Η Άννα Καραμανλή ξεδιπλώνει το όραμά της για το πώς η αυθεντική ελληνική φιλοξενία μπορεί να μείνει ανέγγιχτη από τον υπερτουρισμό.
Ο ελληνικός τουρισμός σπάει κάθε ρεκόρ. Πόσο δίκαια μοιράζεται αυτή η επιτυχία στις τοπικές κοινωνίες;
Ο ελληνικός τουρισμός καταγράφει ιστορικά υψηλές επιδόσεις, με το 2025 να διαμορφώνεται σε νέα χρονιά-ρεκόρ τόσο σε επίπεδο εισπράξεων όσο και σε ποιοτικούς δείκτες.
Στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου, οι εισπράξεις ανήλθαν στα 22,4 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά σχεδόν 9% σε σύγκριση με το 2024, ενώ ήδη από τον Οκτώβριο ξεπέρασαν το σύνολο της προηγούμενης χρονιάς. Η δυναμική αυτή επιβεβαιώνει ότι ο τουρισμός αποτελεί στρατηγικό πυλώνα ανάπτυξης και εξωστρέφειας για τη χώρα, στηρίζοντας χιλιάδες θέσεις εργασίας, προσελκύοντας επενδύσεις και ενισχύοντας τις τοπικές κοινωνίες και την κοινωνική συνοχή. Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία για τους λεγόμενους «πλάγιους» μήνες και τη χειμερινή περίοδο, που επιβεβαιώνουν την εξέλιξη της Ελλάδας ως προορισμού δώδεκα μήνες τον χρόνο.
Στο υπουργείο Τουρισμού θέτουμε ως βασική προτεραιότητα τη δίκαιη διάχυση του τουρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, υιοθετώντας ένα μοντέλο διακυβέρνησης που βασίζεται στη συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση, τις τοπικές κοινωνίες και τον ιδιωτικό τομέα. Σε αυτό εντάσσεται η σύσταση Οργανισμών Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμών, μέσω μνημονίων συνεργασίας με δήμους και περιφέρειες, ώστε οι τοπικές κοινωνίες να αναδεικνύουν τα συγκριτικά τους πλεονεκτήματα.
Με σαφή στρατηγική, συνεχίζουμε να προβάλλουμε δυναμικά τους δημοφιλείς προορισμούς, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουμε νέους και λιγότερο προβεβλημένους, ιδιαίτερα στην ηπειρωτική Ελλάδα. Παράλληλα, μεγάλοι διεθνείς tour operators και αεροπορικές εταιρείες διευρύνουν τα προγράμματά τους, ενώ δρομολογούνται νέες απευθείας αεροπορικές συνδέσεις με αγορές όπως η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Για πρώτη φορά υλοποιείται ολοκληρωμένο πρόγραμμα χειμερινού και ορεινού τουρισμού, με τη μετεξέλιξη των χιονοδρομικών κέντρων σε υποδομές δωδεκάμηνης λειτουργίας. Η προτεραιότητά μας παραμένει ξεκάθαρη: ποιοτική και βιώσιμη ανάπτυξη, με τουρισμό δώδεκα μηνών σε όλη τη χώρα.
Ο υπερτουρισμός απασχολεί όλο και περισσότερο δημοφιλείς προορισμούς. Υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο αντιμετώπισής του;
Το ζήτημα του υπερτουρισμού πράγματι απασχολεί διεθνώς πολλούς δημοφιλείς προορισμούς. Στην Ελλάδα, δεν αντιμετωπίζουμε φαινόμενα αντίστοιχα με αυτά άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Ωστόσο, σε ορισμένους δημοφιλείς προορισμούς και σε συγκεκριμένες περιόδους παρατηρείται αυξημένη πίεση επισκεπτών, γεγονός που αντιμετωπίζεται ήδη μέσα από στοχευμένες παρεμβάσεις και προληπτικό σχεδιασμό. Στόχος μας είναι η ομαλή διασπορά των τουριστικών ροών σε όλη τη διάρκεια του έτους και σε όλη την επικράτεια, ώστε να διασφαλίζεται ισορροπημένη ανάπτυξη και βιώσιμη διαχείριση.
Βασικό εργαλείο σε αυτή την προσπάθεια αποτελεί η ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού. Για παράδειγμα, τα city breaks, ο καταδυτικός τουρισµός και το yachting, ο θρησκευτικός και προσκυνηματικός τουρισμός, ο γαστρονομικός τουρισμός και ο οινοτουρισμός είναι δραστηριότητες που δεν περιορίζονται από εποχικότητα, και μπορούν να αναπτυχθούν σε όλες τις περιφέρειες της χώρας μας. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται νέες ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες και ταυτόχρονα αποσυμφορούνται οι πιο δημοφιλείς προορισμοί.
