Η δημιουργία μιας «Σένγκεν για τον στρατό», που θα επιτρέπει την ταχύτερη μετακίνηση στρατιωτικών δυνάμεων και εξοπλισμού στην Ευρώπη, βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης «Connecting Europe» στις Βρυξέλλες, με τη συμμετοχή του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, του Ευρωπαίου Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολου Τζιτζικώστα και του Επιτρόπου Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιους.
Η συζήτηση ανέδειξε τη στρατιωτική κινητικότητα ως βασικό πυλώνα της νέας ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να δημιουργήσει τις υποδομές και τις διαδικασίες που θα επιτρέπουν τη γρήγορη μεταφορά στρατευμάτων και βαρέος εξοπλισμού από τη μία άκρη της ηπείρου στην άλλη.
Τζιτζικώστας: Υποδομές διπλής χρήσης έως το 2030
Ο Απόστολος Τζιτζικώστας χαρακτήρισε τη στρατιωτική κινητικότητα μία από τις κορυφαίες ευρωπαϊκές προτεραιότητες, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να μπορεί να μετακινεί δυνάμεις «από τον Βορρά προς τον Νότο και από την Ανατολή προς τη Δύση».
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι υποδομές διπλής χρήσης, από γέφυρες και σήραγγες μέχρι λιμάνια και σιδηροδρομικές συνδέσεις. Όπως τόνισε, οι συγκεκριμένες επενδύσεις δεν αφορούν αποκλειστικά την άμυνα, καθώς «το 99% του χρόνου αυτές οι υποδομές θα χρησιμοποιούνται από τους πολίτες», προσφέροντας παράλληλα οικονομικά και αναπτυξιακά οφέλη.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση των έργων στις περιοχές ύψιστης προτεραιότητας έως το 2030, ενώ οι βασικές διασυνδέσεις θα πρέπει να έχουν προχωρήσει ήδη έως το 2027.
Εξίσου κρίσιμο ζήτημα είναι η αντιμετώπιση των γραφειοκρατικών καθυστερήσεων στα σύνορα, καθώς σήμερα μπορεί να απαιτούνται ακόμη και εβδομάδες για την έκδοση των απαραίτητων αδειών μετακίνησης στρατιωτικών δυνάμεων ή εξοπλισμού μεταξύ κρατών-μελών.
«Είναι αδιανόητο να συζητάμε για γραφειοκρατία και έγγραφα όταν μιλάμε για κρίση και πόλεμο», ανέφερε ο κ. Τζιτζικώστας, ζητώντας ενιαίες και ταχύτερες διαδικασίες διέλευσης.
Το «Σένγκεν για τον στρατό»
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε ο Άντριους Κουμπίλιους, χαρακτηρίζοντας το ευρωπαϊκό πακέτο για τη στρατιωτική κινητικότητα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Ο Επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος χρησιμοποίησε τον όρο «Σένγκεν για τον στρατό», περιγράφοντας ένα σύστημα στο οποίο οι στρατιωτικές μετακινήσεις θα πραγματοποιούνται με σαφέστερους κανόνες και πολύ ταχύτερες διαδικασίες στα εσωτερικά σύνορα της Ευρώπης.
Η δυνατότητα γρήγορης μεταφοράς δυνάμεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η οποία έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τόσο την αποτρεπτική ικανότητα της Ευρώπης όσο και την ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ.
Δένδιας: Προετοιμασία «σε 360 μοίρες»
Σε αυτό το νέο περιβάλλον ασφαλείας αναφέρθηκε ο Νίκος Δένδιας, χαρακτηρίζοντας τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία «καμπανάκι αφύπνισης» για την Ευρώπη.
«Πρέπει να προλάβουμε και πρέπει να το κάνουμε γρήγορα», τόνισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, επισημαίνοντας ότι η αμυντική προετοιμασία χρειάζεται να πραγματοποιείται «σε 360 μοίρες».
Ο κ. Δένδιας στάθηκε ιδιαίτερα στη γεωγραφική θέση της Ελλάδας, η οποία βρίσκεται κοντά σε διαφορετικές εστίες αστάθειας και καλείται να αντιμετωπίσει ένα ευρύτερο φάσμα προκλήσεων. Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στην Τουρκία, το Ιράν, το Σαχέλ, τη Λιβύη, τη Συρία και τον Λίβανο, υπογραμμίζοντας τη διαφορετική οπτική που δημιουργεί για την Αθήνα η θέση της στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσίασε την ελληνική προσέγγιση για την ολοκληρωμένη άμυνα μέσω της «Ασπίδας του Αχιλλέα», η οποία εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030» για τον μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Πρόκειται, όπως εξήγησε, για ένα πολυεπίπεδο σύστημα που αναπτύσσεται σε πέντε πεδία, ξηρά, θάλασσα, αέρα, κυβερνοχώρο και διάστημα, με τον υπουργό να υποστηρίζει ότι η ελληνική προσέγγιση θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για αντίστοιχη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.
Ο διάδρομος από την Ελλάδα προς τη βόρεια Ευρώπη
Ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον έχει η αναφορά του Νίκου Δένδια στη δημιουργία διαδρόμων στρατιωτικής κινητικότητας με αφετηρία την Ελλάδα και κατεύθυνση προς τον ευρωπαϊκό Βορρά.
Ο υπουργός έδωσε έμφαση στη συνδεσιμότητα στον άξονα Ελλάδα–Βουλγαρία–Ρουμανία–Μολδαβία, παρουσιάζοντάς τον ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορούν να ενισχυθούν ταυτόχρονα η ευρωπαϊκή κινητικότητα και η ανθεκτικότητα.
Η συγκεκριμένη κατεύθυνση αποκτά ευρύτερη γεωστρατηγική σημασία, καθώς συνδέει τη Νοτιοανατολική Ευρώπη με την ανατολική πτέρυγα της ηπείρου και εντάσσει τις ελληνικές μεταφορικές υποδομές στον σχεδιασμό για την ταχύτερη μετακίνηση δυνάμεων και υλικού.
Παράλληλα, ο Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι η ανάπτυξη ισχυρότερων ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων πρέπει να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ. «Δεν οραματιζόμαστε έναν κόσμο στον οποίο το ΝΑΤΟ θα αποχωρήσει από την Ευρώπη», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ο στόχος είναι μια Ευρώπη στην οποία η Συμμαχία θα εξακολουθήσει να συμμετέχει στην κοινή άμυνα.
Στην ίδια λογική κινήθηκε και ο Κουμπίλιους, καθώς η στρατιωτική κινητικότητα αναδεικνύεται πλέον σε ένα από τα πεδία όπου η ευρωπαϊκή αμυντική ενίσχυση και η συνεργασία ΕΕ–ΝΑΤΟ συναντώνται στην πράξη.
