Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ περί αιχμαλωσίας του Νικολάς Μαδούρο, έπειτα από στρατιωτική επιχείρηση ευρείας κλίμακας, βύθισε τη Λατινική Αμερική σε νέα περίοδο έντασης.
Το Καράκας συγκλονίστηκε από ισχυρές εκρήξεις, ενώ η διεθνής κοινότητα αντέδρασε με έντονο και αντικρουόμενο τρόπο.
Η ανάλυση του BBC για τη στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC,η νυχτερινή επιχείρηση δεν αποτέλεσε απλώς επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, αλλά την αφετηρία μιας ευρύτερης πολιτικής δέσμευσης. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις συνέλαβαν τον Μαδούρο και τη σύζυγό του, ενώ διυπουργική ομάδα (Εξωτερικών-Άμυνας), σε συνεργασία με Βενεζουελάνους αξιωματούχους, θα αναλάβει προσωρινά τη διακυβέρνηση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε ότι οι ΗΠΑ θα «διαχειριστούν τη χώρα» έως ότου υπάρξει «ασφαλής, ορθή και συνετή μετάβαση», χωρίς να αποσαφηνίσει το πλαίσιο διοίκησης. Όπως σημειώνει το BBC, αυτή η στάση αποκλίνει από την προηγούμενη ρητορική κατά των «ατέρμονων πολέμων» και των παρεμβάσεων αλλαγής καθεστώτων.
Μακροπρόθεσμες συνέπειες και διεθνείς αντιδράσεις
Κατά το BBC, η περίπτωση της Βενεζουέλας διαφέρει από παλαιότερες επιχειρήσεις που περιορίζονταν σε αεροπορικά πλήγματα. Πλέον, οι ΗΠΑ δεσμεύονται σε ενεργό ρόλο ανοικοδόμησης μιας οικονομίας και κοινωνίας που έχουν πληγεί από δεκαετίες αυταρχικής διακυβέρνησης.
Ο Τραμπ ανέφερε ότι αμερικανικές ενεργειακές εταιρείες θα συνδράμουν στην ανασυγκρότηση της βιομηχανίας, ενώ δεν απέκλεισε την ανάπτυξη στρατευμάτων στο έδαφος της χώρας. Η φράση-στόχος να «κάνει τη Βενεζουέλα ξανά μεγάλη» προκάλεσε αντιδράσεις ακόμη και στο εσωτερικό του κόμματός του, με επικρίσεις ότι παραβιάζονται δεσμεύσεις για περιορισμό ξένων εμπλοκών.
Παράλληλα, διεθνείς δρώντες –μεταξύ αυτών και η Κίνα– καταδίκασαν την επέμβαση ως παραβίαση κυριαρχίας, προειδοποιώντας για επικίνδυνο προηγούμενο. Αν και η επιχείρηση ολοκληρώθηκε χωρίς αμερικανικές απώλειες, η πολιτική κληρονομιά του Τραμπ συνδέεται πλέον άρρηκτα με την έκβαση της Βενεζουέλας.
Η πολιτικοστρατιωτική ισορροπία στη Βενεζουέλα
Διεθνή ΜΜΕ επισημαίνουν ότι η σύλληψη του προέδρου αφήνει ανοιχτό το ζήτημα της εξουσίας. Ο Τραμπ χαρακτήρισε την επιχείρηση «εντυπωσιακή και δραστική», ενώ η Ντέλσι Ροντρίγκες ορκίστηκε προσωρινή πρόεδρος βάσει συντάγματος και επικοινώνησε με τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο. Λίγο αργότερα, εμφανίστηκε στη κρατική τηλεόραση με ανώτατους αξιωματούχους, επιβεβαιώνοντας ότι ο Μαδούρο παραμένει ο επίσημος πρόεδρος.
Η δομή εξουσίας στη Βενεζουέλα βασίζεται σε κύκλο ανώτερων αξιωματούχων με δίκτυα επιρροής και στρατιωτική παρουσία. Η Ροντρίγκες και ο αδελφός της εκπροσωπούν την πολιτική πτέρυγα, ενώ οι υπουργοί Άμυνας και Εσωτερικών τη στρατιωτική. Οι αναλυτές τονίζουν ότι αυτή η εύθραυστη ισορροπία δυσχεραίνει την πλήρη αναδιάρθρωση.
