Τα τελευταία χρόνια το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας βρέθηκε αντιμέτωπο με πρωτοφανή πίεση.
Ο αυξημένος αριθμός αιτήσεων συνταξιοδότησης δημιούργησε μεγάλες καθυστερήσεις, ενίσχυσε την αβεβαιότητα των ασφαλισμένων και διαμόρφωσε μια εικόνα δυσλειτουργίας που ταλαιπώρησε χιλιάδες πολίτες. Σήμερα, ωστόσο, τα δεδομένα έχουν αλλάξει ουσιαστικά. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι εκκρεμείς κύριες συντάξεις έχουν υποχωρήσει κάτω από τις 14.000 - αριθμός που συνιστά ιστορικά χαμηλό επίπεδο για το φορέα.
Ρεκόρ απονομών παρά τον αυξημένο όγκο αιτήσεων. Το μέγεθος της βελτίωσης γίνεται ακόμη πιο σαφές αν ληφθεί υπόψη ότι μόνο το 2025 κατατέθηκαν περίπου 225.000 νέες αιτήσεις συνταξιοδότησης. Παρά τον αυξημένο όγκο, οι απονομές ξεπέρασαν τις νέες αιτήσεις. Αυτό σημαίνει ότι όχι μόνο καλύφθηκαν οι τρέχουσες ανάγκες, αλλά μειώθηκε και το «στοκ» εκκρεμοτήτων προηγούμενων ετών. Η εξέλιξη αυτή διαμορφώνει ένα νέο, απολύτως διαχειρίσιμο επίπεδο εκκρεμοτήτων στις κύριες συντάξεις - ένα επίπεδο που μέχρι πρόσφατα φάνταζε δύσκολα επιτεύξιμο. Ο μέσος χρόνος απονομής κύριας σύνταξης έχει πλέον περιοριστεί στις 42 ημέρες, επίδοση που κρίνεται ιδιαίτερα ικανοποιητική και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Επικουρικές. Σταθερή αποκλιμάκωση με μαζικές εκδόσεις. Βελτιωμένη εικόνα παρουσιάζεται και στις επικουρικές συντάξεις. Αυτή την περίοδο βρίσκονται σε εξέλιξη μαζικές εκδόσεις 2.000-3.000 αποφάσεων, με στόχο οι εκκρεμότητες να υποχωρήσουν κάτω από τις 30.000. Υπενθυμίζεται ότι τα προηγούμενα χρόνια ο αριθμός κινούνταν σταθερά γύρω στις 31.000. Η κινητικότητα αυτή, δείχνει ότι οι υποθέσεις δεν παραμένουν «παγωμένες», αλλά εξελίσσονται με σταθερό ρυθμό, εξυπηρετώντας σταδιακά τους ασφαλισμένους. Ωστόσο, οι επικουρικές παραμένουν πιο σύνθετες διαδικαστικά.
Οι καθυστερήσεις οφείλονται κυρίως:
- Στην πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου.
- Στην εφαρμογή παλαιών καταστατικών πρώην Ταμείων.
- Στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης.
- Στην ανάγκη αναζήτησης στοιχείων σε φυσικά, μη ψηφιοποιημένα αρχεία.
Σε αντίθεση με τις κύριες συντάξεις όπου η αυτοματοποίηση έχει προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό, οι επικουρικές συχνά απαιτούν χειροκίνητη αναζήτηση στοιχείων, ιδίως όταν εμπλέκονται πολλοί ασφαλιστικοί φορείς.
Πιο γρήγορες οι απλές και οι συντάξεις χηρείας. Στις αυτοματοποιημένες περιπτώσεις του Δημοσίου, η επικουρική μπορεί να εκδοθεί ακόμη και τον ίδιο μήνα με την κύρια σύνταξη. Αντίστοιχα, σε απλές υποθέσεις με ένα μόνο Ταμείο, ο χρόνος απονομής είναι σύντομος. Οι συντάξεις χηρείας εκδίδονται επίσης ταχύτερα σε σχέση με το παρελθόν. Αντίθετα, οι διαδοχικές ασφαλίσεις και οι περιπτώσεις με μη ψηφιοποιημένα αρχεία παραμένουν οι πιο απαιτητικές και χρονοβόρες.
Το μεγάλο στοίχημα του ΕΦΚΑ
Το μεγάλο στοίχημα του ΕΦΚΑ είναι η πλήρης ψηφιοποίηση έως το 2026. Κομβικό ρόλο στη βελτίωση των χρόνων απονομής διαδραματίζει το έργο ψηφιοποίησης. Μέχρι το καλοκαίρι του 2026 προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί η πλήρης μετατροπή του χαρτώου αρχείου σε ψηφιακή μορφή και να λειτουργεί ένα ενιαίο πληροφοριακό σύστημα. Η μετάβαση αυτή σηματοδοτεί το οριστικό κλείσιμο του κεφαλαίου των «χαμένων ενσήμων» και των υποθέσεων που παρέμεναν για χρόνια σε φυσικούς φακέλους. Αν και έως τότε θα εξακολουθούν να υπάρχουν περιπτώσεις που απαιτούν αναζήτηση σε φυσικό αρχείο, η κατεύθυνση είναι σαφής: σταθερή βελτίωση και θεσμική θωράκιση.
Ένα νέο περιβάλλον για ασφαλισμένους και εργαζόμενους συνταξιούχους. Η συνολική εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα είναι αισιόδοξη. Οι κύριες συντάξεις βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα εκκρεμοτήτων, οι επικουρικές ακολουθούν καθοδική πορεία, και τα μεγάλα έργα ψηφιοποίησης δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ένα πιο γρήγορο, διαφανές και αποδοτικό σύστημα. Για τους εργαζόμενους συνταξιούχους, αλλά και για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, το νέο τοπίο σημαίνει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα, σαφέστερα χρονοδιαγράμματα και λιγότερη ανασφάλεια. Η μεταρρυθμιστική προσπάθεια των τελευταίων ετών αποδίδει μετρήσιμα αποτελέσματα. Και αν η ψηφιοποίηση ολοκληρωθεί σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας θα έχει αφήσει οριστικά πίσω του μια περίοδο που ταυτίστηκε με καθυστερήσεις και εκκρεμότητες, περνώντας σε μια νέα εποχή ταχύτητας και διαφάνειας.
*Φωτεινή Βρύνα, Εκπρόσωπος Τύπου e-ΕΦΚΑ (Αναδημοσίευση από τη Βραδυνή)
