Έξι χρόνια πέρασαν από την ημέρα που η Τουρκία επιχείρησε να εκβιάσει τις Βρυξέλλες στέλνοντας στην Ελλάδα δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες.
Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου 2020 η Ελλάδα δέχθηκε επίθεση. Όχι με όπλα αλλά με την εκμετάλλευση χιλιάδων μεταναστών και προσφύγων οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν για να ασκήσει η Τουρκία πιέσεις στις Βρυξέλλες. Ο Έβρος κράτησε.
«Δεν θα κλείσουμε τις πύλες στους πρόσφυγες. Περίπου 18.000 πρόσφυγες έχουν ήδη περάσει και σήμερα ο αριθμός θα είναι 25.000 με 30.000 και δεν θα κλείσουμε τις πόρτες μας διότι η ΕΕ πρέπει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της», διεμήνυε ο Τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η αντίδραση της Αθήνας, αστραπιαία και καλοσχεδιασμένη, επέτρεψε να κρατηθούν τα σύνορα όρθια. Το τελωνείο στις Καστανιές έκλεισε την ώρα που δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες μετανάστες έφθαναν στα ελληνοτουρκικά σύνορα κατά μήκος του ποταμού Έβρου.
«Χιλιάδες δυστυχισμένοι άνθρωποι στοιβάζονται στα σύνορά μας. Δεν έχουν έρθει εδώ από μόνοι τους. Τους διώχνει, τους απωθεί και τους χρησιμοποιεί η γείτονα χώρα, η Τουρκία. Θέλουμε να στείλουμε ένα μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν πρόκειται να αφήσουμε να περάσει κανείς χωρίς νόμιμα ταξιδιωτικά έγγραφα. Η Ελλάδα έχει σύνορα. Η Ευρώπη έχει σύνορα», δήλωνε από την πλευρά του ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης.
Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κινητοποίησε άμεσα την Ευρώπη ενώ ελληνικές δυνάμεις κατέφθασαν στο σημείο. Στις 6 Μαρτίου 2020, σε συνέντευξή του στο αμερικανικό δίκτυο CNN ανέφερε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει «μια συνειδητή απόπειρα της Τουρκίας να χρησιμοποιήσει μετανάστες και πρόσφυγες ως γεωπολιτικά πιόνια για την προώθηση των δικών της συμφερόντων» και ότι η Τουρκία παρέχει στους ανθρώπους μέσα για τη μεταφορά τους στα σύνορα.
Την ίδια μέρα, στη θαλάσσια περιοχή της Λέσβου σημειώθηκε επεισόδιο ανάμεσα σε σκάφος της ελληνικής και της τουρκικής Ακτοφυλακής, όταν το τελευταίο επιχείρησε να εμβολίσει το ελληνικό με προφανή κίνδυνο σύγκρουσης. Παράλληλα, ο Τούρκος υπουργός Εσωτερικών, Σουλεϊμάν Σοϊλού, σε δηλώσεις του παρακίνησε πρόσφυγες και μετανάστες να μεταβούν στην Ελλάδα μέσω του Έβρου.
Στον Έβρο, στις 3 Μαρτίου 2020, αφίχθησαν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Σαρλ Μισέλ, και ο πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Νταβίντ Σασόλι, οι οποίοι στήριξαν πλήρως την Ελλάδα και την προσπάθειά της να αναχαιτίσει τις απόπειρες παράνομης εισόδου από το τουρκικό έδαφος.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε δήλωσή της ανέφερε ότι «οι ελληνικές ανησυχίες είναι δικές μας ανησυχίες, τα ελληνικά σύνορα είναι ευρωπαϊκά σύνορα. Δηλώνουμε την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς την Ελλάδα. Εμπιστευόμαστε την κυβέρνησή σας και για τον επιπλέον λόγο ότι αν και έχετε ένα πολύ σημαντικό έργο, επιδοκιμάζουμε το ότι λειτουργείτε σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο».
Μήνυμα στην Άγκυρα έστειλε και αξιωματούχος του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ δηλώνοντας πως «οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν το δικαίωμα της Ελλάδας να εφαρμόζει τους δικούς της νόμους πάνω στα σύνορά της. Καλούμε και τις δύο πλευρές να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση, καθώς αυτή η κατάσταση εξελίσσεται στα ελληνοτουρκικά σύνορα».
Σύμφωνα με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, σε περίπου τρεις μέρες οι ελληνικές δυνάμεις απέτρεψαν την είσοδο στη χώρα 24.000 προσφύγων και μεταναστών, την ώρα που το Λιμενικό πραγματοποιούσε διασώσεις στη θάλασσα.
«Το 2020, που η Ελλάδα δέχτηκε μία υβριδική επίθεση στον Έβρο, καταφέραμε και ασφαλίσαμε τότε τη χώρα και αποτρέψαμε μία εξέλιξη η οποία πιστεύω ότι θα είχε δραματικές επιπτώσεις, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και συνολικά για την Ευρώπη, τότε ουσιαστικά έγινε το πρώτο βήμα για την αλλαγή της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρώπης», θυμήθηκε ο πρωθυπουργός κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στον Έβρο και αναφέρθηκε στα μέτρα που ελήφθησαν με εθνική χρηματοδότηση ως απάντηση στην άρνηση της ΕΕ να θωρακίσει τα σύνορά της προς την Ανατολή.
«Είπαμε θα φτιάξουμε φράχτη. Δεν μας δίνει η Ευρώπη λεφτά; Θα τον φτιάξουμε με δικά μας λεφτά. Και τον φτιάξαμε», σημείωσε χαρακτηριστικά και δεσμεύτηκε ότι ο φράχτης θα συνεχιστεί για να καλύψει όλο το μήκος των ελληνοτουρκικών συνόρων στον Έβρο, ενώ θα προστεθούν άτομα για τη φύλαξη των συνόρων, θα υπάρξει καλύτερος συντονισμός και θα διατεθούν επιπλέον τεχνικά μέσα όπως κάμερες.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για την πρώτη φάση του φράκτη έχουν διατεθεί 100 εκατομμύρια ευρώ. Την ανάγκη ολοκλήρωσης με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση έχουν αναγνωρίσει και άλλες χώρες, όπως η Γερμανία, εκκρεμούν όμως οι τελικές αποφάσεις.
Η κρίση τερματίστηκε περίπου έναν μήνα μετά, όταν αποχώρησαν από την άλλη πλευρά του Έβρου στελέχη της τουρκικής στρατοχωροφυλακής και των ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας που είχαν στρατοπεδεύσει με αποστολή να αποτρέψουν επιστροφές παράνομων μεταναστών από την ελληνική πλευρά προς την Τουρκία.
Ο ρόλος της ΕΥΠ
Η υβριδική επίθεση στον Έβρο, η οποία κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2020, αποτελεί ορόσημο για την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΕΥΠ) και τις ελληνικές αρχές ασφαλείας. Η ΕΥΠ, σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ. και τον Στρατό, έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην έγκαιρη ανίχνευση των σχεδίων, την ανάλυση των απειλών και την αποτροπή της διείσδυσης.
Η υβριδική επίθεση στον Έβρο άλλαξε το δόγμα ασφαλείας της Ελλάδας, αναδεικνύοντας τον ρόλο των υπηρεσιών πληροφοριών στην αντιμετώπιση μη συμβατικών απειλών.
Αξίζει να σημειωθεί πως ως γενικός γραμματέας του πρωθυπουργού την περίοδο εκείνη, ο Γρηγόρης Δημητριάδης συμμετείχε στις συσκέψεις για την αποτροπή της πρωτοφανούς κρίσης στα ελληνικά σύνορα.