Κεντρικός παράγοντας παραμένει ο Ντιοσντάντο Καμπέγιο, με ισχυρή επιρροή σε στρατιωτικές και πολιτικές δομές. Η διασύνδεσή του με πολιτοφυλακές και δίκτυα ασφαλείας τον καθιστά κομβικό σε τομείς όπως η διανομή τροφίμων, οι πρώτες ύλες και η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA.
Αξιωματούχοι προσκείμενοι στον Καμπέγιο και στον υπουργό Άμυνας Βλαντιμίρ Παντρίνο ελέγχουν στρατηγικές ταξιαρχίες σε σύνορα και βιομηχανικούς κόμβους, συμπεριλαμβανομένων οδών λαθρεμπορίου. Ορισμένοι πρώην στρατηγοί φέρονται πρόθυμοι να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ για πληροφορίες και ασφαλή διέλευση, ενώ ο στενός πυρήνας του Καμπέγιο αποφεύγει συμφωνίες.
Οι ευρωπαίοι και τα πυρά από Ρωσία, Κίνα και Ιράν
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την κλιμάκωση, υπογραμμίζοντας ότι δεν τηρήθηκε το διεθνές δίκαιο. Μίλησε για επικίνδυνο προηγούμενο και κάλεσε όλες τις πλευρές σε διάλογο χωρίς αποκλεισμούς, με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και στο κράτος δικαίου.
Κολομβία
Ο πρόεδρος Γουστάβο Πέτρο διέταξε ανάπτυξη στρατευμάτων στα σύνορα και κατήγγειλε την αμερικανική επίθεση ως πλήγμα στην κυριαρχία των κρατών της περιοχής. Προειδοποίησε για επιδείνωση της ανθρωπιστικής κρίσης και ζήτησε έκτακτη σύγκληση του ΟΑΚ και του ΟΗΕ.
Βραζιλία
Ο πρόεδρος Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα χαρακτήρισε την επιχείρηση σοβαρή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας, σημειώνοντας ότι οι βομβαρδισμοί και η σύλληψη εκλεγμένου προέδρου απειλούν τη Λατινική Αμερική ως ζώνη ειρήνης και κάλεσε τον ΟΗΕ να αντιδράσει αποφασιστικά.
Μεξικό
Το ΥΠΕΞ του Μεξικού καταδίκασε τους μονομερείς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ, επισημαίνοντας ότι η επιχείρηση θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την περιφερειακή σταθερότητα.
Αργεντινή
Ο πρόεδρος Χαβιέρ Μιλέι χαιρέτισε ανοιχτά τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς, επαναλαμβάνοντας το σύνθημά του υπέρ της ελευθερίας, σε πλήρη ευθυγράμμιση με την Ουάσιγκτον.
Ισημερινός
Ο πρόεδρος Ντανιέλ Νομπόα εξέφρασε ικανοποίηση για την επέμβαση, μιλώντας για το τέλος των «ναρκωτσαβιστών» και κάλεσε τον λαό της Βενεζουέλας να ανακτήσει τη χώρα του.
Κίνα
Το Πεκίνο δήλωσε σοκαρισμένο και καταδίκασε σθεναρά τη χρήση βίας από τις ΗΠΑ κατά κυρίαρχου κράτους, κάνοντας λόγο για ηγεμονική συμπεριφορά που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και απειλεί την ειρήνη στην Καραϊβική και τη Λατινική Αμερική.
Ρωσία
Το ρωσικό ΥΠΕΞ χαρακτήρισε την επίθεση καταδικαστέα, σημειώνοντας ότι η ιδεολογική εχθρότητα υπερίσχυσε του οικονομικού πραγματισμού. Υπενθύμισε ότι η κυβέρνηση Μαδούρο αποτελούσε κομβικό σύμμαχο της Μόσχας στη Νότια Αμερική.
Ιράν
Η Τεχεράνη μίλησε για παράνομη στρατιωτική επίθεση, κάνοντας λόγο για κατάφωρη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας της Βενεζουέλας και πλήγμα σε έναν από τους βασικούς συμμάχους της χώρας στην περιοχή.
Τουρκία
Το τουρκικό ΥΠΕΞ κάλεσε όλες τις πλευρές σε αυτοσυγκράτηση, προειδοποιώντας για επικίνδυνες συνέπειες στην περιφερειακή και διεθνή ασφάλεια.
Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Ε.Ε. υπογράμμισε την ανάγκη σεβασμού του διεθνούς δικαίου, τονίζοντας την προσήλωσή της σε ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση εξουσίας.
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας ζήτησε αυτοσυγκράτηση από όλες τις πλευρές.
