Η Λεωφόρος το 1910 ήταν ένα πρωτοποριακό για την εποχή του γήπεδο.
Ομηρικές ήταν οι μάχες των… ιδεολόγων του «τριφυλλιού» –Καλαφάτη, Νικολαΐδη, Παπάζογλου– όχι μόνο για να δημιουργήσουν ένα μεγάλο γήπεδο και να φέρουν το ποδόσφαιρο στον θρόνο του αλλά και για να γίνουν εμπνευστές μίας αθλητικής επανάστασης και φορείς διάδοσης της παναθηναϊκής ιδέας. Να ανεγείρουν στην καλύτερη περιοχή της Αθήνας έναν αθλητικό πολυχώρο και να αποκτήσει η πρωτεύουσα την αθλητική της Ακρόπολη, στους πρόποδες του Λυκαβηττού.
Ο Απόστολος Νικολαΐδης το 1919 καθιερώνει το εμβληματικό τριφύλλι, που συμπυκνώνει το τρίπτυχο «νους, μυαλό και σώμα» και εντάσσει στον σύλλογο νέα αθλήματα. Τον στίβο, αρχικά, και σταδιακά το μπάσκετ, το βόλεϊ και την πυγμαχία.
Στις 25 Νοεμβρίου 1923, διεξήχθη για πρώτη φορά ποδοσφαιρικός αγώνας στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας ανάμεσα στα γυμνασιόπαιδα Αθηνών και Πειραιώς. Στις 6 Ιανουαρίου 1924, ο Παναθηναϊκός στην πρώτη του αναμέτρηση κερδίζει 2-0 τον ΑΠΣ Πειραιώς.
«Αι Αθήναι αποκτούν μέγα ευρωπαϊκόν γήπεδον», ήταν ο τίτλος της εφημερίδας «Αθηναϊκά Νέα» για τα έργα που ήταν σε εξέλιξη στη Λεωφόρο. Οι αλλαγές σχετίζονταν με την αύξηση του χώρου προπόνησης, με νέα γήπεδα για μπάσκετ, νέες θύρες εισόδου, αλλά και αριθμημένες θέσεις για τους θεατές.
Το ημερολόγιο έδειχνε 25 Οκτωβρίου 1931 όταν άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες της η Λεωφόρος Αλεξάνδρας. Πλήθος κόσμου, αλλά και μέλη πολιτικής ηγεσίας συγκεντρώθηκαν στα εγκαίνια του γηπέδου για να δουν από κοντά το «στολίδι». Το 1947, μάλιστα, η «Αθλητική Ηχώ» καθιέρωσε τον όρο «Αλεξάνδρας» και «γήπεδο της Λεωφόρου».
Στις 5 Απριλίου 1951, εγκαινιάστηκαν τα νέα έργα και η Λεωφόρος εισέρχεται σε νέα εποχή. Παραδόθηκε η νέα εξέδρα και δημιουργήθηκε ο πρώτος επίσημος σύνδεσμος οργανωμένων οπαδών στην Ελλάδα με το όνομα ΣΦΟΠ, που σήμαινε Σύλλογος Φιλάθλων Οπαδών Παναθηναϊκού. Ήταν οι «παππούδες» της ιστορικής «Θύρας 13».
Τη χρονιά 1983-84 ο Παναθηναϊκός κατέκτησε το νταμπλ. Η Λεωφόρος σε 15 αγώνες πρωταθλήματος έμεινε αήττητη, ενώ στο Κύπελλο το «τριφύλλι» δεν δέχθηκε ούτε ένα γκολ. Μια χρονιά που έκλεισε πανηγυρικά, όπως και το κεφάλαιο «Λεωφόρος» –προσωρινά– για την ποδοσφαιρική ομάδα, καθώς από την επόμενη σεζόν η ομάδα αγωνίστηκε στο ΟΑΚΑ.
Από τότε έως και σήμερα η πορεία Λεωφόρος-ΟΑΚΑ έγινε πολλές φορές, αλλά τώρα η ομάδα ετοιμάζεται να μπει στο νέο της γήπεδο, στον Βοτανικό, όπου δύο πολυεθνικοί κολοσσοί έχουν δείξει ήδη έντονο ενδιαφέρον για τα naming rights της νέας ποδοσφαιρικής έδρας του Παναθηναϊκού. Πάντως, «το γήπεδον της Λεωφόρου έγινε ο τόπος που διαδραματίστηκαν μεγάλα γεγονότα και ήταν η κολυμβήθρα του ενθουσιασμού και του παναθηναϊκού οραματισμού», όπως έλεγε ο ιδρυτής του Παναθηναϊκού, Γεώργιος Καλαφάτης.
