Μεγάλο βήμα για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ελλάδα, με AI Factory, υπερυπολογιστές και έμφαση σε υγεία, περιβάλλον και πολιτισμό.
Με ευρεία πλειοψηφία υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την «Ίδρυση Ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Factory) και τη συνεποπτεία της Η.Δ.Υ.Κ.Α. Μ.Α.Ε. από τα Υπουργεία Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Υγείας», σηματοδοτώντας μια νέα φάση για την ψηφιακή μετάβαση της χώρας.
Η δημιουργία του AI Factory «Pharos» εντάσσεται στον στρατηγικό σχεδιασμό της κυβέρνησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, στο πλαίσιο του οποίου έχει ήδη συσταθεί η Ειδική Γραμματεία ΤΝ και Διακυβέρνησης Δεδομένων. Όπως τόνισε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, «το AI Factory “Pharos” απαντά σε πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας, θεμελιώνοντας την επόμενη μέρα της Ελλάδας στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
Ο υπουργός ανέδειξε τα ενθαρρυντικά στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα κατατάσσεται 8η στην ΕΕ στη χρήση generative AI από πολίτες ηλικίας 16–74 ετών, με ποσοστό 44,1%, ενώ επεσήμανε ότι και το ελληνικό Δημόσιο εμφανίζει υψηλό βαθμό αξιοποίησης ΤΝ, με ενσωματωμένες εφαρμογές και υποδομές. Ωστόσο, όπως σημείωσε, το βασικό κενό εντοπίζεται στην επιχειρηματικότητα, καθώς πολλές ελληνικές επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμη κινηθεί με την απαιτούμενη ταχύτητα προς την υιοθέτηση της ΤΝ.
Στο πλαίσιο αυτό, το νομοσχέδιο προβλέπει κίνητρα για την επιχειρηματική αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, δίνοντας τη δυνατότητα σε νεοφυείς επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα να μετατρέψουν την έρευνα σε εφαρμοσμένες λύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Υπολογιστική καρδιά του «Pharos» θα αποτελέσει ο νέος εθνικός υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ», ο οποίος εγκαθίσταται στο Λαύριο, στο Πολιτιστικό και Βιομηχανικό Πάρκο, και αναμένεται να είναι από τους ισχυρότερους στην Ευρώπη. Στόχος, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» να τεθεί σε λειτουργία τον Μάρτιο του 2026, σηματοδοτώντας «άλμα από τη δεύτερη στην τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση».
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη της ΤΝ προϋποθέτει ισχυρές εθνικές υποδομές, σημειώνοντας ότι παράλληλα με το Λαύριο δρομολογείται και δεύτερη υπερυπολογιστική εγκατάσταση στη Δυτική Μακεδονία, και συγκεκριμένα στην Κοζάνη, με συμπληρωματικό ρόλο.
Στο εγχείρημα του AI Factory «Pharos» συμμετέχουν κορυφαίοι ακαδημαϊκοί και ερευνητικοί φορείς, όπως ο Δημόκριτος, το ΕΜΠ και το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», ενώ συνδεδεμένοι φορείς είναι, μεταξύ άλλων, το ΕΚΕΤΑ, το ΑΠΘ, το ΕΚΠΑ και το Πανεπιστήμιο Πατρών, με ενεργή συμμετοχή στον σχεδιασμό και τη λειτουργία του έργου.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαχείριση των δεδομένων, με τον υπουργό να επισημαίνει ότι «δεν υπάρχει ΤΝ χωρίς δεδομένα», ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι η αξιοποίησή τους θα γίνεται αυστηρά εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου, με πλήρη εφαρμογή του GDPR, του AI Act και του Data Governance Act, και αποκλειστική χρήση ανωνυμοποιημένων ή ψευδωνυμοποιημένων δεδομένων.
Ως προς τη χρηματοδότηση, το έργο βασίζεται σε μεικτό σχήμα, με 65% από το Ταμείο Ανάκαμψης και 35% από ευρωπαϊκούς πόρους μέσω της EuroHPC, ενώ για τα πρώτα τρία χρόνια λειτουργίας το κόστος θα καλύπτεται κατά 50% από το Ελληνικό Δημόσιο και 50% από την EuroHPC. Οι υπερυπολογιστικές υποδομές ανήκουν στο Ελληνικό Δημόσιο, με φορέα υλοποίησης και λειτουργίας την ΕΔΥΤΕ, ενώ το Υπερταμείο συμβάλλει στη θεσμική ευελιξία για την προσέλκυση επιχειρήσεων και ταλέντου.
Ο υπουργός παρουσίασε επίσης τους τρεις θεματικούς πυλώνες του «Pharos»:
- Πολιτική προστασία και περιβάλλον, με αξιοποίηση επίγειων και δορυφορικών δεδομένων.
- Υγεία, ως κρίσιμο πεδίο εφαρμογής της ΤΝ, αξιοποιώντας τον μεγάλο όγκο δεδομένων του Δημοσίου.
- Ελληνική γλώσσα και πολιτισμός, με στόχο την ανάπτυξη μοντέλων που «μιλούν ελληνικά», καλύπτοντας όλο το εύρος και τα ιδιώματα της γλώσσας.
Αναφερόμενος στη συνεποπτεία της Η.Δ.Υ.Κ.Α., ο Δημήτρης Παπαστεργίου εξήγησε ότι η συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας είναι στρατηγική επιλογή, ώστε τα έργα ψηφιακής υγείας να έχουν σαφή σκοπιμότητα, γρήγορη υλοποίηση και μετρήσιμο αποτέλεσμα, σημειώνοντας ότι η Η.Δ.Υ.Κ.Α. υλοποιεί σήμερα έργα άνω των 200 εκατ. ευρώ.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο έργο e-perifereies, μέσω του οποίου παρέχονται 270 κοινές ψηφιακές υπηρεσίες από το gov.gr, με στόχο την ίση ψηφιακή εμπειρία των πολιτών, ανεξαρτήτως Περιφέρειας.
Κλείνοντας, ο υπουργός χαρακτήρισε το AI Factory «Pharos» ως «την επόμενη μέρα της Ελλάδας στην Τεχνητή Νοημοσύνη», τονίζοντας ότι η χώρα αποκτά εθνικές υποδομές αιχμής, με ευρωπαϊκούς κανόνες, ώστε επιχειρήσεις και νέα ταλέντα να καινοτομούν και να παραμένουν στην Ελλάδα.
