Το Μεταναστευτικό, σύμφωνα με τους αναλυτές, ήταν μία από τις αιτίες που τροφοδότησαν την επιστροφή του εφιαλτικού φαντάσματος στη Γερμανία.
Η νέα διαδρομή της Κρήτης
Τα ξημερώματα της περασμένης Κυριακής (6 Σεπτεμβρίου), μια βάρκα με 44 ανθρώπους –ανάμεσά τους μία γυναίκα και δύο ανήλικα παιδιά– εντοπίστηκε από μη επανδρωμένο αεροσκάφος της Frontex νοτιοανατολικά των Καλών Λιμένων, στην Κρήτη. Δύο μέρες νωρίτερα, 91 άτομα από το Μπανγκλαντές, την Αίγυπτο, το Σουδάν και την Ερυθραία είχαν αποβιβαστεί στο λιμάνι του Ηρακλείου.
Η Κρήτη, που στο πρώτο εξάμηνο του 2026 δέχθηκε περισσότερες από 8.500 αφίξεις, έχει παγιωθεί ως η νέα πύλη εισόδου στην Ευρώπη, με τη διαδρομή από τη Λιβύη να έχει «εκραγεί» σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Πρόσκαιροι καταυλισμοί σε Χανιά, Ηράκλειο, Ρέθυμνο και Ιεράπετρα, πολλοί εκ των οποίων έχουν χαρακτηριστεί ακατάλληλοι από τοπικούς φορείς, δηλώνουν ότι το κόκκινο λαμπάκι του συναγερμού για το Μεταναστευτικό στην Ευρώπη είναι και πάλι αναμμένο.
Η AfD και η Βρετανία
Το ίδιο τριήμερο, χιλιόμετρα βορειότερα, οι Γερμανοί σε ένα μικρό κρατίδιο, τη Σαξονία-Ανχαλτ, άνοιξαν την πόρτα στον ακροδεξιό κίνδυνο για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς η AfD κέρδισε με 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό της από τις εκλογές του 2021. Το Μεταναστευτικό, σύμφωνα με τους αναλυτές, ήταν μία από τις αιτίες που τροφοδότησαν την επιστροφή του εφιαλτικού φαντάσματος στη Γερμανία.
Στη Βρετανία, η ίδια ένταση πήρε σάρκα και οστά με τη μορφή επεισοδίων και οδοφραγμάτων. Το Σάββατο, εκατοντάδες κουκουλοφόροι διαδηλωτές έκλεισαν τους δρόμους προς το λιμάνι του Ντόβερ, παρά το γεγονός ότι, σύμφωνα με βουλευτές της περιοχής, οι αφίξεις μεταναστών και προσφύγων έχουν μειωθεί φέτος κατά περίπου 40%.
Την επομένη, η κινητοποίηση μεταφέρθηκε στο Πόρτσμουθ, όπου η άφιξη μιας βάρκας με 140 ανθρώπους, που είχε διανύσει την πρωτοφανή διαδρομή των 270 χιλιομέτρων από τη Νορμανδία για να παρακάμψει τους ελέγχους στο Καλαί, πυροδότησε νέα επεισόδια. Το κεντρικό σύνθημα των διαδηλωτών ήταν «Stop the boats».
Η Ιρλανδία στο τιμόνι
Η πίεση στην Ευρώπη είναι ανησυχητική. Το καλοκαίρι, η Ιρλανδία, χώρα με ιστορικά φιλελεύθερη μεταναστευτική πολιτική, ανέλαβε την προεδρία της ΕΕ κατά τη διάρκεια της κρίσης της Θέουτα, η οποία εξελισσόταν σε δοκιμασία για τις χώρες Σένγκεν.
Είκοσι δύο από τα 27 κράτη-μέλη ζήτησαν έκτακτη σύγκληση Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών, με τη Δανία και την Ιταλία να έχουν την πρωτοβουλία των κινήσεων. Την ίδια ώρα, το Δουβλίνο προστέθηκε στη λίστα χωρών -Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία- που ζητούν πλέον ανοιχτά την επιστροφή των αιτούντων άσυλο στις χώρες πρώτης εισόδου, εφαρμόζοντας κατά γράμμα τον Κανονισμό του Δουβλίνου.
