Η Νέα Δημοκρατία παρουσίασε στη Βουλή την πρότασή της για τη συνταγματική αναθεώρηση, οργανωμένη σε τέσσερις πυλώνες με παρεμβάσεις για παιδεία, θεσμούς, οικονομία, περιβάλλον, δημόσια διοίκηση και δικαιώματα.
Πολιτιστικό Σύνταγμα-Προστασία ταυτότητας και τεχνητή νοημοσύνη
Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για τη συνταγματική αναθεώρηση διαρθρώνεται σε τέσσερις βασικούς άξονες: το πολιτιστικό, το κοινωνικό, το θεσμικό και το οικονομικό Σύνταγμα. Όπως ανέφερε ο εισηγητής της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας Ευριπίδης Στυλιανίδης, η φιλοσοφία της πρότασης επιδιώκει να εναρμονίσει το ελληνικό Σύνταγμα με τη διεθνή έννομη τάξη, διατηρώντας αναλλοίωτο τον αξιακό και θεσμικό του πυρήνα.
Στην ενότητα του πολιτιστικού Συντάγματος, η κυβέρνηση προτείνει τη συνταγματική κατοχύρωση της ελληνικής γλώσσας μέσω του άρθρου 16, καθώς και την εισαγωγή νέου άρθρου 5β, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να αξιοποιείται με τρόπο που διασφαλίζει την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Κοινωνικό Σύνταγμα-Πανεπιστήμια, στέγη και περιβάλλον
Στον πυλώνα του κοινωνικού Συντάγματος, κεντρική θέση καταλαμβάνει η αναθεώρηση του άρθρου 16, με στόχο την κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στην ανώτατη εκπαίδευση και τη συνταγματική δυνατότητα λειτουργίας μη κρατικών πανεπιστημίων, επιλογή που η κυβερνητική πλειοψηφία συνδέει με την ενίσχυση της ισότητας ευκαιριών και της κοινωνικής κινητικότητας.
Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της διαγενεακής δικαιοσύνης, με πρόβλεψη πολιτικών για προσιτή στέγη και στήριξη της οικογένειας μέσω του άρθρου 21. Στο άρθρο 24 εντάσσονται νέες προβλέψεις για την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, την αποκατάσταση των δασών, την προστασία των ζώων και τη διατήρηση του περιβαλλοντικού ισοζυγίου.
Θεσμικό Σύνταγμα-Αλλαγές σε Βουλή, Δικαιοσύνη και Δημόσιο
Ο τρίτος άξονας αφορά τον εκσυγχρονισμό των θεσμών, με εκτεταμένες παρεμβάσεις σε σειρά συνταγματικών διατάξεων. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται κανόνες για την εσωτερική δημοκρατία των κομμάτων και εποπτεία της εφαρμογής τους από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, επαναδιατύπωση των διατάξεων για τον Τύπο και την ηλεκτρονική ενημέρωση, καθιέρωση μίας μόνο εξαετούς θητείας για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αλλαγές στη διάλυση της Βουλής, νέοι κανόνες για τα δημοψηφίσματα και κατάργηση της δυνατότητας παροχής αμνηστίας για πολιτικά εγκλήματα.
Παράλληλα, προτείνεται η συνταγματική κατοχύρωση της επιστολικής ψήφου για τους εκλογείς του εσωτερικού, αλλαγές στον εκλογικό νόμο, απλοποίηση των διατάξεων για τα ασυμβίβαστα των βουλευτών και ενίσχυση του θεσμικού ρόλου του βουλευτή, με υποχρέωση των υπουργών να απαντούν τεκμηριωμένα στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και με κατοχύρωση της συστηματικής επικοινωνίας των βουλευτών με τις εκλογικές τους περιφέρειες.
Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπονται η συνταγματική κατοχύρωση των αρχών της καλής νομοθέτησης και της καλής διακυβέρνησης, η δημοσιοποίηση Ενιαίου Σχεδίου Κυβερνητικής Πολιτικής ανά διετία, αλλαγές στον νόμο περί ευθύνης υπουργών, καθιέρωση τριετούς περιόδου αξιοποίησης της εμπειρίας ανώτατων δικαστικών λειτουργών μετά την αφυπηρέτηση, νέος τρόπος επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας από το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης, αλλαγές στην επιλογή των επικεφαλής των Ανεξάρτητων Αρχών, ενίσχυση της φορολογικής αποκέντρωσης και επαναπροσδιορισμός της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, με σύστημα αξιολόγησης που θα συνδυάζει επιβραβεύσεις και κυρώσεις.
Οικονομικό Σύνταγμα-Επενδύσεις, περιουσία και δημοσιονομική σταθερότητα
Στον τέταρτο πυλώνα, το οικονομικό Σύνταγμα, η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας δίνει έμφαση στην ενίσχυση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας. Περιλαμβάνει εκ νέου την άρση του κρατικού μονοπωλίου στα πανεπιστήμια, την ενίσχυση της προστασίας της ιδιοκτησίας, με πρόβλεψη αποζημίωσης σε περιπτώσεις περιορισμού της χρήσης χωρίς απαλλοτρίωση, τη θεσμοθέτηση της μεταφοράς συντελεστή δόμησης και την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων για κοινωνικούς σκοπούς.
Παράλληλα, προτείνονται η απαγόρευση της αναδρομικής φορολογικής επιβάρυνσης, η δυνατότητα παροχής κινήτρων για σταθερό φορολογικό καθεστώς σε στρατηγικές επενδύσεις και η συνταγματική υποχρέωση ο κρατικός προϋπολογισμός να διασφαλίζει τη βιώσιμη δημοσιονομική λειτουργία της χώρας.
