Η ACEA ζητά ευέλικτους κανόνες κυκλικής οικονομίας για τα αυτοκίνητα, με κίνητρα ανακύκλωσης, επισκευής και επαναχρησιμοποίησης χωρίς περιττό κόστος.
Η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία ζητά αλλαγές στον σχεδιασμό της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την κυκλική οικονομία, θέτοντας στο επίκεντρο το κόστος κατασκευής των αυτοκινήτων, τη διαθεσιμότητα ανακυκλωμένων υλικών και τις υποχρεώσεις που καλούνται να εφαρμόσουν οι κατασκευαστές. Σε έγγραφο θέσεων που δημοσίευσε τον Οκτώβριο του 2026, η Ένωση Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) ζητά να αποφευχθούν πρόσθετες και αλληλεπικαλυπτόμενες ρυθμίσεις για τα οχήματα, υποστηρίζοντας ότι η κυκλικότητά τους καλύπτεται ήδη από ειδικό ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Παράλληλα, προκρίνει οικονομικά κίνητρα αντί ανεπαρκώς τεκμηριωμένων υποχρεωτικών ποσοστώσεων, διεκδικεί ευκολότερη επισκευή και επαναχρησιμοποίηση εξαρτημάτων και ζητά ενιαίους κανόνες για τη διακίνηση ανακυκλωμένων υλικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι θέσεις αυτές συνδέονται άμεσα με την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών και το ενδεχόμενο πρόσθετων επιβαρύνσεων στην παραγωγή νέων οχημάτων.
Η ACEA ζητά από την Ευρωπαϊκή Ένωση να διαμορφώσει κανόνες κυκλικής οικονομίας ειδικά προσαρμοσμένους στις ανάγκες της αυτοκινητοβιομηχανίας. Στο επίκεντρο βρίσκονται το κόστος παραγωγής, οι ποσοστώσεις ανακυκλωμένων υλικών, η επισκευή οχημάτων, η ανάκτηση μπαταριών και η αποφυγή διπλών κανονιστικών υποχρεώσεων.
Η παρέμβαση της ACEA αφορά ένα συγκεκριμένο ερώτημα για το μέλλον της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας: πώς θα αυξηθεί η αξιοποίηση ανακυκλωμένων υλικών και θα διευκολυνθεί η επισκευή των οχημάτων χωρίς να δημιουργηθούν νέες δυσανάλογες επιβαρύνσεις για τους κατασκευαστές. Η απάντηση που προτείνει η Ένωση δεν βρίσκεται στην κατάργηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων, αλλά στην προσαρμογή τους στις πραγματικές δυνατότητες της αυτοκινητοβιομηχανίας, στις διαθέσιμες πρώτες ύλες και στις υφιστάμενες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις.
Το κόστος των νέων ευρωπαϊκών κανόνων για τα αυτοκίνητα
Η κυκλική οικονομία αποτελεί πλέον σημαντικό παράγοντα στον τρόπο σχεδιασμού, κατασκευής, επισκευής και διαχείρισης των αυτοκινήτων στο τέλος της ζωής τους. Η μετάβαση αυτή απαιτεί αλλαγές στην εφοδιαστική αλυσίδα των κατασκευαστών, επενδύσεις σε νέες διαδικασίες ανάκτησης υλικών και μεγαλύτερη αξιοποίηση εξαρτημάτων που μπορούν να επισκευαστούν ή να ανακατασκευαστούν.
Η ACEA, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η νέα ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν πρέπει να προσθέσει απαιτήσεις που ήδη καλύπτονται από τον ειδικό Κανονισμό για τα Οχήματα στο Τέλος του Κύκλου Ζωής τους. Κατά τη θέση των κατασκευαστών, τα αυτοκίνητα είναι σύνθετα προϊόντα μεγάλης διάρκειας ζωής και χρειάζονται κανονιστική αντιμετώπιση που λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες τεχνικές και παραγωγικές απαιτήσεις τους.
