Οι ευρωπαϊκοί φορείς μεταφορών ζητούν 100 δισ. ευρώ στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και μέλλον του κλάδου αυτοκινήτου.
Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και βιομηχανικού αναπροσανατολισμού, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία –μέσω της ACEA και δεκάδων ακόμη οργανισμών– στέλνει σαφές μήνυμα στις Βρυξέλλες: χωρίς δραστική αύξηση του προϋπολογισμού μεταφορών και του Connecting Europe Facility στα 100 δισ. ευρώ, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος σε ανταγωνιστικότητα, στρατηγική αυτονομία και εφοδιαστική σταθερότητα. Το διακύβευμα δεν είναι τεχνικό· είναι βαθιά πολιτικό και άμεσα συνδεδεμένο με το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.
Με ανοικτή επιστολή προς τα κράτη-μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεκάδες κορυφαίοι οργανισμοί –μεταξύ αυτών και η ACEA– ζητούν ενίσχυση της χρηματοδότησης μεταφορών στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι χωρίς σύγχρονες και ανθεκτικές υποδομές, η Ευρώπη δεν μπορεί να διασφαλίσει ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και πράσινη μετάβαση.
Για τον κλάδο του αυτοκινήτου, όπως αναφέρει το Topspeed.gr, το αίτημα αυτό δεν είναι μια τυπική δημοσιονομική διεκδίκηση. Είναι ζήτημα βιομηχανικής επιβίωσης, τεχνολογικής υπεροχής και γεωστρατηγικής αυτονομίας, σε μια περίοδο που η παγκόσμια αγορά αναδιατάσσεται με ταχύτητα.
Οι μεταφορές ως γεωπολιτικό εργαλείο ισχύος
Η επιστολή δεν περιορίζεται σε τεχνικές αναφορές περί υποδομών. Τοποθετεί τις μεταφορές στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής ισχύος. Σε ένα περιβάλλον γεωπολιτικών εντάσεων και ανατροπών στις εφοδιαστικές αλυσίδες, η ικανότητα ταχείας μετακίνησης αγαθών, πρώτων υλών και –σε κρίσιμες περιπτώσεις– στρατιωτικού εξοπλισμού αποκτά βαρύνουσα σημασία.
Η αναφορά στη «στρατιωτική κινητικότητα» καταδεικνύει ότι το δίκτυο TEN-T δεν είναι απλώς οικονομική υποδομή, αλλά και κρίσιμος παράγοντας ασφάλειας. Οι υφιστάμενες υποδομές, σύμφωνα με τους υπογράφοντες, δεν είναι επαρκώς προσαρμοσμένες σε ανάγκες διττής χρήσης, ενώ παραμένουν ευάλωτες σε φυσικές και ανθρωπογενείς διαταραχές.
Για την αυτοκινητοβιομηχανία, αυτό μεταφράζεται σε αυξημένο ρίσκο εφοδιασμού και καθυστερήσεις παραγωγής – κάτι που βιώσαμε έντονα στην κρίση των ημιαγωγών.
Ανταγωνιστικότητα και βιομηχανική πολιτική
Η Ευρώπη επιδιώκει να ηγηθεί στη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα. Ωστόσο, χωρίς ένα αξιόπιστο και αποδοτικό δίκτυο μεταφορών, η μετάβαση αυτή υπονομεύεται. Οι νέες μονάδες παραγωγής μπαταριών, τα gigafactories και τα κέντρα έρευνας απαιτούν ισχυρές διασυνδέσεις με λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα και αυτοκινητοδρόμους.
Η έκθεση Ντράγκι – στην οποία εμμέσως παραπέμπει η επιστολή – έχει ήδη επισημάνει ότι η Ευρώπη υστερεί σε ταχύτητα υλοποίησης έργων και σε στρατηγικές επενδύσεις. Η αυτοκινητοβιομηχανία, που επενδύει δισεκατομμύρια στην ηλεκτροκίνηση, χρειάζεται παράλληλα δίκτυα φόρτισης, logistics hubs και ανθεκτικές μεταφορικές υποδομές.
Χωρίς αυτά, η παραγωγική βάση κινδυνεύει να μετατοπιστεί προς αγορές με ταχύτερη και πιο ευέλικτη κρατική στήριξη.
Το χρηματοδοτικό κενό και ο ρόλος του CEF
Το Connecting Europe Facility έχει αποδειχθεί κομβικό εργαλείο συγχρηματοδότησης έργων ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Ωστόσο, η υπερκάλυψη των προσκλήσεων χρηματοδότησης αποκαλύπτει τη διαρθρωτική ανεπάρκεια πόρων.
Η πρόταση για προϋπολογισμό τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ δεν είναι αυθαίρετη. Αντανακλά την πραγματική κλίμακα των αναγκών: αναβάθμιση σιδηροδρομικών αξόνων, ενίσχυση λιμενικών εγκαταστάσεων, έξυπνα συστήματα διαχείρισης κυκλοφορίας, ανθεκτικότητα σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
Για τον τομέα του αυτοκινήτου, αυτό σημαίνει ταχύτερη και φθηνότερη διακίνηση οχημάτων, εξαρτημάτων και πρώτων υλών. Σημαίνει επίσης ενίσχυση των εξαγωγικών δυνατοτήτων.
