Πακέτο περίπου 5 δισ. ευρώ με ΑΠΕ, αποθήκευση, διασυνδέσεις, εξοικονόμηση και παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας
Στόχο για σωρευτική μείωση της μέσης τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία θέτει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, παρουσιάζοντας έναν συνολικό οδικό χάρτη που συνδυάζει επενδύσεις στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την αποθήκευση, διασυνδέσεις των νησιών, εξοικονόμηση ενέργειας και παρεμβάσεις για τον περιορισμό του κόστους που προκαλούν οι ρευματοκλοπές και οι ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Σύμφωνα με την παρουσίαση του ΥΠΕΝ, η μέση τιμή λιανικής για τα νοικοκυριά παραμένει περίπου 50% υψηλότερη σε σχέση με το 2019, αύξηση αντίστοιχη με εκείνη που καταγράφεται κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επιδιωκόμενη υποχώρηση κατά 30% εκτιμάται ότι μπορεί να επαναφέρει τη μέση τιμή κοντά στα προ κρίσης επίπεδα.
Το υπουργείο υπολογίζει ότι οι διαθέσιμοι πόροι για τη μείωση του ενεργειακού κόστους προσεγγίζουν συνολικά τα 5 δισ. ευρώ, μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νήσων και της ρήτρας διαφυγής.
ΑΠΕ και αποθήκευση στο επίκεντρο
Κεντρικό σκέλος του σχεδιασμού αποτελεί η περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ, σε συνδυασμό με νέο χωροταξικό σχεδιασμό, καθώς και η επιτάχυνση των επενδύσεων στην αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας. Το ΥΠΕΝ προβλέπει συνολικά 600 εκατ. ευρώ για την αποθήκευση, από τα οποία 400 εκατ. προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατ. από τη ρήτρα διαφυγής.
Η λογική της παρέμβασης συνδέεται με τη μεγάλη διαφοροποίηση της χονδρεμπορικής τιμής μέσα στην ημέρα. Κατά τις περιόδους υψηλής διείσδυσης των ΑΠΕ το 2026, η μέση τιμή χονδρικής διαμορφώνεται στα 73 ευρώ ανά MWh, ενώ οι ακριβότερες ώρες εντοπίζονται κυρίως όταν απουσιάζει η ηλιοφάνεια. Με την ανάπτυξη μπαταριών και άλλων μορφών αποθήκευσης, το υπουργείο εκτιμά ότι μπορούν να περιοριστούν οι απογευματινές αιχμές και η ανάγκη χρήσης ακριβότερου φυσικού αερίου.
Σήμερα λειτουργούν έργα αποθήκευσης ισχύος περίπου 700 MW, με τον σχεδιασμό να προβλέπει 1.000 MW έως το τέλος του 2026, 1.500 MW στα μέσα του 2027, 3.000 έως 4.000 MW έως το τέλος του 2028 και 5.000 έως 7.000 MW μέχρι το 2030.
Διασυνδέσεις νησιών και περιορισμός των ΥΚΩ
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις των νησιών, καθώς το κόστος παραγωγής από θερμικές μονάδες στα μη διασυνδεδεμένα νησιά υπολογίζεται ότι είναι τριπλάσιο από το μέσο κόστος στο διασυνδεδεμένο σύστημα. Η συγκεκριμένη παραγωγή κοστίζει περίπου 1,2 δισ. ευρώ ετησίως, με το πρόσθετο κόστος να επιβαρύνει τις Υπηρεσίες Κοινής Ωφέλειας που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Το συνολικό πρόγραμμα διασυνδέσεων υπολογίζεται σε περίπου 7 δισ. ευρώ. Κρήτη και Κυκλάδες έχουν ήδη διασυνδεθεί, ενώ τα έργα για τα Δωδεκάνησα και το Βόρειο Αιγαίο βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.
Παράλληλα, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων κινητοποιεί 2,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 1,1 δισ. προορίζονται για ηλεκτρικές διασυνδέσεις και ενεργειακές υποδομές και περίπου 970 εκατ. για έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης.
Ρευματοκλοπές και χρέη 3 δισ. ευρώ
Παρέμβαση προβλέπεται και στις απώλειες του δικτύου, καθώς οι μη τεχνικές απώλειες, στις οποίες περιλαμβάνονται οι ρευματοκλοπές, κόστισαν περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως την περίοδο 2022-2024. Η σταδιακή μείωσή τους εκτιμάται ότι μπορεί να αφαιρέσει σημαντικό βάρος από την τελική τιμή που πληρώνουν οι καταναλωτές.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, με στόχο τόσο τον περιορισμό των απωλειών όσο και την παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στους χρήστες. Μέχρι το τέλος του 2026 προβλέπεται ότι τα δύο τρίτα της ενέργειας στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ θα παρακολουθούνται με τηλεμέτρηση.
Για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές, οι οποίες φτάνουν περίπου τα 3 δισ. ευρώ, σχεδιάζεται νέο σύστημα επισήμανσης. Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής με οφειλές δεν θα μπορεί να αλλάξει προμηθευτή χωρίς προηγούμενη τακτοποίησή τους. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, το κόστος των ανεξόφλητων λογαριασμών μετακυλίεται τελικά στο σύνολο των καταναλωτών.
2,1 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην ενεργειακή εξοικονόμηση, με το ΥΠΕΝ να αναφέρει ότι έχουν διατεθεί 1,6 δισ. ευρώ σε περισσότερους από 260.000 δικαιούχους. Σε αυτούς περιλαμβάνονται πάνω από 99.000 δικαιούχοι προγραμμάτων «Εξοικονομώ», περισσότεροι από 160.000 για αντλίες θερμότητας και θερμοσίφωνες και πάνω από 1.700 επιχειρήσεις.
Μέσω του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου προβλέπονται επιπλέον 2,1 δισ. ευρώ. Από αυτά, 1,7 δισ. θα κατευθυνθούν στην ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και στην αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων. Προβλέπονται ακόμη δωρεάν Πιστοποιητικά Ενεργειακής Απόδοσης για περίπου 200.000 νοικοκυριά, Μητρώο Ενεργειακής Στήριξης, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης για 780.000 δικαιούχους ετησίως και λειτουργία one-stop shops για ευάλωτα νοικοκυριά και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, μέσω της ρήτρας διαφυγής προβλέπονται 200 εκατ. ευρώ για 100.000 δικαιούχους, με επιδότηση για περίπου 32.000 αντλίες θερμότητας και 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες.
Ο οδικός χάρτης ολοκληρώνεται με νέο πλαίσιο που θα επιτρέπει σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και ΟΤΑ να παράγουν και να αποθηκεύουν ηλεκτρική ενέργεια για ίδια χρήση, καθώς και με μεγαλύτερη αξιοποίηση δυναμικών τιμολογίων και έξυπνων μετρητών. Η στρατηγική του ΥΠΕΝ συγκεντρώνει έτσι τις παρεμβάσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα του ηλεκτρικού συστήματος, με τελικό στόχο η συνδυαστική εφαρμογή τους να οδηγήσει σε πτώση της τιμής του ρεύματος κατά 30% μέσα στην επόμενη τριετία.