Ειδικότερα, στον προσκυνηματικό τουρισμό, μέσω της Κοινής Συντονιστικής Επιτροπής Προσκυνηματικού Τουρισμού, της οποίας έχω την τιμή να προεδρεύω, προωθούμε στοχευμένες δράσεις για την ανάδειξη της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας και τη δημιουργία οργανωμένων προσκυνηματικών διαδρομών. Στόχος μας είναι κάθε επίσκεψη να αποτελεί ολοκληρωμένη εμπειρία που σέβεται τους τόπους και παράλληλα ενισχύει την τοπική οικονομία και την κοινωνική συνοχή.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα του ελληνικού τουρισμού για τη μετάβαση από την ποσότητα στην ποιότητα;
Σε μια εποχή πολλαπλών και σύνθετων προκλήσεων για τη διεθνή τουριστική αγορά, δεν περιοριζόμαστε στο να παρακολουθούμε τις εξελίξεις· πρωταγωνιστούμε σε αυτές. Πέρα από τα ποσοτικά ρεκόρ, βασικός μας στόχος είναι η μετάβαση σε ένα ποιοτικό, ανθεκτικό, βιώσιμο και, βεβαίως, ανταγωνιστικό τουριστικό προϊόν.
Σχεδιάζουμε και υλοποιούμε ένα νέο τουριστικό μοντέλο που αναπτύσσεται με μέτρο και ισορροπία, με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον, στον πολιτισμό και στις τοπικές κοινωνίες. Σε αυτή τη βάση, εργαζόμαστε συστηματικά για τον εμπλουτισμό και τη διαφοροποίηση της τουριστικής προσφοράς, ώστε να αναδείξουμε την Ελλάδα ως πρότυπο βιώσιμου προορισμού σε κάθε γωνιά της και σε κάθε εποχή του χρόνου.
Για την υλοποίηση αυτής της στρατηγικής, εφαρμόζουμε ένα ευρύ πλέγμα πολιτικών που περιλαμβάνει: τον εκσυγχρονισμό των τουριστικών υποδομών –όπως οι τουριστικοί λιμένες, τα καταδυτικά αξιοθέατα, τα χιονοδρομικά κέντρα και οι εγκαταστάσεις ιαματικού τουρισμού– με άξονα την ανάπτυξη των ειδικών μορφών τουρισμού· την αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών, με ιδιαίτερη έμφαση στην τουριστική εκπαίδευση και κατάρτιση· καθώς και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των μέσων προβολής και επικοινωνίας της χώρας στις διεθνείς αγορές.
Παράλληλα, προχωρούμε σε στοχευμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη νομιμότητα, την ασφάλεια και την ποιότητα των υπηρεσιών. Μεταξύ άλλων, θεσπίσαμε προδιαγραφές για τα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης, εφαρμόζουμε σύστημα κατάταξης ξενοδοχείων με κριτήρια περιβαλλοντικής απόδοσης, ενώ το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό διασφαλίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ισορροπημένη κατανομή της επισκεψιμότητας.
Επιπλέον, το τέλος κρουαζιέρας, που εφαρμόζεται από τον Ιούλιο του 2025, αποτελεί ένα στρατηγικό εργαλείο ρύθμισης των ροών, με σημαντικό μέρος των εσόδων να επιστρέφει στους δήμους για τη βελτίωση των υποδομών και των τοπικών υπηρεσιών.
Πώς απαντάτε στις ελλείψεις προσωπικού και στις πιέσεις που δέχονται εργαζόμενοι και μικρές επιχειρήσεις στον κλάδο;
Οι ελλείψεις προσωπικού στον τουρισμό δεν αφορούν μόνο την Ελλάδα· είναι πρόκληση για πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Αυτό, όμως, δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη να δίνουμε ουσιαστικές απαντήσεις για εργαζόμενους και επιχειρήσεις.
Στο υπουργείο Τουρισμού θεωρούμε ότι το ανθρώπινο δυναμικό είναι το ισχυρότερο συγκριτικό πλεονέκτημα του ελληνικού τουρισμού. Επενδύουμε στην αναβάθμιση της εκπαίδευσης και κατάρτισης, ώστε οι εργαζόμενοι να διαθέτουν σύγχρονες δεξιότητες και προοπτικές εξέλιξης, και βελτιώνουμε τη λειτουργία των σχολών για να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς και τις απαιτήσεις του σύγχρονου τουριστικού προϊόντος. Σε όλες τις σχολές παρέχουμε βιωματική εκπαίδευση, ώστε οι σπουδαστές να αποκτούν ουσιαστική εμπειρία, με το ποσοστό απορρόφησης των αποφοίτων να ξεπερνά το 90%.