Από το «just-in-time» στο «just-in-case»
Η επιστολή επισημαίνει την ανάγκη μετάβασης από τη λογική «just-in-time» σε στρατηγικές με εφεδρείες και πλεονάζουσα χωρητικότητα. Η πανδημία και οι γεωπολιτικές κρίσεις απέδειξαν ότι τα υπερ-βελτιστοποιημένα δίκτυα χωρίς περιθώριο ασφαλείας καταρρέουν εύκολα.
Για τις αυτοκινητοβιομηχανίες, αυτό σημαίνει διαφοροποίηση προμηθευτών, αποθεματοποίηση κρίσιμων υλικών και –κυρίως– υποδομές ικανές να αντέχουν αιφνίδιες μεταβολές ζήτησης.
Η ενίσχυση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μεταφορών αποτελεί, υπό αυτή την έννοια, επένδυση στη βιομηχανική σταθερότητα.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με κομβική γεωγραφική θέση, η ενίσχυση του CEF θα μπορούσε να επιταχύνει έργα διασύνδεσης λιμένων, σιδηροδρόμων και οδικών αξόνων. Η βελτίωση της διαλειτουργικότητας θα ενίσχυε τον ρόλο της χώρας ως πύλης εισόδου προς την Κεντρική Ευρώπη.
Παράλληλα, η ανάπτυξη υποδομών φόρτισης και logistics θα μπορούσε να στηρίξει την εγχώρια αγορά ηλεκτρικών οχημάτων και να ενισχύσει την ελκυστικότητα επενδύσεων.
Μια μάχη για το μέλλον της ευρωπαϊκής αυτοκίνησης
Η ανοικτή επιστολή δεν αποτελεί απλώς τεχνοκρατική παρέμβαση. Είναι πολιτικό μήνυμα υψηλής έντασης: χωρίς επαρκή χρηματοδότηση μεταφορών, η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει έδαφος σε ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια και τεχνολογική πρωτοπορία.
Η αυτοκινητοβιομηχανία, μέσω της ACEA και των λοιπών οργανισμών, ζητά ένα σαφές σήμα πολιτικής βούλησης. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν χρειάζονται επενδύσεις, αλλά αν η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να τις πραγματοποιήσει στην κλίμακα που απαιτούν οι συνθήκες.
Το διακύβευμα είναι σαφές: χωρίς ισχυρό δίκτυο μεταφορών, δεν υπάρχει ισχυρή ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Και χωρίς αυτήν, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση κινδυνεύει να μείνει χωρίς τροχούς.
Η επιστολή
Περισσότερος προϋπολογισμός της ΕΕ για τις μεταφορές – Συνδέστε το μέλλον της Ευρώπης: Επενδύστε στις μεταφορές σήμερα
Μια ανταγωνιστική και ανθεκτική Ευρώπη απαιτεί ισχυρότερο προϋπολογισμό της ΕΕ για τις μεταφορές.
Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της ενιαίας αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της διασύνδεσής της με τον υπόλοιπο κόσμο. Ένας ισχυρός κλάδος μεταφορών είναι προϋπόθεση για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ένωσης και για τη διασφάλιση μιας ανθεκτικής, ανταγωνιστικής και βιώσιμης Ευρώπης.
Οι ευρωπαϊκοί οργανισμοί μεταφορών καλούν τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τη χρηματοδότηση των μεταφορών στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Ένα ισχυρό και σύγχρονο ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών είναι κρίσιμο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της στρατιωτικής ετοιμότητας, της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της κυριαρχίας στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Ζητείται ειδικά η αύξηση του προϋπολογισμού του Connecting Europe Facility (CEF) τουλάχιστον στα 100 δισ. ευρώ.
Η άνοδος γεωπολιτικών και γεωοικονομικών εντάσεων, σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, καθιστά επιτακτική την ενίσχυση και διασύνδεση του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, με έμφαση στην άρση «στενωπών» και ελλειπόντων συνδέσεων, στη βελτιστοποίηση χωρητικότητας και στην ενίσχυση της ασφάλειας και της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του TEN-T. Η προτεινόμενη ρύθμιση για τη Στρατιωτική Κινητικότητα επισημαίνει ότι οι υφιστάμενες υποδομές δεν επαρκούν για ανάγκες διττής χρήσης και παραμένουν ευάλωτες.
Οι μεταφορές είναι επιταχυντής της ενιαίας αγοράς. Για να ενισχύσει η Ευρώπη την ανταγωνιστικότητα και να ηγηθεί στη μετάβαση σε οικονομία μηδενικών εκπομπών, χρειάζεται αποδοτικό δίκτυο που να συνδέει παραγωγή και αγορές. Η συνοχή, η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και η κυριαρχία των εφοδιαστικών αλυσίδων εξαρτώνται από την αξιοπιστία των υποδομών.
Παρά τις αυξημένες ανάγκες, ο τομέας αντιμετωπίζει χρόνια υποχρηματοδότηση. Πολλά έργα υψηλής κοινωνικής αξίας δεν αποφέρουν επαρκείς χρηματοοικονομικές αποδόσεις, άρα απαιτούν επιχορηγήσεις της ΕΕ. Το CEF έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό εργαλείο, αλλά υπονομεύεται από υπερβάλλουσα ζήτηση λόγω ανεπαρκούς προϋπολογισμού.
Οι υπογράφοντες οργανισμοί ζητούν αντιστροφή της τάσης υποχρηματοδότησης και διασφάλιση προϋπολογισμού τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ για το CEF στο επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.