Το ζήτημα έχει οικονομική διάσταση, καθώς κάθε νέα υποχρέωση μπορεί να συνεπάγεται πρόσθετες διαδικασίες, επενδύσεις και δαπάνες συμμόρφωσης. Η ACEA προειδοποιεί ότι οι νέοι κανόνες πρέπει να αξιολογούνται ως προς τις επιπτώσεις τους στο κόστος των οχημάτων και στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών κατασκευαστών.
Ανακυκλωμένα υλικά: Γιατί η ACEA αντιτίθεται στις ανεπαρκώς τεκμηριωμένες ποσοστώσεις
Ένα από τα βασικά ζητήματα του εγγράφου είναι η υποχρεωτική χρήση ανακυκλωμένων υλικών στην κατασκευή νέων αυτοκινήτων. Η ACEA ζητά οι σχετικοί στόχοι να καθορίζονται με βάση την πραγματική διαθεσιμότητα των υλικών, την τεχνική καταλληλότητά τους και την ύπαρξη επαρκών υποδομών ανακύκλωσης.
Η Ένωση προκρίνει φορολογικά και άλλα οικονομικά κίνητρα για τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών, αντί αυστηρών ποσοστώσεων που δεν έχουν προηγουμένως αξιολογηθεί επαρκώς. Εφόσον θεσπιστούν δεσμευτικοί στόχοι, ζητά να είναι συγκεκριμένοι ανά υλικό και κλάδο, να στηρίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και να αναθεωρούνται τακτικά.
Παράλληλα, υπογραμμίζει την ανάγκη για κοινές ευρωπαϊκές μεθόδους μέτρησης και πιστοποίησης της περιεκτικότητας των αυτοκινήτων σε ανακυκλωμένα υλικά. Με αυτόν τον τρόπο, οι κατασκευαστές θα μπορούν να γνωρίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την ποιότητα και την καταλληλότητα των διαθέσιμων υλικών, ενώ θα περιορίζονται οι αποκλίσεις στην εφαρμογή των κανόνων μεταξύ των κρατών-μελών.
Επισκευές και ανταλλακτικά σε όλη τη διάρκεια ζωής του αυτοκινήτου
Η ACEA ζητά να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην επισκευή και την επαναχρησιμοποίηση εξαρτημάτων, πριν αυτά οδηγηθούν στην ανακύκλωση ως υλικά. Η προσέγγιση αυτή αφορά τόσο τη συντήρηση των υφιστάμενων αυτοκινήτων όσο και την ανάπτυξη της αγοράς ανακατασκευασμένων ανταλλακτικών.
Στο έγγραφο περιλαμβάνεται η αρχή «Repair as Produced», σύμφωνα με την οποία τα οχήματα θα πρέπει να μπορούν να επισκευάζονται με εξαρτήματα και ουσίες που πληρούν τις προδιαγραφές οι οποίες ίσχυαν όταν το αυτοκίνητο διατέθηκε αρχικά στην αγορά, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι εφαρμοστέες απαιτήσεις ασφάλειας και τεχνικής καταλληλότητας.
Η ACEA ζητά επίσης να διασφαλίζεται η μακροχρόνια διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και να διευκολύνεται η διασυνοριακή κυκλοφορία ασφαλών, ποιοτικών μεταχειρισμένων και ανακατασκευασμένων εξαρτημάτων. Για τους κατασκευαστές, η σαφήνεια ως προς το κανονιστικό καθεστώς αυτών των εξαρτημάτων είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη βιώσιμων επιχειρηματικών μοντέλων επισκευής και επαναχρησιμοποίησης.
Μπαταρίες, πλαστικά και ελαστικά στο επίκεντρο της ανάκτησης υλικών
Η ανάκτηση υλικών από αυτοκίνητα δεν έχει την ίδια τεχνική και οικονομική δυσκολία σε όλες τις κατηγορίες. Η ACEA επισημαίνει συγκεκριμένα προβλήματα που αφορούν τον χάλυβα που δεν επιστρέφει σήμερα σε εφαρμογές της αυτοκινητοβιομηχανίας, τα μικτά πλαστικά χαμηλής αξίας, τα ελαστικά με περιορισμένες βιώσιμες επιλογές ανακύκλωσης, τους μαγνήτες με υψηλό κόστος ανάκτησης και τις μπαταρίες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες μεταφοράς και εφοδιαστικής διαχείρισης.
