Η Ελλάδα εισέρχεται σε μια νέα εποχή στον τομέα της διαστημικής τεχνολογίας και της διαχείρισης κρίσεων, μετά την εκτόξευση τεσσάρων θερμικών δορυφόρων στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων.
Οι πρώτες εικόνες από την αποστολή δόθηκαν στη δημοσιότητα και αποτυπώνουν μια σημαντική αλλαγή για τη χώρα, που αποκτά πλέον δικά της μέσα παρακολούθησης πυρκαγιών και φυσικών φαινομένων.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνολογική πρόοδο. Για πρώτη φορά, η Ελλάδα αποκτά δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε κρίσιμα δεδομένα χωρίς να εξαρτάται αποκλειστικά από πληροφορίες τρίτων χωρών ή διεθνών οργανισμών. Οι νέοι δορυφόροι λειτουργούν ως εθνικά «θερμικά μάτια» στο διάστημα και μπορούν να εντοπίζουν ενεργές εστίες φωτιάς, να καταγράφουν την πορεία των μετώπων και να μεταδίδουν συνεχώς δεδομένα προς τα επιχειρησιακά κέντρα της Πυροσβεστικής και της Πολιτικής Προστασίας.
Οι θερμικοί δορυφόροι αποτελούν μέρος του ευρύτερου Εθνικού Διαστημικού Προγράμματος ύψους 200 εκατ. ευρώ του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το πρόγραμμα υλοποιείται με τη στήριξη της ESA και του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ), με βασικό στόχο την ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων στην Παρατήρηση της Γης και στη διαχείριση φυσικών καταστροφών.
Με την ενεργοποίηση του εν λόγω συστήματος, η χώρα αποκτά ολοκληρωμένη δυνατότητα παρακολούθησης πυρκαγιών σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Το δε νέο μοντέλο επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση νέων εστιών, την παρακολούθηση της εξάπλωσης των μετώπων, αλλά και την ακριβή χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων. Παράλληλα, τα δεδομένα αξιοποιούνται άμεσα από τα επιχειρησιακά κέντρα για τη λήψη αποφάσεων στο πεδίο.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου,δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ: «με την αξιοποίηση των θερμικών δορυφόρων, η Ελλάδα περνά σε μια νέα εποχή στην Πολιτική Προστασία, όπου η πληροφορία δεν έρχεται εκ των υστέρων, αλλά σε σχεδόν πραγματικό χρόνο».
Όπως τόνισε, «για πρώτη φορά, αποκτούμε εθνική δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης πυρκαγιών, ενισχύοντας ουσιαστικά την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και την επιχειρησιακή απόκριση».
Παράλληλα σημείωσε ότι «τα δεδομένα που παράγονται ενσωματώνονται απευθείας στα επιχειρησιακά συστήματα της χώρας, δίνοντας στους ανθρώπους της πρώτης γραμμής καλύτερη εικόνα, ταχύτερη λήψη αποφάσεων και πιο αποτελεσματικό συντονισμό».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «πρόκειται για μια ουσιαστική αναβάθμιση του τρόπου με τον οποίο διαχειριζόμαστε κρίσεις», ενώ επεσήμανε πως «το Εθνικό Πρόγραμμα Μικροδορυφόρων δεν αφορά μόνο στην τεχνολογία, αλλά αφορά στη δημιουργία πραγματικών δυνατοτήτων για τη χώρα, με άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των πολιτών, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην ανθεκτικότητα της οικονομίας».
Τα θερμικά δεδομένα που θα συλλέγονται από το διάστημα επιτρέπουν τον εντοπισμό θερμικών ανωμαλιών ακόμη και σε δύσβατες περιοχές ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. Παράλληλα, θα υποστηρίζουν την παρακολούθηση της πορείας των πυρκαγιών και την αποτύπωση των ζημιών με μεγάλη ακρίβεια.
Κομβικό ρόλο στο νέο σύστημα παίζει και η επιχειρησιακή διασύνδεση των δεδομένων με τις υποδομές διαχείρισης κρίσεων της χώρας. Η OroraTech, σε συνεργασία με ελληνικούς φορείς και εταιρείες, έχει ήδη ενσωματώσει την πλατφόρμα wildfire solution και τα δεδομένα ενεργών πυρκαγιών στα επιχειρησιακά συστήματα της Ελληνικής Πυροσβεστικής και ειδικότερα στο σύστημα διοίκησης ENGAGE.
Μέσω αυτής της σύνδεσης, τα Επιχειρησιακά Συντονιστικά Κέντρα αποκτούν πρόσβαση σε χάρτες ενεργών εστιών, θερμικές ανωμαλίες, εκτιμήσεις κινδύνου και προβλέψεις εξάπλωσης των μετώπων, με συνεχή ροή γεωχωρικών πληροφοριών.
Την ίδια στιγμή, τα δεδομένα από θερμικούς, SAR και οπτικούς δορυφόρους συγκεντρώνονται στον Governmental EO Hub, τον Κυβερνητικό Κόμβο Παρατήρησης της Γης. Εκεί δημιουργείται ένα ενιαίο περιβάλλον διαχείρισης δεδομένων που συνδυάζει πληροφορίες τόσο από ελληνικούς δορυφόρους όσο και από διεθνείς αποστολές, όπως τα Copernicus και Landsat.
Η νέα αυτή υποδομή προσφέρει στους αρμόδιους φορείς άμεση πρόσβαση σε δεδομένα προς ανάλυση, εργαλεία αξιολόγησης και αυτοματοποιημένες ειδοποιήσεις, μειώνοντας σημαντικά τον χρόνο αντίδρασης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι δυνατότητες των ελληνικών θερμικών δορυφόρων δεν περιορίζονται μόνο στις φωτιές. Το σύστημα μπορεί να αξιοποιηθεί στην παρακολούθηση θαλάσσιων καυσώνων, στην καταγραφή θερμοκρασιών σε έδαφος και θάλασσα, στην προστασία οικοσυστημάτων και στη διαχείριση φυσικών πόρων.
Παράλληλα, υποστηρίζει τη γαλάζια οικονομία και τις υδατοκαλλιέργειες, ενώ μπορεί να συμβάλει στην ανάλυση φαινομένων όπως οι θερμικές νησίδες στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η OroraTech, που ηγείται της κοινοπραξίας για τους θερμικούς δορυφόρους, έχει ήδη αναπτύξει επιχειρησιακό κέντρο λειτουργιών στην Ελλάδα, ενώ έχει προχωρήσει στην εγκατάσταση υποδομών, στην ανάπτυξη πρωτοκόλλων διασύνδεσης και στη λειτουργία επίγειου σταθμού λήψης δεδομένων στο Λαύριο.
Παράλληλα, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί εκπαιδεύσεις χρηστών και πιλοτικές δοκιμές, ώστε το νέο σύστημα να μπορεί να λειτουργήσει επιχειρησιακά σε πλήρη ανάπτυξη.
