Σε μια κίνηση που πολλοί περίμεναν αλλά λίγοι πίστευαν ότι θα υλοποιηθεί τόσο άμεσα, καθαρά και χωρίς αστερίσκους, η νομοθετική πρωτοβουλία αφορά περισσότερους από 200.000 δικαιούχους.
Πάμπολλες φορές η έννοια του αυτονόητου έχει την τάση να μετατρέπεται σε έναν δυσεπίλυτο γρίφο, σε μια πολυτέλεια που θυσιάζεται διαχρονικά στον βωμό της γραφειοκρατίας, των δημοσιονομικών στενωπών ή της πολιτικής αβελτηρίας.
Όταν όμως έρχεται μια θεσμική παρέμβαση που διορθώνει μια κραυγαλέα αδικία ετών, χωρίς να τινάζει στον αέρα την οικονομία, τότε αντιλαμβάνεσαι ότι η πολιτική μπορεί ακόμα να παράγει κοινή λογική, κοινωνική ενσυναίσθηση και ουσιαστικό έργο.
Η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, καταθέτει εντός του Ιουλίου στη Βουλή τη ρύθμιση για την κατάργηση των περικοπών στις συντάξεις χηρείας, κερδίζοντας επάξια τον τίτλο της πολιτικού του αυτονόητου, καθώς επιλέγει να συγκρουστεί με στρεβλώσεις του παρελθόντος που ταλαιπώρησαν χιλιάδες ελληνικές οικογένειες.
Σε μια κίνηση που πολλοί περίμεναν αλλά λίγοι πίστευαν ότι θα υλοποιηθεί τόσο άμεσα, καθαρά και χωρίς αστερίσκους, η νομοθετική πρωτοβουλία αφορά περισσότερους από 200.000 δικαιούχους και καταργεί τη διάταξη του περιβόητου νόμου Κατρούγκαλου που προέβλεπε περικοπές μετά την τριετία.
Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολούσε τόσα νοικοκυριά αποτυπώνεται ανάγλυφα στον πυρήνα της νέας ρύθμισης για τις συντάξεις χηρείας, δηλαδή ποιοι γλιτώνουν την απώλεια έως 560 ευρώ και ποιοι θα δουν τις συντάξεις να διπλασιάζονται τον Σεπτέμβριο.
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται να ξεκαθαρίσει το τοπίο με τρόπο απόλυτο και δίκαιο, αποκαθιστώντας την ασφάλεια δικαίου και δίνοντας οριστικό τέλος στην αγωνία.
Πρώτον, καταργείται οριστικά η περικοπή του 50% των συντάξεων χηρείας μετά την πάροδο της τριετίας για όλους τους συνταξιούχους που έλαβαν σύνταξη χηρείας μετά τον νόμο αυτόν.
Αυτό σημαίνει ότι η σύνταξη παραμένει σταθερά στο 70% της σύνταξης του θανόντος, χωρίς τη μείωση που καραδοκούσε.
Δεύτερον, η κυβέρνηση απαλλάσσει από την υποχρέωση καταβολής αναδρομικών ποσών όλους τους συνταξιούχους χηρείας για τους οποίους δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα η περικοπή αυτή, σβήνοντας μια μόνιμη δαμόκλειο σπάθη.
Τέλος, η ρύθμιση διατηρεί την καταβολή δύο εθνικών συντάξεων στις περιπτώσεις όπου η σώρευση δεν προέρχεται από ίδιο δικαίωμα του συνταξιούχου, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν πρόκειται να εφαρμοστεί η απόφαση του ΣτΕ που καταργούσε τη μία εθνική σύνταξη σε τέτοιες περιπτώσεις.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της ωφέλειας, αρκεί ένα παράδειγμα.
Μια συνταξιούχος χηρείας που λαμβάνει σύνταξη από ίδιο δικαίωμα 500 ευρώ και σύνταξη χηρείας 700 ευρώ, μετά την τριετία θα έχανε 254 ευρώ με την περικοπή, ενώ αν εφαρμοζόταν η απόφαση του ΣτΕ θα έχανε άλλα 312 ευρώ, δηλαδή συνολικά 560 ευρώ, με τη σύνταξή της να περιορίζεται στο κατώτατο όριο των 446 ευρώ.
