Νέους όρους για τις τουριστικές επενδύσεις, τη δόμηση ξενοδοχείων, τις βραχυχρόνιες μισθώσεις και την ανάπτυξη των νησιών θεσπίζει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό.
Οι περιοχές της χώρας χωρίζονται πλέον σε πέντε κατηγορίες, με αυστηρότερους περιορισμούς στους προορισμούς που έχουν ήδη δεχθεί μεγάλη τουριστική πίεση και περισσότερα περιθώρια ανάπτυξης εκεί όπου υπάρχουν ακόμη δυνατότητες.
Το μήνυμα της κυβέρνησης είναι ότι η περαιτέρω ανάπτυξη του ελληνικού τουρισμού δεν μπορεί να γίνεται χωρίς συγκεκριμένους κανόνες. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο βάζει στο επίκεντρο την προστασία των προορισμών, το περιβάλλον αλλά και τη μεγαλύτερη ασφάλεια για όσους σχεδιάζουν νέες επενδύσεις.
Οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη επιχειρούν να δώσουν πολιτικό στίγμα στη νέα στρατηγική.
Ο κ. Παπασταύρου χαρακτηρίζει το νέο πλαίσιο επιλογή «ευθύνης για το μέλλον της χώρας», καθώς επιχειρεί να βάλει κανόνες εκεί όπου υπήρχε ασάφεια και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό απέναντι στην αποσπασματικότητα.
Από την πλευρά της, η κ. Κεφαλογιάννη επιμένει στην «ποιοτική ανάπτυξη του τουρισμού, με μέτρο και ισορροπία», με στόχο να προστατευθούν οι ήδη επιβαρυμένοι προορισμοί αλλά και να ανοίξουν νέες δυνατότητες σε περιοχές με μικρότερη τουριστική ανάπτυξη.
Πίσω από τις πολιτικές διακηρύξεις βρίσκεται ένα εκτεταμένο θεσμικό πλαίσιο, το οποίο αλλάζει σε σημαντικό βαθμό τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιάζεται η τουριστική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
Στόχος της σχετικής ΚΥΑ είναι να μπουν μεσοπρόθεσμοι και μακροπρόθεσμοι κανόνες στη χωρική οργάνωση του τουρισμού. Η κυβέρνηση επιδιώκει να συνδέσει την ανάπτυξη με την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα.
Στις βασικές επιδιώξεις περιλαμβάνονται η αναβάθμιση του τουριστικού προϊόντος, η επιμήκυνση της σεζόν, η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και η ανάπτυξη ειδικών μορφών τουρισμού.
Παράλληλα προβλέπονται μέτρα για την κλιματική αλλαγή, αλλά και για τον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος των τουριστικών καταλυμάτων.
Ο νέος τουριστικός χάρτης: Οι πέντε κατηγορίες
Βασικό στοιχείο του νέου σχεδιασμού είναι ο διαχωρισμός της χώρας σε πέντε κατηγορίες περιοχών.
Πρόκειται για τις:
Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (Α)
Αναπτυγμένες Περιοχές (Β)
Αναπτυσσόμενες Περιοχές (Γ)
Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης (Δ)
Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης (Ε)
Η ένταξη κάθε περιοχής σε μία από αυτές τις κατηγορίες γίνεται κυρίως βάσει της έντασης της τουριστικής δραστηριότητας.
Κεντρικό κριτήριο είναι ο αριθμός των τουριστικών κλινών σε σχέση με την έκταση και τον μόνιμο πληθυσμό κάθε Δημοτικής Ενότητας.
Υπολογίζονται όμως και άλλοι παράγοντες, όπως τα ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και η ύπαρξη προστατευόμενων περιοχών.
Η κατηγοριοποίηση αυτή δεν περιορίζεται σε έναν χάρτη. Επηρεάζει άμεσα τους όρους για τις νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις.
Στα 16 στρέμματα το όριο στις πιο επιβαρυμένες περιοχές
Στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης, δηλαδή στους προορισμούς με τη μεγαλύτερη τουριστική επιβάρυνση, αυξάνεται το ελάχιστο απαιτούμενο γήπεδο για την κατασκευή νέου ξενοδοχείου.
Για τις εκτός σχεδίου περιοχές, το κατώτατο όριο φτάνει πλέον στα 16 στρέμματα.
Επιτρέπεται η δημιουργία νέων καταλυμάτων τριών, τεσσάρων και πέντε αστέρων.
Στις περιοχές Natura 2000, νέες τουριστικές εγκαταστάσεις θα μπορούν να δημιουργούνται μόνο αφού έχουν προηγηθεί τα απαραίτητα σχέδια διαχείρισης.
Τι ισχύει στις Αναπτυγμένες Περιοχές
Στις Αναπτυγμένες Περιοχές, το ελάχιστο απαιτούμενο γήπεδο για νέο ξενοδοχείο ορίζεται στα 12 στρέμματα.
Και εδώ, οι νέες μονάδες θα πρέπει να ανήκουν στις κατηγορίες των τριών έως πέντε αστέρων.
Για τα νησιά που εντάσσονται σε αυτή την κατηγορία προβλέπεται επιπλέον ανώτατο όριο 350 κλινών.
Το μέτρο δείχνει ξεκάθαρα τη νέα κατεύθυνση. Όσο μεγαλύτερη είναι η πίεση σε έναν προορισμό, τόσο πιο περιορισμένη γίνεται η δυνατότητα νέας δόμησης.
