ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία-πλαίσιο για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, άρση αποκλεισμού και διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ανακοίνωσαν ότι κατέληξαν σε συμφωνία-πλαίσιο με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, με την επίσημη υπογραφή να προγραμματίζεται για τις 19 Ιουνίου στη Γενεύη. Αν και το πλήρες κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν ότι η συμφωνία περιλαμβάνει την άρση του ναυτικού αποκλεισμού, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και την έναρξη νέου κύκλου διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η επόμενη κρίσιμη διαπραγμάτευση για τα πυρηνικά
Παρά τη συμφωνία, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραμένει ανοικτό. Όπως δήλωσε, οι επόμενες εβδομάδες θα είναι καθοριστικές για την επίτευξη μιας συνολικής συμφωνίας που θα θεωρηθεί αποδεκτή από την Ουάσιγκτον.
Ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων, οι ΗΠΑ θα εξετάσουν είτε την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων είτε την ανάληψη ευρύτερου ρόλου ασφαλείας στην περιοχή. Μάλιστα, υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως «εγγυητής της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των περιφερειακών εσόδων.
Τέλος του ναυτικού αποκλεισμού στο Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ
Κεντρικό στοιχείο της συμφωνίας αποτελεί η άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι ο αμερικανικός στρατός έχει λάβει εντολή να προχωρήσει στην άρση του αποκλεισμού, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπογραφεί η συμφωνία την Παρασκευή. Παράλληλα, υποστήριξε ότι η νέα διευθέτηση θα εξασφαλίσει πως τα Στενά θα παραμείνουν «μόνιμα ελεύθερα από διόδια».
Η επαναλειτουργία της κρίσιμης ναυτιλιακής οδού θεωρείται κομβικής σημασίας για την ομαλοποίηση της αγοράς ενέργειας, καθώς αναμένεται να αποκαταστήσει πλήρως τις ροές πετρελαίου από και προς τον Περσικό Κόλπο.
Δεσμευμένα κεφάλαια και το οικονομικό αντάλλαγμα
Η Τεχεράνη κατέστησε σαφές ότι η έναρξη των τελικών διαπραγματεύσεων εξαρτάται από την τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, βασική προϋπόθεση αποτελεί η αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια.
Οι ιρανικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν τον πλήρη τερματισμό του αποκλεισμού, το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων και την αποκατάσταση της πρόσβασης του Ιράν στους χρηματοοικονομικούς του πόρους. Μόλις εφαρμοστούν τα μέτρα αυτά, θα ξεκινήσει η προβλεπόμενη 60ήμερη διαπραγματευτική περίοδος για το πυρηνικό ζήτημα.
Τα 14 σημεία - Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο Mehr, το προσχέδιο του μνημονίου συνεννόησης περιλαμβάνει 14 βασικά σημεία:
- Μόνιμος τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση μη παρέμβασης των ΗΠΑ στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
- Πλήρης άρση του ναυτικού αποκλεισμού εντός 30 ημερών.
- Αποχώρηση αμερικανικών δυνάμεων από το Ιράν.
- Επαναδιάνοιξη των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
- Αναστολή κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων.
- Σχέδιο ανοικοδόμησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
- 60ήμερες διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και την άρση κυρώσεων.
- Επαναβεβαίωση της προσήλωσης του Ιράν στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων (NPT).
- Μη επιβολή νέων κυρώσεων και μη ενίσχυση αμερικανικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια των συνομιλιών.
- Αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, με το ήμισυ να εκταμιεύεται πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων.
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης για την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Επικύρωση της τελικής συμφωνίας μέσω ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Περιορισμός της ατζέντας των συνομιλιών αποκλειστικά στα πυρηνικά, τις κυρώσεις και την οικονομική ανασυγκρότηση, με οριστική εξαίρεση του πυραυλικού προγράμματος και της υποστήριξης του Ιράν προς οργανώσεις της λεγόμενης «Αντίστασης».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο, όρος που φέρεται να ζήτησε η Τεχεράνη, ενώ παραμένει ασαφές εάν το Ισραήλ αποδέχεται πλήρως τη συγκεκριμένη διάταξη.
Η συμφωνία, εφόσον υπογραφεί και εφαρμοστεί, αναμένεται να αποτελέσει τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη στη Μέση Ανατολή μετά από μήνες πολεμικών συγκρούσεων, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ευρύτερη διαπραγμάτευση γύρω από το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και την περιφερειακή ασφάλεια.
