Σοβαρές παρατυπίες και παραλείψεις καταγράφει το πόρισμα του ΕΜΠ για την έκρηξη στο εργοστάσιο Βιολάντα των Τρικάλων, που οδήγησε στον θάνατο πέντε εργάτριες.
Μακροχρόνια διαρροή προπανίου λόγω διαβρωμένου υπόγειου σωλήνα, κακή κατασκευή σωληνώσεων, ελλιπής συντήρηση του συστήματος αλλά και σειρά παραλείψεων στάθηκαν οι βασικές αιτίες, σύμφωνα με το πόρισμα του ΕΜΠ, για τη φονική έκρηξη της 26ης Ιανουαρίου στο εργοστάσιο Βιολάντα των Τρικάλων, στην οποία έχασαν τη ζωή τους πέντε εργάτριες.
Μέσα σε 95 σελίδες καταγράφονται λεπτομερώς όλες οι παρατυπίες και παραλείψεις που οδήγησαν στην έκρηξη, όπως οι πίδακες νερού σε τουλάχιστον δύο σημεία του υπόγειου σωλήνα μεταφοράς προπανίου αλλά και εκτεταμένες ρηγματώσεις και αλλοιώσεις που είχαν φθείρει το υλικό από το οποίο είχε κατασκευαστεί ο σωλήνας.
Παρατυπίες διαπιστώθηκαν και στην ένωση του υπόγειου σωλήνα με βιδωτή σύνδεση, κάτι που απαγορεύεται από τα διεθνή και ελληνικά πρότυπα για την υπογειοποίηση σωληνώσεων και σε εκείνο σημείο παρατηρήθηκαν φαινόμενα διάβρωσης και οξείδωσης. Επίσης, στο υπέδαφος εντοπίστηκαν στοιχεία όπως αιματίτης, ένα στοιχείο που επιταχύνει την οξείδωση, ενώ αποκαλύφθηκε πως το υλικό κατασκευής του παρουσίαζε έντονη φθορά και αλλοιώσεις.
Μπορούσαν να είχαν σωθεί
Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με το πόρισμα του ΕΜΠ, παρά τις ελλείψεις και τις κακοτεχνίες, το δυστύχημα θα μπορούσε να αποτραπεί, αφού η διάβρωση ήταν ορατή ήδη από τις πρώτες αυτοψίες και ένας σωστός τεχνικός έλεγχος πίεσης θα μπορούσε πιθανότατα να είχε εντοπίσει τη διαρροή εγκαίρως.
Αρχική αιτία, λοιπόν, αναδεικνύεται η μακροχρόνια φθορά του αγωγού που μετέφερε προπάνιο, ο οποίος ήταν θαμμένος στο έδαφος χωρίς την κατάλληλη αντιδιαβρωτική προστασία. Με το πέρασμα των χρόνων η υγρασία και η διάβρωση δημιούργησαν αρχικά μικρές οπές στο μέταλλο.
Σταδιακά, η φθορά στις σωληνώσεις μεγάλωνε με αποτέλεσμα το προπάνιο να διαρρέει συνεχώς, να διαχέεται στο έδαφος και να συγκεντρώνεται σε υπόγειους χώρους και κοιλότητες. Καθώς η χημική σύσταση του υγραερίου είναι βαρύτερη από τον αέρα, η διαφυγή του προς τα πάνω είναι δύσκολη, με αποτέλεσμα να μένει χαμηλά στο έδαφος.
Όταν η συγκέντρωση του προπανίου έφτασε σε ποσοστό πάνω από 10% στους υπόγειους χώρους, τότε δημιουργήθηκε ένα εκρηκτικό μείγμα, που ανεφλέγη είτε από έναν ηλεκτρικό σπινθήρα ή από στατικό ηλεκτρισμό ή ακόμη και από μια θερμή επιφάνεια κάποιου μηχανήματος. Μια από τις συνηθισμένες βιομηχανικές λειτουργίες έγινε σπινθήρας και μόλις ανεφλέγη, η καύση εξαπλώθηκε αστραπιαία, η πίεση αυξήθηκε απότομα με αποτέλεσμα να σημειωθεί έκρηξη που δημιούργησε ισχυρό ωστικό κύμα.
Αυτό εξηγεί, σύμφωνα με το πόρισμα, τις μεγάλες καταστροφές που προκλήθηκαν στο εργοστάσιο, την ταχύτητα με την οποία εξελίχθηκε το συμβάν, αλλά και την αδυναμία αντίδρασης των εργαζομένων.
Μη ανιχνεύσιμη διαρροή
Καταπέλτης για τον ιδιοκτήτη του εργοστασίου Βιολάντα, ο οποίος βρίσκεται στη φυλακή, ήταν και το πόρισμα της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, που συνέταξαν τα στελέχη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και διαπιστώνονται εγκληματικές παραλείψεις, διάτρητες σωληνώσεις, παντελής απουσία βασικών δικλίδων ασφαλείας.
Σύμφωνα με την αυτοψίας στους χώρους του κατεστραμμένου εργοστασίου «εντοπίστηκε ηλεκτροβάνα η οποία ήταν σε σημείο του δικτύου σωληνώσεων όπως αυτό έβγαινε από το έδαφος και υπεργειωνόταν εξωτερικά του κτηρίου 2. Η εν λόγω ήταν αποσυνδεδεμένη ενώ καλώδιο επί αυτής κρεμόταν.
Καθώς ο ρόλος αυτής είναι να διακόπτει την παροχή μόλις ανιχνεύσουν διαρροή οι ανιχνευτές, συνάγεται το συμπέρασμα ότι καθότι ήταν αποσυνδεδεμένη, δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί η διακοπή αυτή σε περίπτωση διαρροής».
Διαπιστώθηκε επίσης πως από το 2024 υπήρχε σύστημα καταιονισμού, δηλαδή μόνιμο σύστημα ενεργητικής πυροπροστασίας που έχει σχεδιαστεί για την αυτόματη ανίχνευση και κατάσβεση πυρκαγιάς στα αρχικά της στάδια, αλλά σε ανύποπτο χρόνο αφαιρέθηκε.
