Για πολλά χρόνια, οι σιδηροδρομικές ράγες στο εσωτερικό των Ναυπηγείων Ελευσίνας παρέμεναν ανενεργές, καλυμμένες από σκόνη και εγκατάλειψη.
Ήταν ένα απομεινάρι μιας εποχής όπου η ελληνική βαριά βιομηχανία δεν περιοριζόταν σε επισκευές, αλλά είχε ενεργό ρόλο στην παραγωγή. Σήμερα, τριάντα χρόνια μετά, το τοπίο αλλάζει ξανά καθώς τα βαγόνια επιστρέφουν, όχι ως νοσταλγική αναφορά, αλλά ως κομμάτι ενός νέου, φιλόδοξου βιομηχανικού σχεδίου που επιχειρεί να ενώσει το παρελθόν με το μέλλον.
Η ίδρυση της ONEX Rolling Stock & Integrated Systems (RSIS) σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή για τα Ναυπηγεία Ελευσίνας και αναζωπυρώνει τη συζήτηση για την επαναβιομηχάνιση της χώρας. Ο Όμιλος ONEX διευρύνει το αποτύπωμά του πέρα από τη ναυπηγική, επενδύοντας δυναμικά στον τομέα του σιδηροδρομικού τροχαίου υλικού και των ολοκληρωμένων σιδηροδρομικών συστημάτων, με βάση την Ελευσίνα και στόχο την έναρξη παραγωγής εντός του 2026.
Το επενδυτικό πλάνο ξεπερνά τα 20 εκατ. ευρώ σε βάθος διετίας και περιλαμβάνει τη δημιουργία τουλάχιστον 100 νέων θέσεων εργασίας, κυρίως για τεχνικούς και μηχανικούς. Πρόκειται για μια στοχευμένη προσπάθεια συγκρότησης ενός νέου βιομηχανικού πυλώνα, σε μια περίοδο όπου οι σιδηροδρομικές υποδομές επανέρχονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής στρατηγικής μεταφορών και της πράσινης μετάβασης.
Η επιλογή της Ελευσίνας δεν είναι τυχαία
Οι εγκαταστάσεις διαθέτουν πάνω από 57.000 τ.μ. στεγασμένων χώρων, βαριά μηχανουργεία, δυνατότητες μεταλλικών κατασκευών μεγάλης κλίμακας, συγκολλήσεις ακριβείας, βιομηχανικές βαφές, τελική συναρμολόγηση, καθώς και υποδομές για δοκιμές φορτίου και ποιοτικούς ελέγχους. Πέρα όμως από την τεχνική επάρκεια, επανέρχεται στο προσκήνιο και μια ιστορική βιομηχανική συνέχεια.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, τα Ναυπηγεία Ελευσίνας δεν περιορίζονταν αποκλειστικά στη ναυπήγηση πλοίων. Σε μια περίοδο που η Ελλάδα επιδίωκε να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή και να μειώσει τις εισαγωγές βαρέος εξοπλισμού, στις ίδιες εγκαταστάσεις κατασκευάστηκαν εκατοντάδες εμπορευματικά σιδηροδρομικά βαγόνια, βάσει ευρωπαϊκών προτύπων. Οι τότε γραμμές παραγωγής, σε συνδυασμό με το εξειδικευμένο προσωπικό, επέτρεπαν την κατασκευή σκελετών, πλαισίων και μεταλλικών υποσυστημάτων τροχαίου υλικού.
Αν και οι διαθέσιμες πληροφορίες για τις εργασίες συντήρησης και ανακατασκευής της δεκαετίας του ’90 είναι περιορισμένες, θεωρείται βέβαιο ότι τα ναυπηγεία διέθεταν την τεχνογνωσία για την υποστήριξη σιδηροδρομικού υλικού, σε μια εποχή όπου ο σιδηρόδρομος αποτελούσε βασικό άξονα μεταφοράς εμπορευμάτων. Αυτή η εμπειρία μπορεί να ατόνησε, δεν χάθηκε όμως ολοκληρωτικά.
Σήμερα, η ONEX RSIS επιχειρεί να ξαναπιάσει το νήμα. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τη δημιουργία περιφερειακής γραμμής παραγωγής τροχαίου υλικού, ενός σύγχρονου κέντρου συντήρησης, επισκευής και αναβάθμισης (MRO), αλλά και την καθιέρωση ενός εθνικού βιομηχανικού εταίρου για διεθνείς κατασκευαστές. Μέσα από μοντέλα συμπαραγωγής SKD/CKD, με τελική συναρμολόγηση στην Ελλάδα, επιδιώκεται μεγαλύτερος έλεγχος σε ποιότητα, κόστος και χρόνο παράδοσης, καθώς και σταδιακή αύξηση του εγχώριου βιομηχανικού περιεχομένου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η γεωγραφική θέση της Ελευσίνας. Η άμεση σύνδεση με το Θριάσιο Πεδίο και το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο επιτρέπει την απευθείας φόρτωση και μεταφορά τροχαίου υλικού, μειώνοντας το κόστος logistics έως και 15%-20%. Παράλληλα, ενισχύονται οι συνδυασμένες μεταφορές, περιορίζεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και ανοίγει η προοπτική σιδηροδρομικής μεταφοράς ενεργειακών πόρων προς αγορές της Κεντρικής Ευρώπης.
Στην εγχώρια αγορά, το νέο εγχείρημα φιλοδοξεί να καλύψει ένα διαχρονικό κενό, προσφέροντας ανεξάρτητες υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής σε ιδιωτικούς παρόχους, ανακαινίσεις επιβατικών βαγονιών, γενικές επισκευές μηχανών έλξης και ταχεία τεχνική υποστήριξη εμπορευματικού στόλου. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην εκπαίδευση Ελλήνων τεχνικών και μηχανικών, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει ήδη αποκτηθεί στα Ναυπηγεία Ελευσίνας και Σύρου.
