ΗΠΑ και Ιράν συναντώνται σήμερα στην πρωτεύουσα του Ομάν, τη Μουσκάτ, χωρίς τη συμμετοχή μεσολαβητών από άλλα κράτη.
Πέραν της αυτοτελούς σημασίας που έχουν οι σημερινές συνομιλίες ΗΠΑ και Ιράν στο Ομάν, ακόμη μία φορά αναδεικνύεται η σημασία των περιφερειακών δρώντων σε μια περιοχή που εκτείνεται από τη «στενή» Μέση Ανατολή έως και τον Κόλπο. Και τούτο, διότι, όταν η συνάντηση φαινόταν να οδεύει προς ματαίωση με ορατό το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης στο Ιράν, ανώτατοι αξιωματούχοι από εννέα χώρες της περιοχής παρενέβησαν ταυτόχρονα σε Λευκό Οίκο και Τεχεράνη, αποτρέποντας το διαφαινόμενο ναυάγιο.
Οπωσδήποτε, η τοποθεσία, το χρονοδιάγραμμα αλλά και η μορφή των συνομιλιών υπέστησαν αρκετές τροποποιήσεις έως ότου καταλήξουν στο σημερινό διμερές φορμάτ στη Μουσκάτ, την πρωτεύουσα του Ομάν. Ο αρχικός προγραμματισμός προέβλεπε συνομιλίες στην Κωνσταντινούπολη, κατά τις οποίες η Τουρκία θα είχε τον βασικό μεσολαβητικό ρόλο, ενώ θα συμμετείχαν και υπουργοί Εξωτερικών από διάφορες αραβικές χώρες, περιλαμβανομένων των Αιγύπτου, Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας.
Ωστόσο, η Τεχεράνη υπαναχώρησε και ζήτησε αλλαγή τόσο της τοποθεσίας όσο και του φορμάτ των συνομιλιών. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους «New York Times», η ιρανική πλευρά ήταν εκείνη που αιτήθηκε οι πολυμερείς συνομιλίες να μετατραπούν σε διμερείς και να πραγματοποιηθούν στο Ομάν.
Σύμφωνα με την ίδια γραμμή πληροφόρησης, το καθεστώς του Ιράν θεώρησε ότι μια συνάντηση με ευρύτερη συμμετοχή θα έδινε στον πρόεδρο Τραμπ την ευκαιρία για «παράσταση», ενώ θα έμοιαζε σαν η Τεχεράνη να «στριμώχνεται» σε διαπραγματεύσεις με ολόκληρη την περιοχή και όχι μόνο με τους Αμερικανούς.
Αρχικά, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αποδέχθηκαν την αλλαγή τοποθεσίας, αλλά εν συνεχεία την απέρριψαν. Και ενώ ουσιαστικά η συνάντηση είχε ακυρωθεί –όπως έγραψε η ιστοσελίδα Axios που διαθέτει προνομιακή πληροφόρηση από τον Λευκό Οίκο– παρενέβησαν η Τουρκία και ορισμένες αραβικές χώρες και ο αμερικανικός παράγοντας άλλαξε εκ νέου άποψη, αποφασίζοντας ότι η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνομιλίες θα είναι εύκολες. Άλλωστε, πρόκειται για τις πρώτες επισήμως διμερείς επαφές ΗΠΑ – Ιράν μετά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν τον Ιούνιο του 2025, όταν η Ουάσιγκτον ενίσχυσε την Ιερουσαλήμ στον δωδεκαήμερο πόλεμο με την Τεχεράνη. Το μεγάλο αγκάθι, εφόσον βρέθηκαν το φορμάτ και η τοποθεσία, παραμένει η ατζέντα των συνομιλιών, η οποία, κατά τα διπλωματικά ειωθότα, προαποφασίζεται, και κατόπιν πραγματοποιούνται οι συναντήσεις.
Η Ουάσιγκτον διεμήνυσε σε κάθε τόνο ότι επιθυμεί να συζητήσει εφ’ όλης της ύλης με την Τεχεράνη. Δηλαδή, για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, το πυραυλικό ζήτημα, τις περιφερειακές συμμαχίες της χώρας αλλά και για τη βάρβαρη καταστολή του καθεστώτος εναντίον των διαδηλωτών προσφάτως.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη υποστήριξε ότι προτίθεται να συνομιλήσει μόνο για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Ωστόσο, αυτό δεν ικανοποιεί ούτε την Ουάσιγκτον ούτε την Ιερουσαλήμ. Και τούτο, διότι το Ιράν διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα αποθέματα βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή.
Επιπλέον, οι περιφερειακές συμμαχίες του Ιράν, ο λεγόμενος «άξονας της αντίστασης», παρά την ξεκάθαρη αποδυνάμωσή του, συνεχίζει να αποτελεί απειλή για τα αμερικανικά αλλά και τα ισραηλινά συμφέροντα. Ο φιλοϊρανικός άξονας δεν είναι διόλου αμελητέος, δεδομένου ότι περιλαμβάνει την τρομοκρατική οργάνωση Χαμάς, τη Χεζμπολάχ που δραστηριοποιείται στον Λίβανο, τους αντάρτες Χούθι στην Υεμένη και σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Φυσικά, το μεγάλο πλήγμα για την Τεχεράνη ήταν η πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ, του άλλοτε μεγαλύτερου συμμάχου της.
Το Ισραήλ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και εκπέμπει διαρκώς, τόσο δημόσια όσο και παρασκηνιακά, μηνύματα προς την Ουάσιγκτον ότι δεν πρέπει να εμπιστεύεται την Τεχεράνη.
Ο Στιβ Γουίτκοφ, ειδικός απεσταλμένος και άνθρωπος της απόλυτης εμπιστοσύνης του Ντόναλντ Τραμπ –που θα είναι επικεφαλής στις συνομιλίες με το Ιράν– βρέθηκε στο Ισραήλ την περασμένη Τρίτη, προκειμένου να συντονιστεί με τους Ισραηλινούς συμμάχους εν όψει των συνομιλιών.
Σε αυτές, στην αμερικανική αντιπροσωπεία θα μετάσχει και ο γαμπρός του προέδρου Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ επικεφαλής της ιρανικής ομάδας θα είναι ο υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί.
