Στην αντιπολεμική διαδήλωση ενάντια του πολέμου στο Ιράν της 12ης Μαρτίου στο Σύνταγμα υπήρξε μια εικόνα που ξεχώρισε.
Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης κρατούσε στα χέρια του το πορτρέτο του νεκρού πλέον ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Η φωτογραφία έκανε τον γύρο των κοινωνικών δικτύων και προκάλεσε εύλογες αντιδράσεις.
Δεν ήταν απλώς ένας διαδηλωτής με ένα πανό. Ήταν ένας πρώην υπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Ο Λαφαζάνης υπήρξε υπουργός Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας στην πρώτη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ το 2015. Δηλαδή ένας άνθρωπος που είχε στα χέρια του κρίσιμες αποφάσεις για την οικονομία, την ενέργεια και τη στρατηγική της χώρας. Η εικόνα του λοιπόν να κρατά το πορτρέτο ενός θεοκρατικού ηγέτη της Μέσης Ανατολής δεν είναι απλώς μια προσωπική ακτιβιστική στιγμή. Είναι μια υπενθύμιση μιας ολόκληρης πολιτικής κουλτούρας.
Μιας κουλτούρας που για χρόνια αντιμετώπιζε τη Δύση με καχυποψία και έβλεπε συχνά με συμπάθεια καθεστώτα τα οποία βρίσκονταν στον αντίποδα των δυτικών δημοκρατιών.
Η στάση αυτή δεν εμφανίστηκε τυχαία. Συνδέεται με μια ευρύτερη αντίληψη που είχε εκφραστεί δημόσια και από τον ίδιο τον Αλέξη Τσίπρα. Σε μια από τις πιο χαρακτηριστικές παρεμβάσεις του είχε θέσει το ερώτημα αν η Ελλάδα πρέπει να λειτουργεί ως «προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης απέναντι στην Ανατολή», αναφέροντας μάλιστα ρητά χώρες όπως η Ρωσία, το Ιράν και η Κίνα.
Η κριτική του τότε στόχευε την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Υποστήριζε ότι η Ελλάδα εγκαταλείπει τον ρόλο της «γέφυρας» ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή και ευθυγραμμίζεται υπερβολικά με τις ΗΠΑ και τη Δύση.
Η εικόνα όμως του Λαφαζάνη στο Σύνταγμα φωτίζει διαφορετικά αυτή τη συζήτηση.
Διότι η «γέφυρα» που περιγραφόταν τότε φαίνεται συχνά να οδηγεί σε μια περίεργη πολιτική ανοχή απέναντι σε αυταρχικά καθεστώτα. Και όταν ένας πρώην Έλληνας υπουργός εμφανίζεται σε διαδήλωση κρατώντας το πορτρέτο ενός θεοκρατικού ηγέτη, η θεωρητική συζήτηση για την «ισορροπία Ανατολής και Δύσης» αποκτά πολύ πιο συγκεκριμένη μορφή.
Δεν πρόκειται απλώς για μια εικόνα διαμαρτυρίας. Είναι μια πολιτική εικόνα. Μια εικόνα που θυμίζει πώς ένα κομμάτι του πολιτικού συστήματος αντιλαμβανόταν για χρόνια τη θέση της Ελλάδας στον κόσμο.
Και ίσως γι’ αυτό η φωτογραφία από το Σύνταγμα λέει περισσότερα από πολλές αναλύσεις για τη γεωπολιτική.
Γιατί τελικά δεν μιλά μόνο για μια διαδήλωση. Μιλά για μια εποχή.
Μια εποχή που, καλώς ή κακώς, πέρασε από το Μέγαρο Μαξίμου.
Και όταν τη θυμόμαστε σήμερα, η σκέψη έρχεται σχεδόν αυθόρμητα: άγιο είχαμε.
