Δικομματική παρέμβαση στις ΗΠΑ για τον Great Sea Interconnector, που συνδέεται πλέον ανοιχτά με τον IMEC και την αμερικανική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο
Η Ουάσιγκτον βάζει τον Great Sea Interconnector στο επίκεντρο της στρατηγικής της για την Ανατολική Μεσόγειο, καθώς διακομματική ομάδα μελών του Κογκρέσου ζητά από την κυβέρνηση Τραμπ να καταστήσει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ προτεραιότητα της αμερικανικής πολιτικής.
Η παρέμβαση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το έργο συνδέεται πλέον ευθέως με τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC) και με τον ευρύτερο αμερικανικό σχεδιασμό για ενεργειακή ασφάλεια, διαφοροποίηση των υποδομών και περιορισμό της επιρροής ανταγωνιστικών δυνάμεων στην περιοχή. Η αμερικανική Γερουσία έχει ήδη δώσει σημαντική ώθηση στο Eastern Mediterranean Gateway Act, το οποίο εντάσσει την Ανατολική Μεσόγειο στον σχεδιασμό του IMEC και αναγνωρίζει τον GSI ως στρατηγική υποδομή.
Η επιστολή Σνάιντερ και Μπιλιράκη
Την πρωτοβουλία ανέλαβαν ο Δημοκρατικός βουλευτής Μπραντ Σνάιντερ και ο Ρεπουμπλικάνος Γκας Μπιλιράκης, οι οποίοι απευθύνονται στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και στον επικεφαλής της αμερικανικής Development Finance Corporation, Μπεν Μπλακ.
Την επιστολή συνυπογράφουν ακόμη οι βουλευτές Τζέικ Όκινκλος, Νταν Γκόλντμαν, Κρεγκ Γκόλντμαν και Χέιλι Στίβενς, γεγονός που προσδίδει στην παρέμβαση σαφή διακομματικό χαρακτήρα.
Το βασικό μήνυμα προς την αμερικανική κυβέρνηση είναι ότι ο GSI δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη ενεργειακό έργο. Οι Αμερικανοί νομοθέτες τον εντάσσουν σε μια ευρύτερη αρχιτεκτονική υποδομών που μπορεί να συνδέσει την Ευρώπη με την Ανατολική Μεσόγειο και, μέσω αυτής, με τον IMEC.
Η λογική αυτή έχει ήδη αποτυπωθεί στο Eastern Mediterranean Gateway Act, το οποίο αναγνωρίζει την περιοχή ως στρατηγική πύλη προς τον διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης και περιλαμβάνει τον GSI μεταξύ των υποδομών που μπορούν να υποστηρίξουν αυτή τη διασύνδεση.
Από ένα καλώδιο σε στρατηγικό ενεργειακό άξονα
Η πολιτική σημασία της επιστολής βρίσκεται ακριβώς εδώ: το καλώδιο αποκτά γεωπολιτική διάσταση.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο ενεργειακό άξονα ανάμεσα σε τρεις στενούς εταίρους των ΗΠΑ, επιτρέποντας αμφίδρομες ροές ηλεκτρικής ενέργειας και ενισχύοντας τη διασύνδεση της Ανατολικής Μεσογείου με την ευρωπαϊκή αγορά.
Για την Κύπρο, η σημασία είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η χώρα παραμένει απομονωμένη από τα ευρωπαϊκά ηλεκτρικά δίκτυα, γεγονός που αυξάνει την ενεργειακή της ευπάθεια. Η ολοκλήρωση του GSI θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την απομόνωση και να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού. Ο ίδιος ο Great Sea Interconnector παραμένει ενταγμένος στα ευρωπαϊκά έργα κοινού ενδιαφέροντος και έχει λάβει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη.
Για το Ισραήλ, η σύνδεση με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα δημιουργεί μια πρόσθετη δυνατότητα ενεργειακής διασύνδεσης με την Ευρώπη, ενώ για την Ελλάδα ενισχύει τον ρόλο της ως πύλης μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Το μήνυμα προς τους γεωπολιτικούς ανταγωνιστές
Η αμερικανική παρέμβαση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή οι υποδομές ενέργειας έχουν μετατραπεί σε βασικό εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Στην επιστολή τους, οι Αμερικανοί βουλευτές υποστηρίζουν ότι η Ουάσιγκτον έχει συμφέρον να στηρίζει υποδομές που ενισχύουν τους συμμάχους της, διαφοροποιούν τις ενεργειακές διαδρομές και ενδυναμώνουν την περιφερειακή συνεργασία. Παράλληλα, τέτοιες υποδομές μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίβαρο σε δίκτυα και επενδύσεις που βρίσκονται υπό την επιρροή στρατηγικών ανταγωνιστών των Ηνωμένων Πολιτειών.