Στις Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ) του υπουργείου Τουρισμού αξιοποιούμε κτήρια με άδεια δόμησης ξενοδοχείου, προσφέροντας στους σπουδαστές εκπαίδευση σε πραγματικό εργασιακό περιβάλλον.
Με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης υλοποιήσαμε επιδοτούμενα προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων για πάνω από 18.000 ωφελούμενους, ενισχύοντας την απασχολησιμότητα και αναβαθμίζοντας την ποιότητα των υπηρεσιών.
Για την περαιτέρω σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας λειτουργούν Τμήματα Μετεκπαίδευσης, που απευθύνονται σε εργαζόμενους του τουριστικού τομέα και πρόσκαιρα ανέργους με εμπειρική γνώση. Η παρακολούθηση παρέχεται δωρεάν, οι μετεκπαιδευόμενοι δικαιούνται επίδομα και αποκτούν υπαλληλική ιδιότητα.
Τέλος, ευρύτερες κυβερνητικές πρωτοβουλίες, όπως η νέα Εθνική Συλλογική Σύμβαση και η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, βελτιώνουν τις συνθήκες εργασίας, ενισχύουν τη διαφάνεια και υποστηρίζουν τον υγιή ανταγωνισμό στον κλάδο.
Πώς μπορεί ο τουρισμός να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για λιγότερο προβεβλημένες περιοχές της χώρας;
Ο τουρισμός δεν είναι μόνο ένα ισχυρό οικονομικό εργαλείο· μπορεί να αποτελέσει και μοχλό βιώσιμου μετασχηματισμού για λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές. Στόχος μας είναι η ανάπτυξη που διαχέει οφέλη σε πολλούς τομείς, όπως η γεωργία, η αλιεία και το εμπόριο, και συνδέεται άμεσα με την τοπική κοινωνία και οικονομία.
Στο πλαίσιο της ευρύτερης στρατηγικής μας για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, εφαρμόζουμε πρωτοβουλίες όπως το Δίκτυο AGTIS, που συνδέει αγροδιατροφή, γαστρονομία και τουρισμό. Μέσω του δικτύου καταγράφονται αγροτουριστικές μονάδες, επισκέψιμα οινοποιεία, ελαιοτριβεία και επιχειρήσεις εστίασης, καθώς και εμπειρίες γαστρονομικού περιεχομένου, όπως θεματικές διαδρομές, τοπικά διαδραστικά workshops και επισκέψεις σε παραγωγούς αγροτικών προϊόντων και οινοποιεία.
Η στρατηγική αυτή στοχεύει στην ενίσχυση της τοπικής παραγωγής και στην ανάδειξη της γαστρονομίας και του πολιτισμού ως αναπόσπαστου στοιχείου της ταυτότητας κάθε προορισμού. Παράλληλα, συμβάλλει στη στήριξη των τοπικών οικονομιών, ενισχύει τη δημιουργία θέσεων εργασίας και δίνει κίνητρα στους πολίτες να παραμείνουν και να επενδύσουν στον τόπο τους.
Σε έναν χρόνο από σήμερα, ποιο απτό αποτέλεσμα θα θέλατε να χρεωθεί στο έργο σας ως υφυπουργού Τουρισμού;
Με επικεφαλής την υπουργό Τουρισμού, Όλγα Κεφαλογιάννη, θα ήθελα το αποτέλεσμα που θα χρεωθεί στο έργο μου να αφορά την περαιτέρω ανάδειξη της Ελλάδας ως κορυφαίου προορισμού θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουρισμού, όπου τα μνημεία και οι προσκυνηματικοί τόποι θα αποτελούν ζωντανό κομμάτι της εμπειρίας των επισκεπτών, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Παράλληλα, στόχος μου είναι η διαρκής ενδυνάμωση της τουριστικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Τη χρονιά που πέρασε κινηθήκαμε αποφασιστικά σε αυτή την κατεύθυνση, και, ενώνοντας δυνάμεις η πολιτεία με την εκπαιδευτική κοινότητα των σχολών του υπουργείου Τουρισμού, μπορούμε να πετύχουμε ακόμη περισσότερα. Το νέο πρόσωπο του ελληνικού τουρισμού διαμορφώνεται από τις σπουδάστριες και τους σπουδαστές μας, που θα δημιουργήσουν την αυριανή εμπειρία των επισκεπτών και θα κρατήσουν ζωντανή την αυθεντική ελληνική φιλοξενία.