Βρετανία
Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δήλωσε πως το Λονδίνο δεν συμμετείχε στην επιχείρηση, αλλά ξεκαθάρισε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θρηνεί για το τέλος του καθεστώτος Μαδούρο.
Πρόσθεσε ότι η Βρετανία «δεν θα χύσει ούτε δάκρυ» για το τέλος του «καθεστώτος του Νικολάς Μαδούρο», αναγγέλλοντας συνομιλίες με την Ουάσιγκτον «τις επόμενες ημέρες» για το ζήτημα.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει εδώ και καιρό τη μεταβίβαση της εξουσίας στη Βενεζουέλα. Θεωρούμε ότι ο Μαδούρο είναι ένας έκνομος πρόεδρος και δεν θα χύσουμε δάκρυα για το τέλος του καθεστώτος του», σημείωσε.
Γαλλία
Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν μίλησε για απελευθέρωση του λαού από τη δικτατορία Μαδούρο και ζήτησε ταχεία, ειρηνική και δημοκρατική μετάβαση, με σεβασμό στη λαϊκή βούληση. Συγκεκριμένα, κάλεσε η μετάβαση να γίνει κατά τρόπο που θα σέβεται τη «βούληση του λαού» και να γίνει το «ταχύτερο» από τον Εδμούνδο Γκονσάλες Ουρούτια, υποψήφιο της δεξιάς στις εκλογές του 2024.
Ισπανία
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ ξεκαθάρισε ότι η Μαδρίτη δεν θα αναγνωρίσει επέμβαση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, προειδοποιώντας για αβεβαιότητα και πολεμικούς κινδύνους. Συγκεκριμένα, ανέφερε πως η αμερικανική επέμβαση θα μπορούσε να σπρώξει την περιοχή στην «αβεβαιότητα» και πολεμικές περιπέτειες, πρόσθεσε ο σοσιαλιστής πολιτικός καλώντας να υπάρξει «δίκαιη» μετάβαση «με διάλογο».
Γερμανία
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ο Μαδούρο οδήγησε τη χώρα του στην καταστροφή, υπενθυμίζοντας πως το Βερολίνο δεν αναγνώρισε τις εκλογές του 2024 ως ελεύθερες και δίκαιες.Το γερμανικό ΥΠΕΞ κάλεσε «όλα τα μέρη να απέχουν από οτιδήποτε θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση και να αναζητήσουν οδό προς πολιτική λύση», επισημαίνοντας πως «οι διεθνείς νομικοί κανόνες θα έπρεπε να τηρούνται».
Πολωνία
«Θα μας δοθεί η ευκαιρία να αναλύσουμε τις επιπτώσεις αυτής της επίθεσης στην κατάσταση στην περιοχή μας. Μια εξέλιξη όπως η (...) αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα επηρεάζει τον κόσμο ολόκληρο. Θα αντιδράσουμε και θα προετοιμαστούμε για αυτή τη νέα κατάσταση», ανέφερε ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.
Ιταλία
Η Τζόρτζα Μελόνι χαρακτήρισε «νόμιμη» την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, η οποία είχε κατ’ αυτήν «αμυντικό» χαρακτήρα, ενώ, ταυτόχρονα, τόνισε πως «η εξωτερική στρατιωτική δράση δεν είναι ο τρόπος να τερματίζονται ολοκληρωτικά καθεστώτα».
Ουκρανία
Χωρίς να αναφερθεί ρητώς στην αμερικανική επιχείρηση, ο ουκρανός υπουργός Εξωτερικών Αντρίι Σιμπίχα κατήγγειλε τα «ευρείας κλίμακας εγκλήματα, τη βία, τα βασανιστήρια, την καταπίεση και την παραβίαση όλων των θεμελιωδών ελευθεριών» που απέδωσε στο «καθεστώς Μαδούρο» ως τον πιο πιστό σύμμαχο της Ρωσίας στη Λατινική Αμερική.
Νότια Αφρική
Το Γιοχάνεσμπουργκ χαρακτήρισε «έκδηλη παραβίαση του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών» την αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση, τονίζοντας πως η «μονομερής χρήση βίας» είναι «παράνομη» και «υπονομεύει τη σταθερότητα της διεθνούς τάξης».
Ισραήλ
Το Ισραήλ «χαιρέτισε την απομάκρυνση του δικτάτορα που ηγείτο δικτύου τρομοκρατίας και ναρκωτικών» κι έκανε λόγο για «ιστορική στιγμή», κρίνοντας πως ο Ντόναλντ Τραμπ ενήργησε ως «ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου».
