Η χώρα μας αναμένει τον Μάρτιο την προχρηματοδοτική πληρωμή, η οποία θα ανέρχεται σε 118,15 εκατομμύρια ευρώ, ενώ το υπόλοιπο ποσό ενδεχομένως θα καταβληθεί τον Απρίλιο.
Την εκταμίευση της πρώτης δόσης στο πλαίσιο του κανονισμού SAFE τον προσεχή Μάρτιο περιμένει η Ελλάδα μετά την τελική έγκριση του εθνικού αμυντικού της σχεδίου από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, χθες, το Συμβούλιο με σύνθεση υπουργών Οικονομικών (ECOFIN) υπό την προεδρία του Κυριάκου Πιερρακάκη ενέκρινε τυπικά και άνευ συζητήσεως –καθώς είχαν προηγηθεί τα τεχνικά στάδια αλλά και το COREPER (Επιτροπή Μόνιμων Αντιπροσώπων)– τα εθνικά σχέδια της Ελλάδας αλλά και των Ιταλίας, Πολωνίας, Εσθονίας, Λετονίας, Λιθουανίας, Σλοβακίας και Φινλανδίας, τα οποία αθροιστικά ανέρχονται σε 74 δισ. ευρώ.
Η προχρηματοδοτική πληρωμή που αναμένει τον Μάρτιο η Αθήνα ανέρχεται σε 118,15 εκατομμύρια ευρώ, ενώ κατά ορισμένες πληροφορίες ενδεχομένως το υπόλοιπο ποσό να καταβληθεί τον Απρίλιο. Σημειώνεται ότι η Κύπρος εξασφάλισε δανειοδότηση ύψους 1,18 δισ.
Προσώρας, το Συμβούλιο έχει δώσει «πράσινο φως» στα εθνικά σχέδια 16 κρατών-μελών, τα οποία αντιστοιχούν σε 113 δισ. ευρώ. Τις επόμενες ημέρες, σύμφωνα με τον επίτροπο της ΕΕ για την Αμυνα και το Διάστημα, Αντριους Κουμπίλιους, αναμένεται η ανακοίνωση της αξιολόγησης των τριών εναπομεινάντων εθνικών σχεδίων των Γαλλίας, Ουγγαρίας και Τσεχίας.
«Είναι σημαντικό τα κράτη-μέλη να λάβουν πλήρως υπ’ όψιν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις που προκύπτουν από την απορρόφηση των δανείων SAFE», σημείωσε ο κ. Κουμπίλιους και αναφερόμενος στις χώρες που δεν έχουν ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής υπογράμμισε ότι «οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από το SAFE πρέπει να ενταχθούν στο συνιστώμενο μονοπάτι αύξησης των καθαρών δαπανών».
Ο ίδιος πρόσθεσε πως για τις χώρες που την έχουν ενεργοποιήσει «οι δαπάνες που χρηματοδοτούνται από το SAFE πληρούν τις προϋποθέσεις για ευελιξία, η οποία περιορίζεται σε μέγιστο ποσό 1,5% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του 2028». Υπενθυμίζεται ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στα κράτη-μέλη που έχουν ενεργοποιήσει την εθνική ρήτρα διαφυγής, διασφαλίζοντας τη δυνατότητα εξαίρεσης των αυξημένων αμυντικών δαπανών της για την περίοδο 2025-2028 από τους δημοσιονομικούς κανόνες, ώστε αυτές να μην προσμετρώνται στο έλλειμμα.
Το SAFE (Security Action for Europe) είναι μία εκ των πρωτοβουλιών της Κομισιόν στο πλαίσιο του σχεδίου ReArm Europe και ουσιαστικά αποτελεί ένα χρηματοδοτικό εργαλείο (σ.σ.: δάνεια με χαμηλά επιτόκια) ύψους έως 150 δισ. ευρώ προς τα κράτη-μέλη και τις τρίτες χώρες που κατάφεραν να εξασφαλίσουν τη συμμετοχή τους· σε αυτές περιλαμβάνονται ο Καναδάς και η Ουκρανία (που αποτελεί ξεχωριστή περίπτωση και έχει προνομιακή πρόσβαση σε όλα τα εξοπλιστικά της ΕΕ), αλλά όχι η Τουρκία ή η Μεγάλη Βρετανία. Ο εν λόγω κανονισμός έχει τετραετή διάρκεια και αποσκοπεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, της αποτρεπτικής ικανότητας της Ενωσης αλλά και της μεγέθυνσης του γεωπολιτικού της αποτυπώματος.
Η Αθήνα αναμένει δάνεια ύψους 788 εκατ. ευρώ από το SAFE έναντι του 1,2 δισ. ευρώ που είχε αρχικώς αιτηθεί. Η εισήγησή της, που εγκρίθηκε χθες από το Συμβούλιο, περιλαμβάνει έξι προτάσεις για προγράμματα στρατηγικής σημασίας –κατά την κυβέρνηση– που δίνουν έμφαση στις νέες τεχνολογίες, στα μη επανδρωμένα συστήματα και στις ασφαλείς επικοινωνίες σε συνεργασία με χώρες όπως η Κύπρος, η Νορβηγία, η Πολωνία και η Βουλγαρία.
Οπωσδήποτε, η Κομισιόν φαίνεται ότι εξετάζει πολύ σοβαρά την πιθανότητα και ενός δεύτερου SAFE, λόγω της υπερκάλυψης του ποσού των 150 δισ. Η πρόεδρός της, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε αναφερθεί στο σχετικό ενδεχόμενο τον περασμένο Δεκέμβριο, ενώ η ιδέα δεν αφήνει αδιάφορη την Αθήνα.
Εν τω μεταξύ, την Καθαρά Δευτέρα, 23 Φεβρουαρίου, συνεδριάζει το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, με βασικά θέματα το Ουκρανικό, την κατάσταση στη Γάζα και τις εξελίξεις στο Ιράν. Στη συνεδρίαση θα συμμετάσχει ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης.
