Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη περίοδο μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ οποίος σκοτώθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου 28/02 σε πλήγμα που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο κοινής στρατιωτικής επιχείρησης ΗΠΑ και Ισραήλ.
Οι αποκαλύψεις που ακολούθησαν ρίχνουν φως στο παρασκήνιο μιας επιχείρησης που, σύμφωνα με διεθνή μέσα, βρισκόταν σε στάδιο προετοιμασίας επί μήνες.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, η CIA είχε θέσει τον Χαμενεΐ υπό μακρόχρονη και συστηματική παρακολούθηση. Έπειτα από εκτενή συλλογή πληροφοριών, η αμερικανική υπηρεσία φέρεται να διαβίβασε στο Ισραήλ υψηλής αξιοπιστίας δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία ο ανώτατος ηγέτης επρόκειτο να συμμετάσχει το Σάββατο σε σύσκεψη κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων στην Τεχεράνη.
Παράλληλα, οι ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες επιβεβαίωσαν ότι στο παλάτι όπου διέμενε θα πραγματοποιούνταν κρίσιμη σύσκεψη με τη συμμετοχή ανώτατων στελεχών της άμυνας. Η συγκυρία κρίθηκε ιδανική και Ουάσινγκτον – Τελ Αβίβ αποφάσισαν να επισπεύσουν το πλήγμα, με σαφή στόχο την εξόντωσή του.
Τα θύματα της επίθεσης
Ο Χαμενεΐ φέρεται να σκοτώθηκε στο πρώτο κύμα επιθέσεων, εχθές Σάββατο (28/2). Από τις πρώτες ώρες κυκλοφόρησαν έντονες φήμες περί εξόντωσής του, καθώς δορυφορικές εικόνες έδειχναν το παλάτι κατεστραμμένο και ο ίδιος δεν είχε εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη των βομβαρδισμών.
Η φημολογία κορυφώθηκε όταν ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε δημόσια τοποθέτηση μέσω Truth Social, γράφοντας: «Ένας από τους πιο κακούς ανθρώπους στην Ιστορία είναι νεκρός». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Χαμενεΐ εντοπίστηκε σε συνεργασία με το Ισραήλ μέσω «εξαιρετικά εξελιγμένων συστημάτων πληροφοριών».
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι στόχος της επιχείρησης είναι η αλλαγή καθεστώτος, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη ως «τη μεγαλύτερη ευκαιρία για τον ιρανικό λαό να πάρει πίσω τη χώρα του». Παράλληλα, ανέφερε ότι δυνάμεις των Φρουρών της Επανάστασης και των σωμάτων ασφαλείας «δεν επιθυμούν πλέον να πολεμήσουν».
Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η σορός του Χαμενεΐ ανακτήθηκε από τα ερείπια.
Λίγο αργότερα, η ιρανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε επισήμως τον θάνατό του, κηρύσσοντας 40 ημέρες δημόσιου πένθους και 7 ημέρες γενικής αργίας, σε μια χώρα που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς γεωπολιτικής κρίσης.
Εκτός από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, από τα πλήγματα σκοτώθηκαν η κόρη του, ο γαμπρός του και η εγγονή του.
Το Ιράν επιβεβαίωσε επίσης τον θάνατο κορυφαίων στρατιωτικών στελεχών:
- Του αρχηγού των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγού Μοχάμαντ Πακπούρ
- Του υποστράτηγου Σαγίντ Αμπντολραχίμ Μουσαβί, Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων
- Του ναυάρχου Αλί Σαμχανί, Συμβούλου του Ανώτατου Διοικητή και Γραμματέα του Συμβουλίου Άμυνας
Σύμφωνα με τον Νετανιάχου, μεταξύ των νεκρών βρίσκονται και «πολλοί ηγέτες» που συνδέονταν με το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν ότι οι νεκροί από το πρώτο κύμα επιθέσεων ανέρχονται σε 201, ενώ οι τραυματίες σε 747. Ανάμεσα στα θύματα περιλαμβάνονται περισσότερα από 80 παιδιά, τα οποία βρίσκονταν σε σχολικό συγκρότημα τη στιγμή των βομβαρδισμών.
Οι πιθανοί διάδοχοι
Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, 56 ετών
Ο δεύτερος γιος του Χαμενεΐ, ο Μοτζτάμπα, είναι γνωστός για την σημαντική επιρροή που ασκεί πίσω από τα παρασκήνια και έχει ισχυρούς δεσμούς με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), τον ισχυρότερο στρατιωτικό οργανισμό της χώρας, καθώς και με την εθελοντική παραστρατιωτική δύναμη Basij.
Ωστόσο, η διαδοχή από πατέρα σε γιο δεν είναι αποδεκτή από το σιιτικό μουσουλμανικό κλήρο και ιδιαίτερα σε ένα επαναστατικό Ιράν που δημιουργήθηκε μετά την ανατροπή μιας ευρέως κατακριτέας μοναρχίας. Ένα επιπλέον εμπόδιο είναι ότι ο Μοτζτάμπα δεν είναι υψηλόβαθμος κληρικός και δεν έχει επίσημο ρόλο στο καθεστώς. Το 2019 του επιβλήθηκαν κυρώσεις από τις ΗΠΑ.
Αλιρέζα Αράφι, 67 ετών
Λιγότερο γνωστή προσωπικότητα, ο Αράφι είναι ένας καταξιωμένος κληρικός με μακρά θητεία σε κυβερνητικούς θεσμούς, ο οποίος ήταν επίσης έμπιστος του Χαμενεΐ.
Σήμερα είναι αντιπρόεδρος της Συνέλευσης των Εμπειρογνωμόνων και μέλος του ισχυρού Συμβουλίου των Φυλάκων, το οποίο εξετάζει τους υποψηφίους στις εκλογές και τους νόμους που ψηφίζει το κοινοβούλιο. Είναι επίσης επικεφαλής του ιρανικού συστήματος θεολογικών σχολών.
Χασάν Χομεϊνί, 50 ετών
Ο Χομεϊνί είναι εγγονός του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί, γεγονός που του προσδίδει θρησκευτική και επαναστατική νομιμότητα.
Είναι ο φύλακας του μαυσωλείου του Χομεϊνί, αλλά δεν έχει ασκήσει δημόσιο αξίωμα και φαίνεται να έχει μικρή επιρροή στον μηχανισμό ασφαλείας της χώρας ή στην κυβερνώσα ελίτ. Είναι γνωστός για τις λιγότερο σκληροπυρηνικές του απόψεις σε σύγκριση με πολλούς από τους ομολόγους του και του απαγορεύτηκε να υποβάλει υποψηφιότητα για τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων το 2016.
Χασέμ Χοσεϊνί Μπουσεχρί, πάνω από 60 ετών
Ο Μπουσεχρί είναι ένας ανώτερος κληρικός που έχει στενούς δεσμούς με τους θεσμούς που διαχειρίζονται τη διαδοχή, ιδίως με τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, όπου υπηρετεί ως πρώτος αναπληρωτής πρόεδρος.
Λέγεται ότι ήταν στενός συνεργάτης του Χαμενεΐ, αλλά έχει χαμηλό προφίλ στο εσωτερικό της χώρας και δεν είναι γνωστό να έχει ισχυρούς δεσμούς με το IRGC.