Στα 8 στρέμματα το όριο για Αναπτυσσόμενες Περιοχές
Στις Αναπτυσσόμενες Περιοχές και στις Περιοχές Πρώιμης Ανάπτυξης, το ελάχιστο γήπεδο για νέο ξενοδοχειακό κατάλυμα ανεβαίνει στα 8 στρέμματα.
Εδώ, ωστόσο, η φιλοσοφία του σχεδιασμού είναι διαφορετική.
Όσο χαμηλότερη είναι η υφιστάμενη τουριστική πίεση, τόσο περισσότερες δυνατότητες δίνονται για νέες επενδύσεις.
Προβλέπεται επίσης ενίσχυση των ειδικών μορφών τουρισμού και αναβάθμιση των μονάδων που ήδη λειτουργούν.
Κίνητρα για νέους προορισμούς και glamping
Στις Περιοχές Ενίσχυσης Ειδικής Ανάπτυξης, στόχος είναι να δημιουργηθούν νέοι τουριστικοί προορισμοί.
Το πλαίσιο ανοίγει χώρο για επενδύσεις σε ειδικές μορφές τουρισμού, την αξιοποίηση διατηρητέων κτιρίων και την περιβαλλοντική αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων.
Παράλληλα προβλέπεται ανάπτυξη εγκαταστάσεων glamping, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχουν χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Ξεχωριστοί κανόνες για τα νησιά
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη νησιωτική Ελλάδα.
Τα νησιά, με εξαίρεση την Κρήτη και την Εύβοια, χωρίζονται σε τρεις ομάδες ανάλογα με την έκτασή τους.
Στην Ομάδα Ι εντάσσονται τα νησιά με έκταση μεγαλύτερη από 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Μεταξύ αυτών είναι η Ρόδος, η Κέρκυρα, η Νάξος, η Κως, η Λέσβος, η Χίος και η Κεφαλονιά.
Στην Ομάδα ΙΙ περιλαμβάνονται νησιά με έκταση από 20 έως 250 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Σε αυτά βρίσκονται, μεταξύ άλλων, η Μύκονος, η Πάρος, η Σαντορίνη, η Μήλος, η Σύρος, η Τήνος και η Ίος.
Η νέα προσέγγιση για τα νησιά συνδέεται άμεσα με τη φέρουσα ικανότητα, την προστασία του τοπίου και την ανάγκη κάθε νέα εγκατάσταση να ακολουθεί την κλίμακα και τη μορφολογία του τόπου.
Στα μεγάλα νησιά μπορεί μέσω του τοπικού σχεδιασμού να καθορίζονται ακόμη και ζώνες όπου η τουριστική δόμηση θα περιορίζεται ή θα απαγορεύεται.
Στόχος είναι η προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Περιορισμοί και στις βραχυχρόνιες μισθώσεις
Για πρώτη φορά οι βραχυχρόνιες μισθώσεις μπαίνουν με πιο σαφή τρόπο στον χωρικό σχεδιασμό.
Η ΚΥΑ δίνει τη δυνατότητα να επιβάλλονται διαφορετικοί περιορισμοί ανά περιοχή.
Οι αποφάσεις θα εξαρτώνται από την τουριστική πίεση και τα χαρακτηριστικά κάθε προορισμού.
Με ειδικές ρυθμίσεις μπορεί να μπαίνει όριο στη διάρκεια λειτουργίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων μέσα στο έτος.
Μπορούν ακόμη να δημιουργούνται ζώνες απαγόρευσης ή περιορισμού.
Παράλληλα μπορεί να περιορίζεται η είσοδος νέων ακινήτων στη συγκεκριμένη αγορά, κυρίως σε περιοχές όπου η πίεση είναι ήδη μεγάλη.
Τέτοια μέτρα θα μπορούν να αφορούν ακόμη και νεόδμητες κατοικίες.
Η φέρουσα ικανότητα γίνεται βασικό κριτήριο
Κομβικό ρόλο στο νέο πλαίσιο αποκτά η έννοια της φέρουσας ικανότητας.
Στον πολεοδομικό σχεδιασμό πρώτου επιπέδου προβλέπεται πλέον η εκπόνηση ειδικών Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας.
Με αυτές θα εξετάζεται κατά πόσο ένας προορισμός μπορεί πραγματικά να δεχθεί νέες τουριστικές δραστηριότητες χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα οι υποδομές, το περιβάλλον και η καθημερινότητα των κατοίκων.
Η ίδια λογική περνά και στις ρυθμίσεις για τις παραθαλάσσιες περιοχές.
Προβλέπεται ελεύθερη πρόσβαση στις παραλίες, περιορισμός της γραμμικής επέκτασης της δόμησης κατά μήκος της ακτογραμμής και αυστηρότερη αντιμετώπιση νέων μεταφορικών υποδομών δίπλα στη θάλασσα.
Οι νέες τουριστικές δραστηριότητες θα πρέπει ακόμη να προσαρμόζονται στη μορφολογία και στην κλίμακα κάθε παράκτιας περιοχής.
Σύμφωνα με τα δύο υπουργεία, το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό επιχειρεί να αλλάξει συνολικά το μοντέλο ανάπτυξης.
Δεν αφορά μόνο το πού μπορεί να χτιστεί ένα νέο ξενοδοχείο.
Βάζει περισσότερους περιορισμούς στους προορισμούς που έχουν ήδη φτάσει στα όριά τους και περισσότερες δυνατότητες στις περιοχές που μπορούν ακόμη να αναπτυχθούν.
Παράλληλα συνδέει πλέον κάθε νέα επένδυση πιο στενά με το περιβάλλον, τη φέρουσα ικανότητα και την ιδιαίτερη ταυτότητα κάθε τόπου.
