Η εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης-Mercosur ανοίγει έναν νέο εξαγωγικό διάδρομο για τα ελληνικά αγροδιατροφικά προϊόντα.
Την ίδια ώρα, συνοδεύεται από ρήτρες προστασίας και έντονο διάλογο για τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή γεωργία.
Σγκεκριμένα, η εν λόγω συμφωνία δημιουργεί τη δυνατότητα πρόσβασης για τα ελληνικά προϊόντα σε μια ενιαία αγορά περίπου 300 εκατομμυρίων καταναλωτών, πολλοί από τους οποίους θα έρθουν για πρώτη φορά σε επαφή με την ποιότητα της ελληνικής αγροδιατροφής.
Όπως τόνισε στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Πολιτικής και Διεθνών Σχέσεων του ΥΠΑΑΤ, Αντώνης Φιλιππής, στόχος της Ελλάδας στο σημερινό γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον είναι η σύναψη συμφωνιών που φέρνουν απτά οφέλη στους παραγωγούς και στις επιχειρήσεις, με παράλληλη σταθερότητα και προβλεψιμότητα.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι συμφωνίες αυτές πρέπει να συνοδεύονται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας και παρακολούθησης. Για τη Mercosur, η ρήτρα διμερούς διασφάλισης, όπως είπε, «δεν λύνει όλα τα προβλήματα, αλλά αποτελεί βασικό εργαλείο για πιο δίκαιους όρους ανταγωνισμού στον αγροδιατροφικό τομέα».
Πώς θα τεθεί σε ισχύ η εμπορική συμφωνία Ευρωπαϊκής Ένωσης-Mercosur
Η συγκεκριμένη συμφωνία είναι αποτέλεσμα περισσότερων από 20 χρόνια διαπραγματεύσεων. Το πρώτο πολιτικό πλαίσιο διαμορφώθηκε τον Ιούνιο του 2019, ενώ τα τελικά κείμενα εγκρίθηκαν από το Κολέγιο των Επιτρόπων τον Σεπτέμβριο.
Η εφαρμογή της προβλέπεται να γίνει σε δύο στάδια:
- Πρώτα, με προσωρινή εφαρμογή του εμπορικού σκέλους, αμέσως μετά την υπογραφή, έπειτα από έγκριση από το Συμβούλιο της Ε.Ε. και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
- Στη συνέχεια, με την οριστική κύρωση της συνολικής συμφωνίας από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών-μελών.
Τα δασμολογικά οφέλη για τα βασικά ελληνικά προϊόντα
Η συμφωνία προβλέπει τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγικών δασμών, κάτι που αναμένεται να ωφελήσει άμεσα προϊόντα όπως το ελαιόλαδο,τα τυριά, τα ακτινίδια, τα ροδάκινα και τα αρτοσκευάσματα.
Σήμερα, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις χώρες της Mercosur ανέρχονται σε περίπου 34 εκατ. ευρώ, ενώ η μείωση των δασμών μπορεί να αυξήσει σημαντικά το μερίδιο των ελληνικών επιχειρήσεων στις συγκεκριμένες αγορές.
Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρείται και το όφελος για το ελαιόλαδο, καθώς χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Παραγουάη και η Ουρουγουάη δεν διαθέτουν αξιόλογη εγχώρια παραγωγή και σήμερα επιβάλλουν δασμούς στο προϊόν. Η κατάργησή τους καθιστά το ελληνικό ελαιόλαδο πολύ πιο ανταγωνιστικό.
Προστασία 20 ελληνικών γεωγραφικών ενδείξεων
Στη συμφωνία περιλαμβάνεται η προστασία 20 ελληνικών γεωγραφικών ενδείξεων, με ειδικές μεταβατικές ρυθμίσεις. Για τη δε φέτα προβλέπεται μεταβατική περίοδος επτά ετών για υφιστάμενους χρήστες της ονομασίας, βάσει της ρήτρας «grandfathering».
Οι υπόλοιπες ονομασίες που προστατεύονται είναι: Ούζο, Τσίπουρο, οι οίνοι Ρετσίνα τικής, Αμύνταιο, Νεμέα, Νάουσα, Μαντινεία, Σαντορίνη, Σάμος, τα ελαιόλαδα Καλαμάτας, Σητείας, Λυγουριό Ασκληπείου, Κολυμβάρι Χανίων, καθώς και η Μαστίχα Χίου, ο Κρόκος Κοζάνης, η Ελιά Καλαμάτας, η Κονσερβοελιά Αμφίσσης, η Κεφαλογραβιέρα, το Μανούρι και η Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσας.
Οι ανησυχίες των αγροτών και το «δίχτυ ασφαλείας» της Ε.Ε.
Οι ευρωπαϊκές αγροτικές οργανώσεις έχουν εκφράσει φόβους ότι τα φθηνότερα προϊόντα από τη Νότια Αμερική, τα οποία παράγονται με χαμηλότερα περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα, μπορεί να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό.
Ως απάντηση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε νέο κανονισμό διασφάλισης, που προβλέπει:
- Παρέμβαση εντός 21 ημερών σε περίπτωση διαταραχής της αγοράς.
- Έρευνες όταν οι εισαγωγές αυξάνονται πάνω από 8% ή πλησιάζουν το 10% της εγχώριας παραγωγής.
- Ενισχυμένους φυτοϋγειονομικούς και υγειονομικούς ελέγχους.
- Ενεργοποίηση του μηχανισμού «Unity Safety Net» ύψους 6,3 δισ. ευρώ στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
Παράλληλα, καθιερώνεται ρήτρα αμοιβαιότητας, ώστε τα εισαγόμενα προϊόντα να τηρούν τις ίδιες προδιαγραφές με τα ευρωπαϊκά.
Τι ισχύει για τα ευαίσθητα προϊόντα και πολιτική στήριξη
Έχει καταρτιστεί κατάλογος 13 ευαίσθητων προϊόντων όπως λεμόνια, πορτοκάλια, μανταρίνια, κρέας, αυγά, μέλι και ρύζι για τα οποία μπορεί να ενεργοποιηθούν δασμοί ή ακόμη και αναστολή της συμφωνίας αν υπάρξει πίεση στις τιμές.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Κώστας Τσιάρας, υπενθύμισε ότι οι ρήτρες διασφάλισης ψηφίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μόνο από τους ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας.
45 δισ. ευρώ για τη στήριξη των αγροτών
Στο πλαίσιο αυτό, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν πρότεινε τη διάθεση περίπου 45 δισ. ευρώ από την ενδιάμεση αναθεώρηση του επταετούς προϋπολογισμού για άμεση στήριξη των αγροτών.
Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να αξιοποιήσουν τους πόρους μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων, ενώ διατηρείται και το αποθεματικό των 6,3 δισ. ευρώ για κρίσεις της αγοράς.
Την πρωτοβουλία χαιρέτισε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, δηλώνοντας ότι η στήριξη του πρωτογενούς τομέα αποτελεί εθνική προτεραιότητα για την Ελλάδα και για την επόμενη Κοινή Αγροτική Πολιτική 2028-2034.
