνεχίζεται. «Σέβομαι απόλυτα τις νόμιμες διαδικασίες, όμως δεν μπορώ να κρύψω την απογοήτευσή μου για το γεγονός ότι αντιμετωπίστηκα σαν κοινός εγκληματίας», ανέφερε ο κ. Μπιζάς σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Έντονο το πρόβλημα στην Πάρο
Οι πιέσεις από τον υπερτουρισμό και την ανεξέλεγκτη δόμηση είναι ιδιαίτερα έντονες στην Πάρο. Το νησί διαθέτει περίπου 15.000 μόνιμους κατοίκους, ωστόσο εξυπηρετεί περίπου ένα εκατομμύριο αφίξεις επιβατών ετησίως μέσω του λιμανιού και του αεροδρομίου. Το πρώτο πολεοδομικό σχέδιο, που εκπονήθηκε το 2008, προέβλεπε ότι ο μέγιστος μόνιμος και εποχικός πληθυσμός θα έφτανε τις 73.000.
Επίσημα έγγραφα της αρμόδιας περιφερειακής αρχής διαχείρισης απορριμμάτων αναφέρουν ότι ο χώρος υγειονομικής ταφής είχε φτάσει στα όριά του ήδη από το 2022.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε τον Απρίλιο, όταν έκλεισε το ιδιωτικό κέντρο διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών του νησιού. Ελλείψει νέου αναδόχου, τα ανακυκλώσιμα υλικά συσσωρεύονταν δίπλα στον ΧΥΤΑ, προκειμένου να μεταφερθούν στην Αθήνα μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου. Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον το ενδεχόμενο η πυρκαγιά να ξεκίνησε από αυτούς τους σωρούς απορριμμάτων.
«Το σύστημα ανακύκλωσης με τους μπλε κάδους δεν λειτουργεί», δήλωσε ο αντιδήμαρχος Αντιπάρου, Αρτέμιος Τριανταφύλλος. «Άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, υποδέχονται πολύ περισσότερους επισκέπτες από εμάς και διαθέτουν πολύ αποτελεσματικότερα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων».
Όπως σημείωσε, η οικοδομική έκρηξη και η ραγδαία αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των οικοδομικών αποβλήτων, των παλιών ηλεκτρικών συσκευών και των πράσινων απορριμμάτων από κήπους, μεγάλο μέρος των οποίων καταλήγει στα δημοτικά απορρίμματα.
«Το μόνο που δεν βρίσκεις μέσα στα σκουπίδια είναι... πτώμα», είπε χαρακτηριστικά, υποστηρίζοντας ότι ορισμένοι εργολάβοι αποφεύγουν να πληρώνουν για την ειδική διαχείριση των οικοδομικών αποβλήτων και τα απορρίπτουν στους κάδους ανακύκλωσης.
Το υπουργείο Περιβάλλοντος ανακοίνωσε ότι προχωρά η δημιουργία νέας μονάδας ανάκτησης και ανακύκλωσης απορριμμάτων για την Πάρο, μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στο πλαίσιο αντίστοιχων έργων που υλοποιούνται επίσης στη Μύκονο και τη Σύρο.
Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα Διαχείρισης Αποβλήτων του υπουργείου, Μανώλη Γραφάκο, η νέα μονάδα αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το 2030. «Μέχρι τότε, είναι απαραίτητο να υπάρχει στοιχειώδης και υπεύθυνη διαχείριση των απορριμμάτων», υπογράμμισε.
