Η ανοικοδόμηση της Γάζας δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς φέρεται να κατέληξαν ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Τζάρεντ Κούσνερ, κατά τη συνάντησή τους.
Η συνάντηση διήρκησε περίπου οκτώ ώρες και ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Δευτέρας, καθώς η Ουάσινγκτον επιχειρεί να ξεμπλοκάρει το επόμενο στάδιο του σχεδίου του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γάζα.
Σύμφωνα με ισραηλινή πολιτική πηγή που επικαλείται το Κανάλι 12, η αμερικανική αντιπροσωπεία προσήλθε στη συνάντηση με πιο μετριοπαθή προσέγγιση σε σχέση με προηγούμενες επαφές, γεγονός που, σύμφωνα με την ίδια πηγή, επέτρεψε να διαμορφωθούν σαφέστερα όρια στη διαπραγμάτευση.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς ο Κούσνερ είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει σπάνια απευθείας συνάντηση με τον πολιτικό ηγέτη της Χαμάς, Χαλίλ αλ-Χάγια, στο Κάιρο.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Χαμάς επανέλαβε εκεί τη δέσμευσή της για αποστρατιωτικοποίηση της Γάζας, ενώ ο Κούσνερ ζήτησε συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα βήματα και όχι μόνο πολιτικές δεσμεύσεις.
Το βασικό σημείο συμφωνίας
Κατά τις ισραηλινές αναφορές, στη συνάντηση Νετανιάχου - Κούσνερ συμφωνήθηκε ως βασική αρχή ότι δεν θα υπάρξει πλήρης διαδικασία ανοικοδόμησης της Γάζας χωρίς τον αφοπλισμό της Χαμάς.
Στο πλαίσιο αυτό, η ισραηλινή πλευρά φέρεται να υποστηρίζει ότι η Χαμάς θα πρέπει να παραδώσει τον οπλισμό της, τόσο τα βαρέα όσο και τα ελαφρά όπλα, προκειμένου να καταστραφεί υπό διεθνή εποπτεία.
Κεντρικό ρόλο στον μηχανισμό επιτήρησης αναμένεται να έχει ο Αμερικανός υποστράτηγος Τζάσπερ Τζέφερς, ο οποίος έχει οριστεί επικεφαλής της διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης που σχεδιάζεται για τη Γάζα. Η αποστολή της δύναμης συνδέεται με την εφαρμογή της διαδικασίας αποστρατιωτικοποίησης και τη δημιουργία νέου μηχανισμού ασφαλείας στην περιοχή.
Ωστόσο, εδώ βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες διαφορές ανάμεσα στην αμερικανική και την ισραηλινή προσέγγιση.
Η Ουάσινγκτον τάσσεται υπέρ μιας σταδιακής και παράλληλης διαδικασίας, στην οποία ο αφοπλισμός θα εξελίσσεται μαζί με την ισραηλινή αποχώρηση και την έναρξη έργων αποκατάστασης σε περιοχές όπου θα έχει επιτευχθεί αποστρατιωτικοποίηση.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου, αντίθετα, επιμένει σε αυστηρότερη ερμηνεία: πρώτα πρέπει να διασφαλιστεί ότι η Χαμάς έχει αφοπλιστεί και στη συνέχεια να προχωρήσει η πλήρης ισραηλινή αποχώρηση και η ανοικοδόμηση. Ισραηλινά δημοσιεύματα περιγράφουν αυτή τη διαφορά ως διαφωνία για το αν η ανοικοδόμηση μπορεί να αρχίσει «τμηματικά» ή μόνο μετά την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση ολόκληρης της Λωρίδας.
Η «Κίτρινη Γραμμή» και η παρουσία του ισραηλινού στρατού
Σύμφωνα με το Κανάλι 12, ο Νετανιάχου κατέστησε επίσης σαφές ότι το Ισραήλ δεν προτίθεται να αποχωρήσει από τις σημερινές θέσεις του, που συνδέονται με τη λεγόμενη «Κίτρινη Γραμμή», εφόσον οι συνθήκες ασφαλείας δεν επιτρέπουν μια τέτοια κίνηση.
Η θέση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της διαφωνίας με το αμερικανικό σχέδιο, το οποίο προβλέπει σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τη Γάζα σε συνδυασμό με την εφαρμογή των μέτρων αποστρατιωτικοποίησης.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να ελέγχει σημαντικό τμήμα της Λωρίδας, ενώ η Χαμάς ζητά, ως μέρος της εφαρμογής του σχεδίου, τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων και επιστροφή των ισραηλινών δυνάμεων στη «Κίτρινη Γραμμή».
