Η Βουλή κύρωσε τη Συμφωνία Ελλάδας-Σερβίας για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και την επιστροφή παράνομα διακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών.
Η συμφωνία, που είχε υπογραφεί στο Βελιγράδι στις 15 Μαΐου 2026, εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία έπειτα από σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού και στοχεύει στην ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών για την πρόληψη της παράνομης διακίνησης, την αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας και τον επαναπατρισμό πολιτιστικών αντικειμένων.
Λίνα Μενδώνη: Κοινή ευθύνη η προστασία της κληρονομιάς
Μιλώντας στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων, η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε ότι η παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών αποτελεί σοβαρή απειλή για την πολιτιστική κληρονομιά και συνδέεται άμεσα με τη διεθνή νομιμότητα, το κράτος δικαίου και τη δικαιοσύνη.
Τόνισε ακόμη τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και της αμοιβαιότητας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα, όπως διεκδικεί την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που απομακρύνθηκαν παράνομα από την επικράτειά της, αναγνωρίζει το αντίστοιχο δικαίωμα κάθε άλλης χώρας.
«Η Συμφωνία Ελλάδας-Σερβίας αποτελεί ένα ουσιαστικό εργαλείο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης, την ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας και τη διευκόλυνση της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους», δήλωσε η υπουργός.
Η κ. Μενδώνη χαρακτήρισε τις διμερείς συμφωνίες και ως εργαλεία πολιτιστικής διπλωματίας, σημειώνοντας ότι δημιουργούν σχέσεις εμπιστοσύνης μεταξύ κρατών και μπορούν να μετατρέψουν τον επαναπατρισμό ενός πολιτιστικού αγαθού σε αφετηρία ευρύτερης συνεργασίας.
«Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς είναι κοινή ευθύνη και η διεθνής συνεργασία οφείλει να μεταφράζεται σε συγκεκριμένες δράσεις και απτά αποτελέσματα», πρόσθεσε.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Η συμφωνία βασίζεται στη Σύμβαση της UNESCO του 1970, καθώς και στο διεθνές και εθνικό θεσμικό πλαίσιο για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, θεσπίζοντας συγκεκριμένους μηχανισμούς συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Σερβίας.
Προβλέπει την ανταλλαγή πληροφοριών για κλοπές, παράνομες ανασκαφές, κατασχέσεις και παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών, αλλά και για την ισχύουσα νομοθεσία, τις απαγορεύσεις εξαγωγής και τις απαιτούμενες άδειες.
Παράλληλα, ενισχύεται η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η επιμόρφωση του προσωπικού των αρμόδιων αρχών, με στόχο καλύτερο συντονισμό και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση υποθέσεων παράνομης διακίνησης.
Διαδικασία επιστροφής πολιτιστικών αγαθών
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η πρόβλεψη ειδικής διαδικασίας για την επιστροφή ή απόδοση πολιτιστικών αγαθών που έχουν εισαχθεί παράνομα στην επικράτεια του άλλου κράτους.
Καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την υποβολή σχετικού αιτήματος, η παροχή συνδρομής για τον εντοπισμό των αντικειμένων και η λήψη μέτρων για την προσωρινή φύλαξή τους έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η συμφωνία ενθαρρύνει ακόμη τη συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, καθώς και δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Με την κύρωσή της, η Ελλάδα διευρύνει το δίκτυο διεθνών συνεργασιών της στον συγκεκριμένο τομέα, με κοινό στόχο τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και την επιστροφή παράνομα διακινηθέντων πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους.
