Το πρόσφατο ρητορικό ερώτημα του Θανάση Καρτερού για το αν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, είναι «βλάκας», ξεπερνά τα όρια της πολιτικής οξύτητας.
Αντικατοπτρίζει μια βαθύτερη, δομική παθογένεια του δημόσιου διαλόγου, η οποία αναλύεται υποδειγματικά στο κλασικό έργο του κοινωνιολόγου-στοχαστή Ευάγγελου Λεμπέση, «Η τεράστια κοινωνική σημασία των βλακών εν τω συγχρόνω βίω».
Το άρθρο του συντρόφου-στοχαστή του Αλέξη Τσίπρα επιβεβαιώνει ότι η βλακεία δεν αποτελεί έλλειψη εξυπνάδας, αλλά μια οργανωμένη κοινωνική δύναμη. Ο Λεμπέσης ξεχωρίζει ως την πιο επικίνδυνη κατηγορία τους «σοβαροφανείς»: εκείνους τους τύπους που, στερούμενοι αληθινής πνευματικής ουσίας, υιοθετούν ένα άκαμπτο ύφος αυθεντίας και χρησιμοποιούν την ύβρη ως μέσο για να μειώσουν τον πολιτικό αντίπαλο.
Αυτή ακριβώς η συμπεριφορά συνδέεται άμεσα με τη θεωρία του Κάρλο Τσιπόλα για την «ανθρώπινη ηλιθιότητα». Ο Ιταλός οικονομολόγος κατέτασσε τους ανθρώπους σε τέσσερις ομάδες, ορίζοντας ως απόλυτα «ηλίθιο» εκείνον που προκαλεί ζημιά σε κάποιον άλλον, ενώ παράλληλα προκαλεί ζημιά και στον ίδιο του τον εαυτό. Οι σοβαροφανείς αυτού του τύπου, με την ψευδαίσθηση μιας δήθεν πνευματικής ανωτερότητας, λειτουργούν με αυτή την καθαρή ηλιθιότητα. Ευτελίζοντας την έννοια του πολιτικού πολιτισμού, πετυχαίνουν τελικά να πλήξουν τον πολιτικό χώρο που εκπροσωπούν. Επιβεβαιώνουν, έτσι, ότι η σοβαροφάνεια αποτελεί τον πιο αλάνθαστο δείκτη πολιτικής βλακείας.
