Ενα από τα πλέον επώδυνα μέτωπα της ασφαλιστικής πραγματικότητας των τελευταίων ετών οδηγείται σε μια ουσιαστική αποκατάσταση.
Η κατάθεση στη Βουλή από τη Νίκη Κεραμέως και η έγκριση των νέων νομοθετικών διατάξεων που βάζουν οριστικό τέλος στις περικοπές των συντάξεων χηρείας μετά την παρέλευση της πρώτης τριετίας δεν συνιστούν απλώς μια τεχνική προσαρμογή των αριθμών στα ασφαλιστικά ταμεία.
Επί της ουσίας, πρόκειται για μια βαθιά ανάσα για δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά που βρέθηκαν τα τελευταία χρόνια εγκλωβισμένα ανάμεσα στην απώλεια του δικού τους ανθρώπου, τη γραφειοκρατική αβεβαιότητα και τις σοβαρές οικονομικές απώλειες.
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και αυξήσεις
Το χρονοδιάγραμμα της εφαρμογής είναι πλέον συγκεκριμένο. Με την ψήφιση των σχετικών ρυθμίσεων από την Ολομέλεια, ο στόχος είναι οι πρώτες αυξήσεις να φανούν στην πράξη στα τέλη Αυγούστου, κατά την καταβολή των συντάξεων του Σεπτεμβρίου.
Για περίπου 8.500 συνταξιούχους χηρείας του Δημοσίου, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μια θεαματική αναπροσαρμογή των αποδοχών τους, καθώς η σύνταξή τους θα επιστρέψει στο αρχικό της ποσοστό.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει αυξήσεις που αγγίζουν το 50% ή και τον διπλασιασμό των αποδοχών τους σε σχέση με το μειωμένο ποσό που λάμβαναν.
Για να καταλάβει κανείς το μέγεθος της αλλαγής που επιφέρει η νομοθετική ρύθμιση της υπουργού Εργασίας, αρκεί να αναλογιστεί το καθημερινό παράδειγμα μιας συνταξιούχου που, ενώ δικαιούνταν αρχική σύνταξη χηρείας ύψους 800 ευρώ, τα τελευταία χρόνια έβλεπε το ποσό αυτό να συρρικνώνεται δραματικά στα 446 ευρώ –δηλαδή στο κατώτατο όριο– λόγω της εφαρμογής του προηγούμενου νομοθετικού πλαισίου.
Από το τέλος Αυγούστου, η σύνταξη αυτή επανέρχεται στο ακέραιο, στα 800 ευρώ, αποκαθιστώντας σε μεγάλο βαθμό την οικονομική ισορροπία του νοικοκυριού της.
Το ακανθώδες ζήτημα των αναδρομικών
Ωστόσο, η συγκεκριμένη ρύθμιση αφήνει πίσω της και μια πικρή γεύση που ήδη αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στους νομικούς κύκλους.
Παρά την αποκατάσταση των μηνιαίων αποδοχών για το μέλλον –για την ώρα– δεν προβλέπεται η επιστροφή των αναδρομικών ποσών για τα χρόνια που ίσχυσαν οι περικοπές.
Για πολλούς, αυτή η επιλογή συνιστά μια διακριτή αδικία, καθώς οι δικαιούχοι στερούνται οριστικά χρήματα που τους αφαιρέθηκαν κατά το παρελθόν χωρίς δική τους υπαιτιότητα.
Οι 4 βασικές αλλαγές στο ασφαλιστικό
Παρά την εκκρεμότητα των αναδρομικών, το συνολικό αποτύπωμα της νέας νομοθεσίας είναι ευρύτατο.
Περισσότεροι από 200.000 συνταξιούχοι επηρεάζονται θετικά, απαλλασσόμενοι από έναν πολυετή εφιάλτη και μια διαρκή αβεβαιότητα.
Η παρέμβαση αυτή έρχεται να ξηλώσει τέσσερις βασικές στρεβλώσεις που είχαν δημιουργηθεί στο πεδίο των συντάξεων θανάτου.