Τώρα, αυτή η τεράστια απώλεια αποφεύγεται πλήρως.
Παράλληλα, περίπου 12.500 συνταξιούχοι του Δημοσίου και του ΟΓΑ θα δουν τις συντάξεις τους να αυξάνονται έως και 50% από τον Σεπτέμβριο. Συγκεκριμένα, περίπου 8.500 συνταξιούχοι χηρείας του Δημοσίου και άλλοι 4.000 του ΟΓΑ που είχαν υποστεί περικοπές από το 2020 θα δουν άμεσα τη σύνταξή τους να αποκαθίσταται.
Αν μια συνταξιούχος ελάμβανε σύνταξη χηρείας 800 ευρώ και λόγω των περικοπών εισέπραττε μόλις 446 ευρώ τα τελευταία έξι χρόνια, από τον Σεπτέμβριο θα λαμβάνει και πάλι ολόκληρα τα 800 ευρώ.
Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν προβλέπεται η καταβολή αναδρομικών ποσών για τις περικοπές που είχαν επιβληθεί στους δικαιούχους τα προηγούμενα έτη, κάτι που νομικοί κύκλοι θεωρούν ότι συνιστά αδικία και άνιση μεταχείριση για όσους σήκωσαν το βάρος των μειώσεων τα περασμένα χρόνια.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο σε αυτή την πολιτική παρέμβαση, που τη διαφοροποιεί από την πεπατημένη των παραδοσιακών, ανέξοδων υποσχέσεων, είναι ο τρόπος με τον οποίο χρηματοδοτείται.
Η Νίκη Κεραμέως δεν επέλεξε τον εύκολο δρόμο των προεκλογικών φιλοδωρημάτων με δανεικά χρήματα, ούτε παρουσίασε μια ρύθμιση που θα έθετε σε κίνδυνο τη δημοσιονομική ισορροπία του ασφαλιστικού συστήματος.
Αντίθετα, οι πόροι για την άρση αυτής της αδικίας αντλούνται απευθείας από την εντυπωσιακή υπεραπόδοση των εσόδων που είχαν τα ασφαλιστικά ταμεία χάρη στην αυστηρή, τολμηρή και αποτελεσματική εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε 2,5 εκατομμύρια εργαζομένους.
Η κάρτα εργασίας αποδείχθηκε το πιο ισχυρό όπλο απέναντι στη μαύρη και υποδηλωμένη εργασία, φέρνοντας στην επιφάνεια εισφορές που επί χρόνια χάνονταν στις γκρίζες ζώνες της παραοικονομίας.
Τα οικονομικά δεδομένα που παρουσίασε η υπουργός από το βήμα της Βουλής είναι αποκαλυπτικά. Κατά την περσινή χρονιά, η υπεραπόδοση ξεπέρασε τα 800 εκατομμύρια ευρώ πάνω από τους στόχους, επιτρέποντας τη μείωση των εισφορών και την εν μέρει κατάργηση της προσωπικής διαφοράς.
Φέτος, τα στοιχεία του πρώτου τετραμήνου, από τον Ιανουάριο έως τον Απρίλιο του 2026, δείχνουν ότι η θετική αυτή πορεία επιταχύνεται, καθώς τα έσοδα υπερβαίνουν ήδη τους στόχους κατά 517 εκατομμύρια ευρώ.
Αυτό το πλεόνασμα, που αποτελεί τον γνήσιο καρπό της οικονομικής ανάπτυξης και της πάταξης της εισφοροδιαφυγής, επιστρέφει τώρα αυτούσιο στην κοινωνία, χρηματοδοτώντας μια παρέμβαση που ανταποκρίνεται στο κοινό περί δικαίου αίσθημα.
Κοιτάζοντας κανείς τη συνολική εικόνα, γίνεται σαφές ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ξεπερνά τα στενά όρια μιας απλής τεχνοκρατικής ρύθμισης. Πρόκειται για μια βαθιά πολιτική πράξη που αποκαθιστά την κλονισμένη εμπιστοσύνη του πολίτη προς το κράτος.
