Η ελληνική οικονομία έχει τοποθετηθεί πλέον σε τροχιά υψηλών απαιτήσεων καθώς το 2026 αναδεικνύεται στο απόλυτο έτος-ορόσημο για την επιτυχία του αναπτυξιακού σχεδιασμού.
Στο επίκεντρο της προσπάθειας βρίσκεται η διαχείριση ενός τεράστιου πακέτου πόρων που αγγίζει τα 16,7 δισεκατομμύρια ευρώ, το οποίο κατευθύνεται στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Αυτή η πρωτοφανής οικονομική ένεση συμπίπτει χρονικά με την τελική ευθεία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα ευκαιριών αλλά και αυστηρών προθεσμιών.
Ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, Νίκος Παπαθανάσης, επωμίζεται το βάρος της εποπτείας ώστε αυτά τα κεφάλαια να μην παραμείνουν απλώς νούμερα σε λογιστικά φύλλα, αλλά να μετατραπούν σε έργα πνοής που θα αλλάξουν την καθημερινότητα των πολιτών και τη δομή της επιχειρηματικότητας.
Παρεμβάσεις παντού
Το ποσοστό των δημοσίων επενδύσεων για τη συγκεκριμένη περίοδο κατατάσσεται στα μεγαλύτερα που έχουν καταγραφεί την τελευταία δεκαετία στη χώρα. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παρεμβάσεων που εκτείνεται από τις κλασικές υποδομές μεταφορών μέχρι την προηγμένη ψηφιακή αναβάθμιση του κράτους.
Τα ενεργειακά έργα κατέχουν δεσπόζουσα θέση καθώς η πράσινη μετάβαση αποτελεί κεντρικό πυλώνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Η έμφαση στην ταχύτητα υλοποίησης είναι επιβεβλημένη αφού κάθε καθυστέρηση στην απορρόφηση των κονδυλίων μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις επόμενες εκταμιεύσεις από τα ευρωπαϊκά όργανα. Τα χρονοδιαγράμματα είναι αμείλικτα και οι αξιολογήσεις από τις Βρυξέλλες θα είναι συνεχείς και εξονυχιστικές.
Το ελληνικό σχέδιο Ελλάδα 2.0, το οποίο αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ευρύτερου ευρωπαϊκού μηχανισμού NextGenerationEU περιλαμβάνει δεκάδες μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις που πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί οριστικά έως το τέλος του 2026. Η επίτευξη των ποσοτικών και ποιοτικών στόχων δεν είναι μια τυπική διαδικασία, αλλά η απαραίτητη προϋπόθεση για να ξεκλειδώσουν οι τελικές δόσεις χρηματοδότησης.
Το πραγματικό στοίχημα για την κυβέρνηση και τον αρμόδιο αναπληρωτή υπουργό βρίσκεται στην πραγματική τους πρόοδο στα εργοτάξια και στα γραφεία ψηφιακού μετασχηματισμού ώστε να αποδειχθεί στην πράξη ότι η οικονομία μετασχηματίζεται δομικά.
Στο πλαίσιο των μεγάλων παρεμβάσεων που δρομολογούνται για το 2026 ξεχωρίζουν συγκεκριμένα έργα υποδομής τα οποία αναμένεται να αλλάξουν τον χάρτη των μεταφορών και της καθημερινότητας. Στον τομέα των οδικών αξόνων η ολοκλήρωση του Βόρειου Οδικού Αξονα Κρήτης και των τμημάτων του Ε65 αποτελούν προτεραιότητα για την ασφάλεια και την ταχύτητα των μετακινήσεων.
Παράλληλα, στις αστικές συγκοινωνίες η επέκταση του μετρό προς τη Δυτική Αττική και η λειτουργία της Γραμμής 4 στην Αθήνα μαζί με την πλήρη ανάπτυξη του μετρό Θεσσαλονίκης αναμένεται να αποσυμφορήσουν τις μεγάλες πόλεις.
Σημαντική είναι η πρόοδος και στα σιδηροδρομικά δίκτυα με την αναβάθμιση της γραμμής Αθήνα-Θεσσαλονίκη και τη σύνδεση λιμανιών όπως η Πάτρα και το Λαύριο με το δίκτυο σταθερής τροχιάς. Στον τομέα της Υγείας προχωρά η ανέγερση και ο εκσυγχρονισμός νοσοκομείων μέσω των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης με έμφαση στις νέες πτέρυγες σε περιφερειακά ιδρύματα.
Τέλος, τα έργα ψηφιοποίησης της Δικαιοσύνης και των κτηματολογικών υπηρεσιών βρίσκονται στην τελική ευθεία για να προσφέρουν ταχύτερη εξυπηρέτηση στους πολίτες και στις επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερη βαρύτητα στο συνολικό πρόγραμμα δίνεται στην περιφερειακή διάσταση των επενδύσεων. Η στόχευση αφορά τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και τη δραστική μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων που ταλανίζουν τη χώρα. Στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας προχωρούν με ταχύ ρυθμό έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και ηλεκτρικών διασυνδέσεων που θα θωρακίσουν την ενεργειακή επάρκεια.
Παράλληλα, στις μεταφορές επιταχύνονται στρατηγικά οδικά και σιδηροδρομικά έργα τα οποία αναμένεται να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της χώρας ως διαμετακομιστικού κόμβου.
Υπαρκτά εμπόδια
Ωστόσο, ο δρόμος προς το 2026 δεν είναι απαλλαγμένος από εμπόδια. Οι προκλήσεις παραμένουν υπαρκτές και συχνά απρόβλεπτες. Οι καθυστερήσεις στις διαγωνιστικές διαδικασίες, οι χρόνιες διοικητικές αδυναμίες της κρατικής μηχανής και το αυξημένο κόστος των υλικών κατασκευής αποτελούν παράγοντες που μπορούν να ανατρέψουν τα αυστηρά χρονοδιαγράμματα.
Επιπλέον η ποιότητα των μεταρρυθμίσεων σε τομείς όπως η Δικαιοσύνη και η απλοποίηση των αδειοδοτήσεων θα κρίνει αν η χώρα θα καταφέρει να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική ακόμα και μετά την εξάντληση των ευρωπαϊκών πόρων. Η τυπική συμμόρφωση με τα ορόσημα χωρίς ουσιαστική λειτουργική αλλαγή ενδέχεται να οδηγήσει σε ένα περιορισμένο αναπτυξιακό αποτέλεσμα.
Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονη αβεβαιότητα και γεωπολιτικές αναταράξεις η διοχέτευση των 16,7 δισεκατομμυρίων ευρώ λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας και μοχλός σταθερότητας αναφέρουν από την κυβέρνηση, που θέλει να τρέξει τα έργα.
Η συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το μέλλον του κοινού δανεισμού και την πιθανή μετεξέλιξη του μηχανισμού NextGenerationEU παραμένει ανοιχτή, όμως για την Αθήνα η προτεραιότητα είναι η πλήρης αξιοποίηση κάθε διαθέσιμου ευρώ εντός του χρόνου που απομένει.
