Τα προβλήματα με το Starlink και τα αμερικανικά δεδομένα έγκαιρης προειδοποίησης ανέδειξαν την εξάρτηση της Ουκρανίας και της Ευρώπης από τις ΗΠΑ.
Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι διακόπηκε η λειτουργία του Starshield, της στρατιωτικών προδιαγραφών υπηρεσίας της Starlink, όταν τα τερματικά κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα. Το πρόβλημα δυσχέρανε τη χρήση ουκρανικών drones τόσο σε επιθετικές αποστολές όσο και στην αντιαεροπορική άμυνα.
Παράλληλα, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι, για δεύτερη συνεχόμενη νύχτα, η Ουκρανία δεν έλαβε από τους συμμάχους της προειδοποίηση για πιθανή ρωσική επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους στο Κίεβο.
Τα αίτια των προβλημάτων δεν είχαν διευκρινιστεί άμεσα. Οι δυσλειτουργίες, ωστόσο, καταγράφηκαν σε περίοδο νέας επιδείνωσης των σχέσεων μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Κιέβου, μετά τη συμφωνία για άρση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ και τη δήλωση του Αμερικανού προέδρου ότι η Ουκρανία θα πρέπει να αποκτήσει νέο πρόεδρο.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να μοιράζονται πληροφορίες με την Ουκρανία. Από την πλευρά του, ο Ίλον Μασκ, διευθύνων σύμβουλος της SpaceX, ανέφερε ότι η αμερικανική κυβέρνηση είναι εκείνη που ελέγχει τους περιορισμούς στις ταχύτητες λειτουργίας του Starlink.
«Οποιοσδήποτε περιορισμός στην ταχύτητα ή τη χρήση αποφασίζεται από τον αμερικανικό στρατό και, εν τέλει, από τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ», έγραψε στο X, χρησιμοποιώντας το ακρωνύμιο POTUS. Ο Μασκ θεωρείται στενός πολιτικός σύμμαχος του Τραμπ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν εκφράσει ισχυρή υποστήριξη προς την Ουκρανία και τον Ζελένσκι, όμως τα πρόσφατα προβλήματα κατέδειξαν ότι ούτε το Κίεβο ούτε η Ευρώπη διαθέτουν σήμερα πλήρη εναλλακτική απέναντι στις αμερικανικές δορυφορικές δυνατότητες.
Η εξάρτηση αφορά τόσο τις δορυφορικές επικοινωνίες που παρέχει η SpaceX μέσω Starlink, όσο και τις υπέρυθρες διαστημικές ανιχνεύσεις που τροφοδοτούν τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Κεντρικό ρόλο έχει το αμερικανικό Space-Based Infrared System (SBIRS), το οποίο εντοπίζει πυραυλικές εκτοξεύσεις μέσω της θερμότητας που παράγουν.
«Πρόκειται για μια αρκετά μοναδική δυνατότητα, η οποία επιτρέπει ουσιαστικά τον εντοπισμό της θερμότητας που παράγεται κατά την εκτόξευση πυραύλων. Η Ευρώπη δεν διαθέτει κάτι αντίστοιχο», δήλωσε ο Μαρκ Ντεβόρ του Chatham House.
Γιατί η Eutelsat δεν αποτελεί άμεση λύση
Στην περίπτωση του Starlink, η Ευρώπη επίσης δεν διαθέτει έτοιμη λύση που θα μπορούσε να προσαρμοστεί άμεσα στα drones και στις άλλες στρατιωτικές ανάγκες της Ουκρανίας, αν και κυβερνήσεις και εταιρείες εργάζονται για την ανάπτυξη εναλλακτικών συστημάτων.
Οι μετοχές της Eutelsat σημείωσαν άνοδο μετά τις πληροφορίες για τα προβλήματα του Starshield, καθώς ενισχύθηκαν οι προσδοκίες ότι ευρωπαϊκοί πάροχοι δορυφορικών υπηρεσιών θα μπορούσαν να ωφεληθούν από την επιδείνωση των σχέσεων Ουάσιγκτον και Κιέβου.
Ο ανεξάρτητος σύμβουλος δορυφορικών συστημάτων Κρίστιαν Φράιχερ φον ντερ Ροπ υποστήριξε, ωστόσο, ότι το δίκτυο OneWeb της Eutelsat δεν είναι κατάλληλο για χρήση σε πολεμικές συνθήκες, επειδή βασίζεται σε αρχιτεκτονική και τεχνολογία που σχεδιάστηκαν πριν από περίπου μία δεκαετία.
Όπως εξήγησε, οι περιορισμοί σε χωρητικότητα και επιδόσεις, αλλά και το κόστος, το βάρος, ο όγκος και η κατανάλωση ενέργειας των τερματικών, μειώνουν την καταλληλότητά του για χρήση στην πρώτη γραμμή.
Εκπρόσωπος της Eutelsat δήλωσε ότι η εταιρεία εξακολουθεί να παρέχει συνδεσιμότητα στην Ουκρανία μέσω συνεργατών της, αξιοποιώντας τα δίκτυά της, αλλά απέφυγε περαιτέρω σχόλια λόγω της «ευαίσθητης φύσης της κατάστασης».
Ο φον ντερ Ροπ επισήμανε επίσης ότι τυχόν μετάβαση σε διαφορετικό δίκτυο θα απαιτούσε αντικατάσταση χιλιάδων τερματικών, καθώς τα Starlink και Starshield χρησιμοποιούν ιδιόκτητη τεχνολογία και δεν μπορούν να συνδεθούν απευθείας στο OneWeb.
«Δεν μπορείς να βασίζεσαι σε μία μόνο λύση»
Ο Μπογκντάν Σας, συνιδρυτής της ουκρανικής εταιρείας αμυντικής τεχνολογίας Buntar Aerospace, εκτίμησε ότι η αιφνίδια διακοπή των υπηρεσιών Starshield υπενθυμίζει σε όλους τους χρήστες ότι δεν μπορούν να εξαρτώνται αποκλειστικά από ένα σύστημα που μπορεί να απενεργοποιηθεί.
«Πρέπει να διαθέτεις κάποιες αυτόνομες, εθνικές δυνατότητες», δήλωσε, ώστε μια χώρα «να μην εξαρτάται από τις διαθέσεις κάποιου κάθε φορά».
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για την εξάρτηση από την αμερικανική αμυντική τεχνολογία έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς ο Τραμπ έχει απειλήσει με αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, την ώρα που αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες θεωρούν τη Ρωσία τη σοβαρότερη απειλή για την ήπειρο εδώ και δεκαετίες.
Το IRIS² αργεί ακόμη
Ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας Άντριους Κουμπίλιους δήλωσε σε συνέδριο στις Βρυξέλλες ότι η Ευρώπη «εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις αμερικανικές διαστημικές δυνατότητες».
«Η απάντηση σε αυτή την κατάσταση είναι να αναπτύξουμε τις δικές μας δυνατότητες», πρόσθεσε, αναφερόμενος στον σχεδιαζόμενο ευρωπαϊκό δορυφορικό αστερισμό IRIS² και καλώντας τα κράτη-μέλη να συνεργαστούν.
Ακόμη και αν το πρόγραμμα εξελιχθεί βάσει σχεδιασμού, θα χρειαστούν χρόνια μέχρι να τεθεί πλήρως σε λειτουργία, γεγονός που εντείνει τον προβληματισμό στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Παράλληλα, η Γερμανία αναπτύσσει δικό της στρατιωτικό δορυφορικό αστερισμό, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αυτονομίας στον συγκεκριμένο τομέα.