Γεγονότα στο γήπεδο άρρηκτα συνδεδεμένα με την πολιτική που πολλές φορές μοιάζει πολύ με… γήπεδο. Από την Ελλάδα του εθνικού αναβρασμού και της απόπειρας εκσυγχρονισμού στη σκιά του Γουδή, το 1909, μέχρι την Κατοχή, την Εθνική Αντίσταση και τον Εμφύλιο με τον θρυλικό Σπύρο Υποφάντη να οργανώνει την αντίσταση και την αλληλεγγύη μέσα στα γήπεδα. Ήταν τότε που ο σύλλογος του «τριφυλλιού» έδινε φιλικούς αγώνες για την επιβίωση των πολιτών.
Ακολούθησε η Χούντα των Συνταγματαρχών, που εργαλειοποίησε τον αθλητισμό για προπαγάνδα. Το 1970-1971, ο Παναθηναϊκός με έδρα το εμβληματικό «Απόστολος Νικολαΐδης» φτάνει στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών στο Γουέμπλεϊ και γίνεται σύμβολο για τον καταπιεσμένο ελληνικό λαό και την αποτίναξη του ζυγού.
Στην περίοδο της πρώτης μεταπολίτευσης ο σύλλογος αναδιοργανώνεται, ο Γιώργος Βαρδινογιάννης αναλαμβάνει το ποδοσφαιρικό τμήμα το 1979 και το μετατρέπει σε επαγγελματικό, παραμένοντας στα ηνία έως το 2010. Η ένταξη στην Ευρωζώνη και η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 2004 συμπίπτει με το μπασκετικό θαύμα του ΠΑΟ, με ηγέτες την οικογένεια Γιαννακόπουλου (Παύλος και Θανάσης) να σαρώνει τους τίτλους. Κατακτά την πρώτη της Ευρωλίγκα το 1996 στο Παρίσι, δημιουργώντας μια αυτοκρατορία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα χρόνια της οικονομικής κρίσης είχαν προφανώς αντίκτυπο και στον επαγγελματικό αθλητισμό.
Η σχέση ομάδας και γηπέδου είναι μοναδική, όπως του πολιτευτή και του κόμματος. Ακόμη κι αν δίνουν και παίρνουν οι μεταγραφές και στους δύο χώρους.
Το 2003, περιμένοντας τους Ολυμπιακούς Αγώνες, ο Ολυμπιακός με ταχύτατους ρυθμούς, ολοκλήρωνε το νέο «Γεώργιος Καραϊσκάκης». Η τότε διοίκηση της ΑΕΚ, ευελπιστώντας να αξιοποιήσει τη συγκυρία, γκρέμισε το γήπεδο «Νίκος Γκούμας» και πίστεψε πως μέσα στη γενικότερη ατμόσφαιρα των Ολυμπιακών Αγώνων, με διαδικασίες εξπρές, θα αποπερατώνονταν και οι νέες γηπεδικές εγκαταστάσεις.
Χρειάστηκαν όμως 19 χρόνια για να αποκτήσει η ΑΕΚ το νέο της γήπεδο. Αιτία της μεγάλης καθυστέρησης ήταν η χρηματοδότηση του έργου, οι αγωνιστικές και διοικητικές περιπέτειες της ΠΑΕ ΑΕΚ, αλλά και οι επιφυλάξεις του αριστερού δημάρχου της Νέας Φιλαδέλφειας. Διάφοροι «πολιτιστικοί σύλλογοι» με οικολογικές δήθεν ανησυχίες, προσκείμενοι στη ριζοσπαστική Αριστερά, εκφράζουν ενστάσεις και για το γήπεδο του Παναθηναϊκού στο Βοτανικό.
Βασικό επιχείρημα ότι σε εκείνα τα μέρη κατοικούν… σπάνια πουλιά τα οποία δεν θα μπορέσουν να προσαρμοστούν στο νέο περιβάλλον και θα εξαφανιστούν. Και έτσι δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί το πλάνο της ΠΑΕ Παναθηναϊκός, το οποίο προέβλεπε τα 100 χρόνια από την ίδρυση του σωματείου (το 2008) να γιορταστούν στο νέο γήπεδο.
Καθώς φαίνεται τα… σπάνια πτηνά είτε αποδήμησαν είτε προσαρμόστηκαν. Το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού είναι γεγονός.
Έτσι κάπως δεν συμβαίνει και με τα κόμματα, την αποδοχή και την αξιοπιστία τους;
