Ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ευρωζώνη παραμένει σε επίπεδα υψηλότερα από την προ πανδημίας περίοδο εξαιτίας των αυξήσεων στις διεθνείς τιμές συγκεκριμένων βασικών προϊόντων.
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ο γενικός δείκτης τιμών τροφίμων διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στο 2,9% στο 11μηνο Ιανουαρίου–Νοεμβρίου 2025, ξεπερνώντας τον μακροχρόνιο μέσο όρο 2,2% πριν από την πανδημία. Τη μεγαλύτερη συμβολή είχαν οι αυξήσεις στο κρέας, τον καφέ, το τσάι, το κακάο, τη σοκολάτα και τα γλυκά.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα εξηγούν πάνω από το 50% της ετήσιας αύξησης του πληθωρισμού τροφίμων, παρότι το βάρος τους στον δείκτη είναι μικρότερο από 25%. Στον αντίποδα, στα υπόλοιπα τρόφιμα οι τιμές έχουν σε μεγάλο βαθμό ομαλοποιηθεί μετά το σοκ της διετίας 2022–2023, όταν ο δείκτης είχε κορυφωθεί στο 15,5% τον Μάρτιο του 2023.
Πανδημία, πόλεμος και κλιματική κρίση πίσω από την ακρίβεια
Οι διεθνείς τιμές τροφίμων άρχισαν να αυξάνονται ήδη από την περίοδο της πανδημίας, λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, ενώ επιταχύνθηκαν μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Στην αρχική φάση, οι ανατιμήσεις επικεντρώθηκαν στο σιτάρι, τα δημητριακά, τη ζάχαρη, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Ακολούθησε η έντονη άνοδος στο ελαιόλαδο, εξαιτίας της μειωμένης παραγωγής στις μεσογειακές χώρες, ενώ την τελευταία διετία το βάρος μεταφέρθηκε στο κρέας, τη σοκολάτα, το κακάο και τον καφέ.
Καφές και σοκολάτα: Οι μεγάλοι «πρωταγωνιστές» των αυξήσεων
Οι διεθνείς τιμές του καφέ υπερδιπλασιάστηκαν στις αρχές του 2025 σε σχέση με το 2024. Στη συνέχεια, υποχώρησαν κατά 28% από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούλιο, για να αυξηθούν εκ νέου κατά περίπου 40% έως τον Νοέμβριο, πριν σημειώσουν νέα διόρθωση.
Η μελέτη της ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές μετακυλίονται με χρονική καθυστέρηση στις τιμές καταναλωτή, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και οι μειώσεις αργούν να φανούν στο ράφι.
Αντίστοιχα, η διεθνής τιμή της σοκολάτας άρχισε να αυξάνεται από το β΄ εξάμηνο του 2023, κορυφώθηκε τον Απρίλιο του 2024 και, παρότι υποχώρησε, παραμένει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Κρέας: Περιορισμένη παραγωγή και ισχυρή ζήτηση
Οι αυξήσεις στο κρέας αφορούν κυρίως το μοσχάρι. Οι τιμές παραγωγού στην Ευρώπη ενισχύθηκαν κατά μέσο όρο 28% σε ετήσια βάση στα τέλη Νοεμβρίου 2025, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Η ανοδική τάση αποδίδεται στη διαρθρωτικά περιορισμένη διαθεσιμότητα ζώων και στην ισχυρή παγκόσμια ζήτηση. Στο πρώτο 9μηνο του 2025, η παραγωγή στην ΕΕ μειώθηκε κατά 3,7%, με έντονη πτώση στη Γερμανία (-6,8%), τη Γαλλία και την Ισπανία (-2,8%). Το αποτέλεσμα ήταν η αύξηση των εισαγωγών βοείου κρέατος κατά 14,2% στο πρώτο 8μηνο του έτους.
Την ίδια εικόνα καταγράφει και ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ, σημειώνοντας ότι ο δείκτης τιμών κρέατος αυξήθηκε κατά 5,1% το 2025. Το βόειο και το πρόβειο κρέας ακριβαίνουν, ενώ αντίθετα οι τιμές σε χοιρινό και κοτόπουλο κινούνται πτωτικά λόγω ασθενέστερης ζήτησης και υψηλής προσφοράς.
Μισθοί και λιανεμπόριο ενισχύουν τις πιέσεις
Η ανάλυση της ΕΚΤ δείχνει ότι στον πληθωρισμό τροφίμων συμβάλλει και η αύξηση των μισθών στον τομέα των λιανικών πωλήσεων. Οι αμοιβές στο εμπόριο, τις μεταφορές και τα καταλύματα παρέμειναν αυξημένες το 2025 σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα, ενισχύοντας το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Τι προβλέπει η ΕΚΤ για το 2026
Παρά τις επίμονες πιέσεις, η ΕΚΤ εκτιμά ότι ο πληθωρισμός τροφίμων θα υποχωρήσει αισθητά το 2026, πλησιάζοντας το 2% προς το τέλος του έτους, καθώς θα εξασθενήσει ο αντίκτυπος των προηγούμενων διεθνών αυξήσεων τιμών έως το καλοκαίρι.
