Ο νέος κόσμος με απόσταση και συχρονικότητα

by MANIFESTO

pixabay

Η τρέχουσα πανδημία μπορεί να προκαλέσει μακροχρόνιες και πιο θεμελιώδεις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, όπως η αποτροπή των κινδύνων και η μετάβαση από τη «μαζική κουλτούρα» σε αυτή της «εξέγερσης της απομόνωσης». Στον οικονομικό τομέα, μία από τις επιπτώσεις της τρέχουσας κρίσης μπορεί να είναι η μεγαλύτερη επένδυση σε «κοινωνική απόσταση» που πραγματοποιείται σε τομείς όπως οι μεταφορές, η εκπαίδευση, το λιανικό εμπόριο, τα εστιατόρια και οι υπηρεσίες εστίασης κ.λπ.

του Έρολ Ούσερ*

Ο ξαφνικός μετασχηματισμός της ζήτησης προέκυψε με την εμφάνιση ποιοτικών απαιτήσεων μαζί με την εξαφάνιση σημαντικών κομματιών της «παλιάς καταναλωτικής ζήτησης».

Η εξέγερση της απόστασης

Η επαναβεβαίωση της απόστασης έρχεται μετά από δεκαετίες στην διάρκεια των οποίων εκτιμήθηκε πως έγινε η κατάκτηση της απόστασης. Η μείωση του κόστους μεταφοράς καθώς και η μεγαλύτερη χρήση του διαδικτύου και της τεχνολογίας τηλεπικοινωνιών ήταν μεταξύ των κύριων καναλιών που έφεραν μεγαλύτερη εγγύτητα των καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών. Η περιφερειακή συγκέντρωση της καινοτομίας και της παραγωγικής δραστηριότητας θεωρήθηκε ως βασικός παράγοντας για θετικά τεχνολογικά δευτερεύοντα αποτελέσματα, καθώς και αθροιστική συσσώρευση και οικονομίες κλίμακας στην παραγωγή. Αυτές οι δυνάμεις που ευνοούν την περιφερειακή συγκέντρωση φυσικά δεν θα εξαφανιστούν, αλλά η περαιτέρω πρόοδός τους μπορεί να μειωθεί καθώς οι εταιρείες σταθμίζουν την ανάγκη εξασφάλισης θέσεων αποθεματικών καθώς και τη μείωση της περιφερειακής συγκέντρωσης επιχειρήσεων για την αντιστάθμιση των περιφερειακών κινδύνων.

Η μεγαλύτερη σημασία της απόστασης είναι πιθανό να γίνει αισθητή σε διάφορα επίπεδα της παγκόσμιας οικονομίας – είτε σε μακρο-επίπεδο χωρών και περιφερειών όσο και σε μικρο-επίπεδο εταιρειών.

Στην τελευταία περίπτωση, η «νέα πραγματικότητα» μπορεί να περιλαμβάνει μεγαλύτερη κοινωνική απόσταση στο χώρο εργασίας και τη μειωμένη επικράτηση του «ανοιχτού χώρου». Μπορεί να υπάρχουν περαιτέρω επιπτώσεις για εταιρείες σε τομείς όπως  εφοδιασμού και διανομής, με τις επιχειρήσεις να κοιτάζουν για να επεκτείνουν τη σειρά των διαθέσιμων επιλογών παράδοσης στους πελάτες. Συγκεκριμένα, εταιρείες όπως η Yandex χρησιμοποιούν τη χρήση οδηγών ως ταχυμεταφορών παράδοσης, ενώ το X5 χρησιμοποιεί ευέλικτες στρατηγικές για τη μείωση του χρόνου παράδοσης μέσω της χρήσης ταχυμεταφορών. Η ευελιξία στους τρόπους παράδοσης είναι πιθανό να συμπληρωθεί περαιτέρω από μέτρα για την αύξηση της γειτνίαση με τους πελάτες μέσω προγραμμάτων μπόνους / εταιρικής / πιστότητας.

Στο επίπεδο των χωρών, η μεγαλύτερη διαφοροποίηση του εμπορίου και των επενδύσεων απομακρύνεται από την υπερβολική εξάρτηση από μια περιοχή, μπορεί να θεωρηθεί ως ο τρόπος αντιμετώπισης καταστροφών τύπου πανδημίας και μετριασμού των εξωτερικών κινδύνων. Αυτό μπορεί να εξεταστεί και πάλι μέσω του πρίσματος της αύξησης της προαιρετικότητας των εγχώριων παραγωγών να εξάγουν αγαθά και υπηρεσίες σε αυτούς τους προορισμούς όπου οι συνθήκες ζήτησης είναι σχετικά πιο καλοήθεις. Αυτό με τη σειρά του μπορεί να συνεπάγεται προσπάθειες μείωσης της εμπιστοσύνης στις γειτονικές χώρες και περιοχές και διερεύνηση των επιλογών στο «μακρινό εξωτερικό».

Η «βαρύτητα» της πανδημίας και ο ρόλος της περιφερειοποίησης

Στην οικονομική θεωρία, το μοντέλο βαρύτητας σχετίζεται με την ένταση των οικονομικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των χωρών ως συνάρτηση της απόστασης και του αντίστοιχου ΑΕΠ των χωρών. Η τρέχουσα κρίση έχει ως αποτέλεσμα μεγαλύτερες αποστάσεις για την πραγματοποίηση οικονομικών ανταλλαγών, καθώς τα μέτρα καραντίνας περιορίζουν τη ροή αγαθών, υπηρεσιών και διακινούμενων εργαζομένων. Αυτές οι επιπτώσεις της πανδημίας επιδεινώνονται από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κρίσης στη ζήτηση και τη σημαντική μείωση του ΑΕΠ των μεγαλύτερων οικονομιών. Το αποτέλεσμα είναι η αποδυνάμωση των δυνάμεων βαρύτητας στις σχέσεις μεταξύ των οικονομιών του κόσμου.