Επομένως, πίσω από το καλώδιο βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το ποιος θα διαμορφώσει τους ενεργειακούς και εμπορικούς διαδρόμους της Ανατολικής Μεσογείου τις επόμενες δεκαετίες.
Ο IMEC αποτελεί κρίσιμο κομμάτι αυτής της στρατηγικής. Η σύνδεση Ινδίας, Κόλπου και Ευρώπης απαιτεί ένα πυκνό δίκτυο λιμανιών, σιδηροδρομικών συνδέσεων, ψηφιακών δικτύων και ενεργειακών υποδομών. Σε αυτό το οικοσύστημα, η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να αποκτήσει ρόλο πύλης προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η νέα παράμετρος: Meridiam
Η αμερικανική παρέμβαση έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία το ίδιο το έργο αποκτά νέα επενδυτική δυναμική, μετά την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως σημαντικός παράγοντας ενίσχυσης της αξιοπιστίας του έργου, καθώς προσθέτει έναν μεγάλο ευρωπαϊκό επενδυτή σε μια υποδομή που βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο οικονομικών και γεωπολιτικών συζητήσεων.
Το γεγονός ότι η γαλλική συμμετοχή και η αμερικανική πολιτική παρέμβαση εκδηλώνονται στην ίδια χρονική συγκυρία δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον για τον GSI. Η επένδυση αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση και η πολιτική στήριξη αμερικανική διάσταση, ενώ το έργο παραμένει ενταγμένο στον ευρωπαϊκό ενεργειακό σχεδιασμό.
Το δύσκολο κομμάτι είναι η γεωπολιτική
Παρά την πολιτική στήριξη, η ολοκλήρωση του έργου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις.
Οι Αμερικανοί βουλευτές ζητούν μάλιστα από την κυβέρνηση Τραμπ διαβαθμισμένη ενημέρωση για τις γεωπολιτικές προκλήσεις που συνδέονται με την ολοκλήρωση του έργου. Η συγκεκριμένη αναφορά αποκαλύπτει ότι στην Ουάσιγκτον ο GSI αντιμετωπίζεται ως υποδομή που βρίσκεται σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η Ανατολική Μεσόγειος συνδυάζει ενεργειακά κοιτάσματα, θαλάσσιες ζώνες, στρατιωτικές ισορροπίες και ανταγωνισμούς για τις υποδομές. Οι εντάσεις στις σχέσεις Ελλάδας, Κύπρου και Τουρκίας προσθέτουν μια επιπλέον παράμετρο στην προσπάθεια υλοποίησης ενός έργου που απαιτεί έρευνες βυθού, πόντιση καλωδίου και προστασία μιας κρίσιμης υποθαλάσσιας υποδομής.
Αυτό εξηγεί και γιατί η αμερικανική παρέμβαση έχει μεγαλύτερη σημασία από μια απλή πολιτική δήλωση υποστήριξης.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο της νέας αρχιτεκτονικής
Για την Αθήνα, η εξέλιξη προσφέρει μια σημαντική γεωπολιτική ευκαιρία.
Η Ελλάδα επιδιώκει τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει τον ρόλο της ως ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Ο GSI μπορεί να συμπληρώσει ένα ευρύτερο πλέγμα υποδομών που περιλαμβάνει ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αγωγούς φυσικού αερίου, LNG και νέα έργα πράσινης ενέργειας.
Η αμερικανική προσέγγιση μέσω του Eastern Mediterranean Gateway Act προσφέρει σε αυτή τη στρατηγική ένα επιπλέον πλεονέκτημα: συνδέει τις ελληνικές υποδομές με έναν ευρύτερο αμερικανικό σχεδιασμό για την Ινδία, τον Κόλπο και την Ευρώπη.
Η εξέλιξη δεν σημαίνει ότι ο GSI έχει ξεπεράσει όλα τα οικονομικά και τεχνικά εμπόδια. Σημαίνει, όμως, ότι η διασύνδεση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ αποκτά πλέον ένα ισχυρότερο διεθνές στρατηγικό αποτύπωμα.
Και αυτό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό. Σε μια Ανατολική Μεσόγειο όπου η ενέργεια, οι υποδομές και η ασφάλεια συνδέονται όλο και περισσότερο, το καλώδιο μπορεί να εξελιχθεί από ένα έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης σε κομμάτι της νέας γεωοικονομικής αρχιτεκτονικής της περιοχής.
Η ουσία της αμερικανικής παρέμβασης βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη μετατόπιση: ο Great Sea Interconnector αντιμετωπίζεται πλέον ως υποδομή που μπορεί να εξυπηρετήσει ταυτόχρονα την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, τη συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ και τον αμερικανικό σχεδιασμό για τον IMEC.
