Μια αλλαγή λίγων μόλις λεπτών στην ώρα έναρξης των σχολείων ενδέχεται να επηρεάζει αισθητά την εικόνα στους δρόμους κατά την πρωινή αιχμή.
Νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου Κύπρου εξετάζει κατά πόσο η καλύτερη χρονική κατανομή των σχολικών μετακινήσεων μπορεί να μειώσει το μποτιλιάρισμα στις πόλεις.
Η εργασία των Αντώνιου Γεωργαντά, Στέλιου Τιμοθέου και Χρίστου Γ. Παναγιώτου, από το Κέντρο Αριστείας για Έρευνα και Καινοτομία «Κοίος» του Πανεπιστημίου Κύπρου, έχει υποβληθεί στο επιστημονικό περιοδικό Transportation Research Part C: Emerging Technologies.
Αφετηρία των ερευνητών είναι μια κατάσταση που επαναλαμβάνεται καθημερινά στα μεγάλα αστικά κέντρα. Τις πρωινές ώρες, ένα μέρος των εργαζομένων κατευθύνεται απευθείας στον χώρο εργασίας του, ενώ πολλοί γονείς πρέπει πρώτα να μεταφέρουν τα παιδιά τους στο σχολείο.
Όταν τα σχολεία ξεκινούν την ίδια ώρα, μεγάλος αριθμός μετακινήσεων πραγματοποιείται μέσα σε ένα πολύ περιορισμένο χρονικό παράθυρο. Μετά την αποβίβαση των μαθητών, οι γονείς συνεχίζουν προς τις δουλειές τους, συναντώντας στους ίδιους δρόμους και τους υπόλοιπους εργαζομένους.
Έτσι, ακόμη και όσοι διαθέτουν ελαστικό ωράριο εργασίας δεν έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να αποφύγουν τις ώρες αιχμής. Το σχολικό πρόγραμμα ουσιαστικά καθορίζει το πότε πρέπει να βρίσκονται στον δρόμο.
Τι έχουν δείξει προηγούμενες έρευνες
Οι συγγραφείς επικαλούνται παλαιότερες μελέτες που αποτυπώνουν πόσο σημαντικός είναι ο παράγοντας «σχολείο» για την κυκλοφορία.
Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Πεκίνο, ο δείκτης κυκλοφοριακής συμφόρησης τις εργάσιμες ημέρες των σχολικών διακοπών ήταν κατά 20% χαμηλότερος σε σχέση με τις περιόδους κατά τις οποίες τα σχολεία λειτουργούσαν κανονικά.
Άλλη μελέτη είχε καταγράψει αύξηση κατά 4,5% στην πιθανότητα εμφάνισης συμφόρησης, όταν τα σχολεία ξεκινούσαν ταυτόχρονα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ερευνητές δημιούργησαν ένα μαθηματικό μοντέλο, προκειμένου να εξετάσουν εάν διαφορετικές ώρες έναρξης θα μπορούσαν να απλώσουν τις μετακινήσεις σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να περιορίσουν την πίεση (σ.σ. κίνηση) στο οδικό δίκτυο.
Για τη δοκιμή της μεθόδου χρησιμοποιήθηκε ένα προσομοιωμένο αστικό περιβάλλον με 50 σχολεία, κατανεμημένα τόσο στο κέντρο όσο και στην περιφέρεια της υποθετικής πόλης.
Τι έδειξε το μοντέλο με τα 50 σχολεία
Τα αποτελέσματα της προσομοίωσης έδειξαν ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η δυνατότητα διαφοροποίησης στις ώρες έναρξης, τόσο περισσότερο μειωνόταν ο συνολικός χρόνος που παρέμεναν τα οχήματα μέσα στο δίκτυο.
Στο σενάριο όπου επιτρεπόταν συνολική μεταβολή 600 λεπτών στις ώρες έναρξης των 50 σχολείων, το μοντέλο βελτιστοποίησης εμφάνισε μείωση 17,20% στον συνολικό χρόνο παραμονής των οχημάτων στο οδικό δίκτυο, σε σχέση με την περίπτωση κατά την οποία τα σχολικά ωράρια παρέμεναν αμετάβλητα.
Όπως διευκρινίζουν οι ερευνητές, τα 600 λεπτά μεταφράζονται σε μέση αλλαγή 12 λεπτών ανά σχολείο.
Η διαφοροποίηση, πάντως, δεν εφαρμόστηκε με τον ίδιο τρόπο παντού. Το μοντέλο προσαρμόστηκε στις ανάγκες του δικτύου, με ορισμένα σχολεία να ξεκινούν νωρίτερα, άλλα αργότερα και κάποια να διατηρούν ακριβώς το υπάρχον ωράριό τους.
Τι δεν σημαίνει το 17,2%
Οι ερευνητές ξεκαθαρίζουν ότι τα ευρήματα δεν σημαίνουν πως μια γενική μετατόπιση κατά 12 λεπτά στην έναρξη των μαθημάτων θα οδηγούσε αυτομάτως σε μείωση της κυκλοφορίας κατά 17,2% σε κάθε πραγματική πόλη.
Το συγκεκριμένο ποσοστό προέκυψε από μία συγκεκριμένη προσομοίωση σε συνθετικό οδικό δίκτυο και βασίζεται στις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν στο μαθηματικό μοντέλο.
Το βασικό συμπέρασμα της έρευνας είναι διαφορετικό. Οι ώρες έναρξης των σχολείων μπορούν να εξεταστούν ως μία ακόμη παράμετρος στον συνολικό κυκλοφοριακό σχεδιασμό μιας πόλης.
Ακόμη και περιορισμένα περιθώρια ευελιξίας στα σχολικά ωράρια ενδέχεται, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να αλλάξουν αισθητά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η πρωινή κυκλοφορία.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς, το προτεινόμενο πλαίσιο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές ως εργαλείο για την αξιολόγηση της σχέσης ανάμεσα στην ευελιξία των σχολικών ωραρίων και στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του οδικού δικτύου.