Μια δύναμη που μπορεί να αντιμετωπίσει αυτές τις αρνητικές τάσεις τουλάχιστον εν μέρει είναι η περιφερειακή ολοκλήρωση. Η εκ των προτέρων περιφερειακή ολοκλήρωση μέσω μηχανισμών συντονισμού για τη διασφάλιση του συγχρονισμού στην απόκριση της πολιτικής καθιστά το περιφερειακό σύστημα πιο ανθεκτικό σε εξωτερικούς κραδασμούς – η εκπόνηση σεναρίων συντονισμένης δράσης, η στοχοθετημένη υποστήριξη για περιφερειακές αλυσίδες αξίας και έργα περιφερειακής ολοκλήρωσης εξασθενεί τις πιθανές αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης. Ο εκ των υστέρων περιφερειακός συντονισμός ενισχύει τη φάση ανάκαμψης μέσω συγχρονισμένου ερεθίσματος καθώς και συγχρονισμένων / συντονισμένων μέτρων για την άρση των περιορισμών. Το τελευταίο στην πραγματικότητα επιτρέπει τα πλήρη αποτελέσματα της επανέναρξης της παραγωγής στις περιφερειακές αλυσίδες αξίας.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του οικονομικού τοπίου μετά την πανδημία μπορεί να είναι ο κατακερματισμός των παγκόσμιων και περιφερειακών αλυσίδων αξίας, η οποία ανοίγει αποτελεσματικά ευκαιρίες για νεοεισερχόμενους στις συμμαχίες, τις κοινοπραξίες και τις αλυσίδες αξίας μεταξύ τομέων, προϊόντων και περιφερειών. Σε αυτό το πλαίσιο, οι προσπάθειες εθνικοποίησης περιφερειακών ή παγκόσμιων αλυσίδων αξίας, δηλαδή περιορισμού του πεδίου εφαρμογής των αλυσίδων αξίας στα εθνικά σύνορα, μπορεί να αποδειχθούν αυτοκαταστροφικές καθώς αυτό μπορεί να υπονομεύσει την ικανότητα των εθνικών παραγωγών να ενσωματωθούν σε διαφοροποιημένες παγκόσμιες αλυσίδες αξίας που είναι πιθανό να έχουν μεγαλύτερη ευελιξία και ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των «εθνικοποιημένων» αλυσίδων αξίας Η πρόσφατη οικονομική έρευνα επισημαίνει τους περιορισμούς που συνδέονται με τις προσπάθειες που αποσκοπούν στην «εθνικοποίηση» αλυσίδων αξίας σε ένα πανδημικό περιβάλλον.

Βεβαίως, ο βαθμός επιμονής των επιπτώσεων της τρέχουσας οικονομικής κρίσης και της πανδημίας είναι ακόμη ασαφής και σε ένα θετικό σενάριο τα επόμενα χρόνια μπορεί κάλλιστα να δείξουν μια εξάτμιση της τρέχουσας αποτροπής του κινδύνου και της εμμονής με την κοινωνική απόσταση.

Όμως, τα πρότυπα ανάκαμψης των χωρών που έχουν περάσει το αποκορύφωμα της κρίσης / πανδημίας δείχνουν σημαντική αδράνεια στα καταναλωτικά πρότυπα και την κοινωνική συμπεριφορά.

Μπορεί να υπάρξουν περαιτέρω μακροπρόθεσμες αντιδράσεις στην κρίση μέσω του εκλογικού κύκλου με αποτέλεσμα μεγαλύτερο προστατευτισμό και απομόνωση, ιδίως σε σχέση με τις μεταναστευτικές ροές. Αυτό με τη σειρά του είναι ένα ακόμη επιχείρημα υπέρ του περιφερειακού χαρακτήρα ως τρόπου αντιμετώπισης των απομονωτικών παρορμήσεων που προέρχονται από την τρέχουσα κρίση. Εάν προκύψει το ερώτημα σχετικά με το τι είδους παγκόσμια αρχιτεκτονική θα ήταν πιο ανθεκτική σε ένα σοκ πανδημικού τύπου, από οικονομική άποψη, η πιθανή απάντηση είναι ότι ένας «περιφερειακός κόσμος» μπορεί να αποδειχθεί ανώτερος σε σύγκριση με έναν πιο κατακερματισμένο κόσμο διαφορετικών εθνικών οικονομιών.


*O Έρολ Ούσερ (Erol User) είναι πρόεδρος και CEO της USER HOLDİNG. Επιχειρηματίας και φιλάνθρωπος, πρόκειται έναν από τους καινοτόμους παίκτες της επιχειρηματικής τουρκικής σκηνής. Η USER HOLDİNG είναι επενδυτική τραπεζική εταιρεία που προσφέρει συμβουλευτικές υπηρεσίες τόσο σε τουρκικές όσο και διεθνείς εταιρείες.

Σχετικα Αρθρα

Η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies και άλλες τεχνολογίες καταγραφής για να εξασφαλίσει την σωστή λειτουργία της Δέχομαι Περισσότερα