Πρώτον, καταργείται οριστικά η μείωση της κύριας σύνταξης από το 70% στο 35% μετά την παρέλευση της τριετίας. Το δικαίωμα παραμένει πλέον μόνιμο στο αρχικό του ποσοστό.
Δεύτερον, επιλύεται ένα σημαντικό ζήτημα για περισσότερους από 75.000 συνταξιούχους στους οποίους, λόγω διοικητικών καθυστερήσεων, δεν είχαν επιβληθεί ακόμα οι προβλεπόμενες περικοπές.
Μέχρι σήμερα, οι άνθρωποι αυτοί ζούσαν με τον φόβο ότι το Δημόσιο θα τους ζητούσε πίσω τεράστια ποσά ως αχρεωστήτως καταβληθέντα. Με τη νέα διάταξη, το κράτος παραιτείται οριστικά από κάθε αναζήτηση αναδρομικών, βάζοντας τέλος στην αγωνία των νοικοκυριών.
Τρίτον, ξεκαθαρίζει το τοπίο για περίπου 122.000 δικαιούχους που λαμβάνουν ταυτόχρονα δική τους σύνταξη και σύνταξη λόγω θανάτου από διαφορετικά ασφαλιστικά δικαιώματα. Η νέα ρύθμιση διασφαλίζει ότι οι δικαιούχοι θα συνεχίσουν να εισπράττουν και τις δύο εθνικές συντάξεις που αντιστοιχούν στα θεμελιωμένα δικαιώματά τους, αποτρέποντας την περικοπή της μίας εκ των δύο, ενώ παράλληλα διαγράφεται οποιαδήποτε απαίτηση για αναδρομικές επιστροφές.
Τέλος, μία από τις πιο ευαίσθητες κοινωνικά διατάξεις αφορά τα παιδιά που έχουν χάσει και τους δύο γονείς τους.
Μέχρι σήμερα, τα παιδιά αυτά λάμβαναν το ήμισυ της εθνικής σύνταξης για κάθε γονέα. Πλέον, αναγνωρίζεται η πλήρης αυτοτέλεια του δικαιώματος και για τους δύο γονείς, γεγονός που σημαίνει ότι θα λαμβάνουν ολόκληρη την εθνική σύνταξη από κάθε πλευρά, διπλασιάζοντας ουσιαστικά την κρατική ενίσχυση που δικαιούνται.
Η πολιτική αποτίμηση και η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας
Από την πλευρά της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η παρέμβαση παρουσιάζεται ως η αποκατάσταση μιας μεγάλης κοινωνικής αδικίας δεκαετίας που καθιερώθηκε από την τότε κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα, που επαναφέρει την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη ανάμεσα στους πολίτες και στο κράτος.
Οπως επισημαίνεται, η δυνατότητα για αυτή τη δημοσιονομική τομή προήλθε από την αύξηση της απασχόλησης και τα αυξημένα έσοδα που απέδωσε η εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, δημιουργώντας τον απαραίτητο χώρο χωρίς να διαταραχθεί η σταθερότητα της οικονομίας. Οπως και να αποτιμηθεί το πολιτικό πρόσημο της απόφασης, η ουσία παραμένει μία.
Για τις οικογένειες που δοκιμάστηκαν σκληρά τα τελευταία χρόνια, το τέλος του Αυγούστου δεν φέρνει απλώς μια τυπική αλλαγή στο εκκαθαριστικό τους σημείωμα, αλλά μια απτή, καθημερινή ανακούφιση που βάζει τέλος σε μια μακρά περίοδο ομηρίας και οικονομικής στενότητας.
Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές ότι έγινε μια κυβερνητική παρέμβαση με ουσιαστικό δημοσιονομικό περιεχόμενο για την αποκατάσταση μιας φαύλης κατάστασης που έπληττε πολλές ελληνικές οικογένειες.
