Στο «τραπέζι» της ΔΕΘ βρίσκεται κυβερνητικό σχέδιο με στόχο να δώσει ουσιαστική ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες με κόκκινα στεγαστικά δάνεια.
Στο επίκεντρο των πρωθυπουργικών εξαγγελιών κατά τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης βρίσκεται ένα νέο, φιλόδοξο κυβερνητικό σχέδιο, βασικός στόχος του οποίου είναι να δώσει ουσιαστική ανάσα σε εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες με κόκκινα στεγαστικά δάνεια.
Η «τελική λύση» για το ιδιωτικό χρέος
Το υπουργείο Οικονομικών έχει ετοιμάσει αναβαθμισμένο πλαίσιο προστασίας της πρώτης κατοικίας,το οποίο αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ως την «τελική λύση» για τη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους. Παράλληλα, επιχειρεί να υπερκεράσει τις όποιες ανέξοδες προτάσεις παρουσιάζονται από διάφορες πλευρές, χωρίς ουσιαστική μελέτη.
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ο πραγματικός πυρήνας του σχεδίου θα συμπυκνώνεται στην ουσιαστική μεταμόρφωση της ψηφιακής πλατφόρμας του Εξωδικαστικού Μηχανισμού σε έναν αλγοριθμικό «ψηφιακό νόμο Κατσέλη».
Ο αλγόριθμος θα υπολογίζει τη δυνατότητα αποπληρωμής, το ύψος της μηνιαίας δόσης, τη συνολική διάρκεια της ρύθμισης, αλλά και το ενδεχόμενο «κουρέματος» της οφειλής, λαμβάνοντας υπόψη αποκλειστικά και μόνο την πρώτη κατοικία.
Τα προβλήματα του σημερινού μηχανισμού
Μέχρι σήμερα, ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός υπολόγιζε το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων του δανειολήπτη από ένα εξοχικό ή ένα χωράφι έως τις τραπεζικές καταθέσεις, με αποτέλεσμα να αποτυπώνει μια πλασματικά αυξημένη ικανότητα αποπληρωμής.
Αυτό οδηγούσε συστηματικά σε δυσβάσταχτα υψηλές δόσεις, μηδενικό ή ελάχιστο «κούρεμα» και, τελικά, σε αποτυχία της ρύθμισης, καθώς οι δανειολήπτες αδυνατούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις.
Αποτέλεσμα ήταν η περιορισμένη απήχηση του εργαλείου και ο παρατεταμένος εγκλωβισμός εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι βρίσκονταν εκτός της ομπρέλας του νόμου Κατσέλη, αλλά παράλληλα αδυνατούσαν να βρουν βιώσιμη λύση μέσω της υφιστάμενης πλατφόρμας.
Με τη νέα αρχιτεκτονική που προωθείται, ο αιτών θα εξακολουθεί να δηλώνει το σύνολο της περιουσίας του, όμως θα έχει τη δυνατότητα να επιλέγει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του.
Στη συνέχεια, ο αλγόριθμος θα παράγει αυτόματα πρόταση αποπληρωμής, προσαρμοσμένη στην εμπορική αξία του συγκεκριμένου ακινήτου και στα πραγματικά εισοδήματα του δανειολήπτη, διαγράφοντας το υπόλοιπο της οφειλής που δεν μπορεί αντικειμενικά να εξυπηρετηθεί.
Η αυτόματη αυτή λύση θα προκύπτει χωρίς να απαιτείται η χρονοβόρα προσφυγή στη Δικαιοσύνη και θα είναι απολύτως δεσμευτική για τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Τα κριτήρια υπαγωγής
Βεβαίως, όπως ακριβώς συνέβαινε και με το πλαίσιο Κατσέλη, η διασφάλιση της πρώτης κατοικίας σημαίνει ότι τυχόν άλλα περιουσιακά στοιχεία του οφειλέτη θα τίθενται στη διάθεση των εκκαθαριστών, προκειμένου να οδηγούνται σε αναγκαστική εκποίηση.
Όσον αφορά τα κριτήρια υπαγωγής, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τα εισοδηματικά και περιουσιακά όρια για την υποχρεωτική αποδοχή της ρύθμισης από τους servicers θα παραμείνουν ίδια με εκείνα του Εξωδικαστικού. Δηλαδή, ετήσιο εισόδημα έως 36.000 ευρώ και συνολική αξία περιουσίας έως 360.000 ευρώ.
Εντός αυτών των ορίων, οι διαχειριστές πιστώσεων δεν θα μπορούν να απορρίψουν την πρόταση του αλγορίθμου, βάζοντας φρένο στις τακτικές των αναγκαστικών μέτρων, των κατασχέσεων και των πλειστηριασμών που εφαρμόζονται συστηματικά για όσους κινούνται πάνω από τα όρια ή διαθέτουν επιπλέον ακίνητα.
Τα ανοιχτά ζητήματα
Η αγορά αντιμετωπίζει αρκετά θετικά όσα έχουν γνωστοποιηθεί μέχρι σήμερα και αναμένει τις τελικές λεπτομέρειες και τα όποια «ψιλά γράμματα». Για παράδειγμα, η χρήση των εμπορικών και όχι των αντικειμενικών αξιών για τον υπολογισμό των ακινήτων ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά το τελικό αποτέλεσμα, ενώ η ρευστοποίηση της υπόλοιπης περιουσίας παραμένει ένας ιδιαίτερα σκληρός συμβιβασμός για τους οφειλέτες.
Παράλληλα, στο «τραπέζι» του υπουργείου Οικονομικών βρίσκεται και το ενδεχόμενο να συνυπολογίζονται τα ήδη καταβληθέντα ποσά ή να διαγράφονται «πανωτόκια». Ωστόσο, το κατά πόσο μια τέτοια πρόβλεψη είναι νομικά εφικτή και συμβατή με το ευρωπαϊκό πλαίσιο μένει να αποδειχθεί στην πράξη. Σε κάθε περίπτωση, στόχος της κυβέρνησης είναι να προσφέρει διέξοδο σε όσους πολίτες παραμένουν διαχρονικά όμηροι παλαιών οφειλών.
Η επιτυχία του εγχειρήματος θα κριθεί από τη ρύθμιση των τεχνικών παραμέτρων και από το κατά πόσο ο νέος αλγόριθμος θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανάγκες των νοικοκυριών και στις απαιτήσεις του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