Παράλληλα, σύμφωνα με τις ισραηλινές αναφορές, διατηρείται η δυνατότητα των IDF να πραγματοποιούν επιχειρήσεις εναντίον προσώπων που θεωρούνται υπεύθυνα για την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου, εφόσον το Ισραήλ κρίνει ότι συντρέχουν λόγοι ασφαλείας.
Το αγκάθι της Χαμάς
Παρά την κοινή αναφορά στην αποστρατιωτικοποίηση, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά ως προς το κατά πόσο αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.
Ισραηλινή πηγή δήλωσε στο Κανάλι 12 ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν πείθεται πως έχει ξεκινήσει ουσιαστική διαδικασία διάλυσης της στρατιωτικής υποδομής της Χαμάς.
Κατά την ίδια πηγή, η ισραηλινή πλευρά παρουσίασε στον Κούσνερ πληροφορίες που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, δείχνουν ότι δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στον αφοπλισμό της οργάνωσης.
Η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται περισσότερο αισιόδοξη. Ο Κούσνερ, μετά τη συνάντησή του με στελέχη της Χαμάς στην Αίγυπτο, φέρεται να έλαβε εκ νέου διαβεβαιώσεις ότι η οργάνωση είναι διατεθειμένη να προχωρήσει σε αποστρατιωτικοποίηση, αλλά η Ουάσινγκτον ζητά πλέον να υπάρξουν συγκεκριμένες ενέργειες που θα αποδεικνύουν αυτή τη δέσμευση.
Στο τραπέζι και η τουρκική χρηματοδότηση
Κατά τις ίδιες ισραηλινές πηγές, ο Νετανιάχου παρουσίασε στον Κούσνερ στοιχεία σχετικά με τη χρηματοδότηση της Χαμάς από την Τουρκία.
Οι καταγγελίες αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη ισραηλινοαμερικανική ανησυχία για τα δίκτυα χρηματοδότησης της Χαμάς που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία. Μόλις τον Ιούλιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε τουρκική εταιρεία συναλλάγματος που, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, είχε μεταφέρει εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια για τη Χαμάς, καθώς και σε πρόσωπα και οργανώσεις που συνδέονται με τη χρηματοδότηση της οργάνωσης.
Η Τουρκία έχει διαχρονικά πολιτική σχέση με τη Χαμάς και φιλοξενεί στελέχη της, ενώ η Άγκυρα απορρίπτει τις κατηγορίες ότι υποστηρίζει τη στρατιωτική δράση της οργάνωσης.
Η προσπάθεια Τραμπ να ξεμπλοκάρει το σχέδιο
Η συνάντηση Κούσνερ - Νετανιάχου πραγματοποιήθηκε σε μια κρίσιμη στιγμή για το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων για τη Γάζα.
Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς, τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων, τη δημιουργία νέου παλαιστινιακού τεχνοκρατικού μηχανισμού διακυβέρνησης και την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης σταθεροποίησης.
Η Χαμάς έχει εμφανιστεί διατεθειμένη να αποδεχθεί την αρχή της αποστρατιωτικοποίησης, αλλά τη συνδέει με ισραηλινές υποχρεώσεις, μεταξύ των οποίων η αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων και ο τερματισμός των επιθέσεων. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, ζητά πρώτα απτά αποτελέσματα στον αφοπλισμό και δεν εμφανίζεται έτοιμο να δεσμευτεί σε πλήρη αποχώρηση πριν διασφαλίσει ότι η Χαμάς δεν θα μπορεί να ανασυστήσει τη στρατιωτική της υποδομή.
Έτσι, παρά την πολύωρη συνάντηση και τις ενδείξεις ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ προσπάθησαν να περιορίσουν τις διαφορές τους, το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: θα προηγηθεί ο πλήρης αφοπλισμός της Χαμάς της ανοικοδόμησης και της ισραηλινής αποχώρησης ή θα εφαρμοστεί μια σταδιακή διαδικασία, με τα δύο βήματα να εξελίσσονται παράλληλα;
Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό αν το σχέδιο Τραμπ μπορεί να περάσει από το στάδιο των διαπραγματεύσεων στην επόμενη φάση εφαρμογής του.