Πρόκειται για έναν κανονισμό που η ίδια η Ιρλανδία ουδέποτε είχε επικαλεστεί με τέτοια ένταση.
Κέντρα Επιστροφής σε τρίτες χώρες
Την περασμένη Παρασκευή, στην Κοπεγχάγη, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, συναντήθηκε με τους ομολόγους του από Γερμανία, Δανία, Αυστρία και Ολλανδία –το λεγόμενο «Core Group»– και κατέληξαν σε κοινό μοντέλο για τη δημιουργία Κέντρων Επιστροφής (Return Hubs) σε τρίτες χώρες.
Σε αυτά θα μεταφέρονται άνθρωποι των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί οριστικά, αλλά δεν μπορούν να επαναπατριστούν. Στο τραπέζι των διαβουλεύσεων βρίσκονται σενάρια συνεργασίας με αφρικανικά κράτη.
Στόχος των πέντε χωρών είναι η υπογραφή δεσμευτικής συμφωνίας με μία τουλάχιστον τρίτη χώρα το συντομότερο δυνατόν, ώστε ένα πρώτο Return Hub να λειτουργήσει, έστω πιλοτικά, εντός του 2027. Ο κ. Πλεύρης, από τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης, περιέγραψε τη συμφωνία ως ήδη «κλειδωμένη» σε επίπεδο πέντε ευρωπαϊκών χωρών, με μόνη εκκρεμότητα την οριστικοποίηση του εταίρου εκτός ΕΕ.
Το σχέδιο προβλέπει πιλοτική λειτουργία με περιορισμένο αριθμό ατόμων εντός του 2027 και πλήρη λειτουργία έως το τέλος της ίδιας χρονιάς, με πλήρη αξιοποίηση του νέου Ευρωπαϊκού Κανονισμού Επιστροφών που αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το φθινόπωρο του 2026.
Το υπουργείο Μετανάστευσης τόνισε πως η συμμετοχή της Ελλάδας στο σχήμα είναι κομβική, καθώς είναι η μοναδική χώρα του ευρωπαϊκού Νότου -πλάι σε τέσσερις χώρες του Βορρά και της Κεντρικής Ευρώπης- που συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωση αυτής της νέας στρατηγικής.
Κάτι που, για την Ελλάδα, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, θα σημαίνει και την αναβάθμιση του ήδη ευαίσθητου ρόλου της στο θέμα του Μεταναστευτικού σε ολόκληρο τον χάρτη της Ευρώπης.
Η ελληνική στρατηγική
Ο Θ. Πλεύρης, κατά τα εγκαίνια του περιπτέρου του υπουργείου στη ΔΕΘ, παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι παράνομες αφίξεις στη χώρα μειώθηκαν κατά περίπου 20.000 μέσα σε έναν χρόνο. Ένα νούμερο που η κυβέρνηση χρησιμοποιεί ως απόδειξη ότι η σκληρή γραμμή αποδίδει.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι τεχνικό αλλά κυρίως πολιτικό. Η άνοδος της AfD, οι αποκλεισμοί σε Ντόβερ και Πόρτσμουθ, η ιρλανδική προεδρία υπό πίεση λόγω Σένγκεν και η ρήξη Ρώμης-Μαδρίτης συνθέτουν μια Ευρώπη όπου η ακροδεξιά ατζέντα δεν λειτουργεί πλέον περιθωριακά, αλλά ως σημείο αναφοράς για τη διαπραγμάτευση των ίδιων των συστημικών δυνάμεων.
Η Ελλάδα, που από τα φαινόμενα επιπόλαιης και ιδεοληπτικής ανοχής τύπου «οι μετανάστες λιάζονται και φεύγουν», έφτασε σε σημείο να οργανωθεί σε βαθμό να αντιμετωπίσει την υβριδική εισβολή στον Εβρο το 2022, έχει επιλέξει να τοποθετηθεί σε αυτή τη συγκυρία ως διαμορφωτής και όχι ως παρατηρητής.