Για τον λόγο αυτό, ζητά στοχευμένα μέτρα όπου υπάρχουν πραγματικά τεχνικά εμπόδια, κενά στις υποδομές ή ανεπαρκή οικονομικά κίνητρα. Η ανάπτυξη κατάλληλων εγκαταστάσεων και διαδικασιών μπορεί να ενισχύσει την αξιοποίηση των υλικών που προέρχονται από οχήματα, υπό την προϋπόθεση ότι η ανάκτησή τους είναι τεχνικά εφικτή και περιβαλλοντικά και οικονομικά τεκμηριωμένη.
Η θέση της ACEA δεν είναι ότι όλα τα υλικά μπορούν ήδη να ανακυκλωθούν με τον ίδιο τρόπο ή με το ίδιο κόστος. Αντίθετα, ζητά οι υποχρεώσεις να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές δυνατότητες ανάκτησης και την πραγματική ωριμότητα των σχετικών τεχνολογιών.
Ψηφιακά διαβατήρια και διπλές υποχρεώσεις για τους κατασκευαστές
Ένα ακόμη αίτημα αφορά την αποφυγή επανάληψης υποχρεώσεων που ισχύουν ήδη για την αυτοκινητοβιομηχανία. Η ACEA επισημαίνει ότι οι κατασκευαστές υπόκεινται σε απαιτήσεις πληροφόρησης, ιχνηλασιμότητας και διαχείρισης οχημάτων βάσει ειδικών κανονισμών.
Στο πλαίσιο αυτό, ζητά να μην επιβληθούν πρόσθετες υποχρεώσεις για το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντος όταν υφιστάμενα συστήματα παρέχουν ήδη ισοδύναμες πληροφορίες. Παράλληλα, ζητά συντονισμό της νέας νομοθεσίας με τον Κανονισμό για τα Οχήματα στο Τέλος του Κύκλου Ζωής τους και τον Κανονισμό για τις Μπαταρίες.
Η επιδίωξη είναι να περιοριστούν οι παράλληλες διαδικασίες αναφοράς, να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση και να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο για τους κατασκευαστές που δραστηριοποιούνται σε πολλές ευρωπαϊκές αγορές.
Τι διακυβεύεται για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία
Η παρέμβαση της ACEA συνδέει άμεσα την κυκλική οικονομία με το κόστος κατασκευής και την ανταγωνιστικότητα των αυτοκινήτων που παράγονται στην Ευρώπη. Η αύξηση της χρήσης ανακυκλωμένων υλικών, η ανάπτυξη της αγοράς ανακατασκευασμένων εξαρτημάτων και η βελτίωση των υποδομών ανάκτησης μπορούν να δημιουργήσουν νέες δυνατότητες για τους κατασκευαστές. Η εφαρμογή τους, ωστόσο, εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα υλικών, τις τεχνικές δυνατότητες και τους κανόνες που θα θεσπιστούν.
Η ACEA ζητά ένα ευέλικτο πλαίσιο, το οποίο θα διατηρεί τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις χωρίς να επιβάλλει πρόσθετες υποχρεώσεις που δεν στηρίζονται σε επαρκή αξιολόγηση. Η τελική επίδραση στο κόστος παραγωγής και στις τιμές των αυτοκινήτων θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της νομοθεσίας και τον τρόπο εφαρμογής της.
Το επόμενο βήμα είναι η διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων με τρόπο που να επιτρέπει στην αυτοκινητοβιομηχανία να αξιοποιεί περισσότερα υλικά, να επισκευάζει και να ανακατασκευάζει εξαρτήματα και να οργανώνει αποτελεσματικότερα τη διαχείριση των οχημάτων στο τέλος της ζωής τους. Για την ACEA, η κυκλική οικονομία πρέπει να ενισχύσει αυτή τη διαδικασία, χωρίς να μετατραπεί σε πηγή περιττού κόστους και κανονιστικών επικαλύψεων.
