Τόσο η Ουάσιγκτον, όσο και η Τεχεράνη ανακήρυξαν σήμερα τη «νίκη», αφού ανακοίνωσαν πως συμφώνησαν να εφαρμόσουν κατάπαυση του πυρός για δυο εβδομάδες.
Την ανακωχή υποστήριξε το Ισραήλ, αντιτείνοντας πως δεν έχει εφαρμογή στον Λίβανο.
«Πρόκειται για «πλήρη και ολοκληρωτική νίκη. 100%. Δεν έχω καμιά αμφιβολία γι’ αυτό», δήλωσε τηλεφωνικά ο Ντόναλντ Τραμπ στο Γαλλικό Πρακτορείο, λίγη ώρα αφού ανακοινώθηκε η συμφωνία. Διαβεβαίωσε επίσης ότι το ζήτημα του ουρανίου του Ιράν θα «επιλυθεί πλήρως», χωρίς να ξεκαθαρίσει αν εννοεί να κάνει πράξη τις απειλές του να καταστρέψει τους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, τις γέφυρες και άλλες υποδομές του Ιράν σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Εκτίμησε ακόμη ότι η Κίνα είχε συμβολή στο να προσέλθει η Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να κλείσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός.
«Η Κίνα ώθησε το Ιράν να διαπραγματευτεί»
Συγκεκριμένα ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε χθες, Τρίτη, αργά το βράδυ (τοπική ώρα) στο Γαλλικό Πρακτορείο πως πιστεύει ότι η Κίνα συνέβαλε ώστε το Ιράν να προσέλθει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να κλείσει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που ανακοινώθηκε από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. «Αυτό θέλω να πω», απάντησε ο κ. Τραμπ σε σύντομες τηλεφωνικές δηλώσεις του στο AFP ερωτηθείς σχετικά με την ενδεχόμενη συμβολή του Πεκίνου στην απόφαση της Τεχεράνης, συμμάχου του, να διαπραγματευτεί κατάπαυση του πυρός.
Το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε σήμερα ότι καλωσορίζει την κατάπαυση του πυρός, προσθέτοντας ότι η Κίνα έχει καταβάλει τις δικές της προσπάθειες προς την κατεύθυνση της υλοποίησης μιας ειρήνης με διάρκεια στη Μέση Ανατολή. «Η Κίνα υποστήριξε με συνέπεια άμεση κατάπαυση του πυρός και παύση των εχθροπραξιών καθώς και την επίλυση των διαφορών μέσω πολιτικών και διπλωματικών διαύλων», δήλωσε η εκπρόσωπος του υπουργείου Μάο Νινγκ. Η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών δεν αναφέρθηκε λεπτομερώς στις προσπάθειες της Κίνας όταν ρωτήθηκε σχετικά στην καθημερινή συνέντευξη Τύπου. Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι έχει επικοινωνήσει 26 φορές με τους ομολόγους του εμπλεκομένων στην κρίση χωρών, διευκρίνισε η Μάο Νινγκ.
Η εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών αναφέρθηκε επίσης στις επαφές με το Πακιστάν, που έπαιξε κρίσιμο ρόλο διαμεσολαβητή στην κρίση. «Ως μεγάλη υπεύθυνη δύναμη, η Κίνα θα συνεχίσει να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο και να συμβάλλει ενεργά στην αποκατάσταση της ειρήνης και της ηρεμίας στην περιοχή του Κόλπου και στη Μέση Ανατολή», δήλωσε η Μάο Νινγκ.
«Το Ιράν κατήγαγε μεγάλη νίκη», έκρινε και η ιρανική κυβέρνηση, Το ανώτατο συμβούλιο εθνικής ασφαλείας έκρινε ότι «ο εχθρός υπέστη αδιαμφισβήτητη, ιστορική και συντριπτική ήττα».
Συνομιλίες «πρόσωπο με πρόσωπο»
Οι ιρανικές αρχές ανέφεραν νωρίτερα σήμερα πως θα αρχίσουν μεθαύριο Παρασκευή να διεξάγονται διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ στο Πακιστάν, μεσολαβητή-κλειδί στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που ξέσπασε την 28η Φεβρουαρίου κι έχει χιλιάδες νεκρούς. Ωστόσο οι θέσεις των δυο πλευρών μοιάζουν ακόμη να απέχουν πάρα πολύ.
«Με προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα δεχτεί το πλήρες, άμεσο και ασφαλές άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, συμφωνώ να αναβάλω τους βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν για περίοδο δύο εβδομάδων», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ μέσω Truth Social μερικές ώρες νωρίτερα.
Έκανε ακόμη λόγο για «πολύ προχωρημένες» συνομιλίες ενόψει της σύναψης συμφωνίας ειρήνης με «μακροπρόθεσμο» χαρακτήρα με το Ιράν, που υπέβαλε «σχέδιο 10 σημείων» στην κυβέρνησή του, το οποίο ο αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε «βάση για διαπραγμάτευση».
Ο Λευκός Οίκος ανέφερε κατόπιν πως προβλέπονται συνομιλίες «πρόσωπο με πρόσωπο» με τους Ιρανούς.
Η ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός έγινε κάτι περισσότερο από μια ώρα προτού εκπνεύσει το πιο πρόσφατο στη σειρά τελεσιγράφων που είχε απευθύνει ο αμερικανός πρόεδρος στην Τεχεράνη: ο Ντόναλντ Τραμπ απειλούσε ότι θα εξαλειφόταν «ένας πολιτισμός ολόκληρος» αν η Τεχεράνη δεν άνοιγε ως τις 03:00 (ώρα Ελλάδας) τη θαλάσσια αρτηρία από όπου διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% του αργού εξάγεται σε παγκόσμια κλίμακα.
Υπό επιτήρηση
Από την πλευρά τους, οι Iρανοί ηγέτες επιβεβαίωσαν πως δέχθηκαν να ανοίξει πλήρως «για περίοδο δύο εβδομάδων» τα Στενά του Ορμούζ «αν σταματήσουν οι επιθέσεις εναντίον του Ιράν», όπως τόνισε μέσω X ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Η ανακοίνωση του ιρανικού ανωτάτου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας αναφέρει ότι ο στρατός θα «επιτηρεί» την «καθημερινή περιορισμένη διέλευση των πλοίων» από τα Στενά όσο θα εφαρμόζεται η κατάπαυση του πυρός και ανέφερε ακόμη πως η Τεχεράνη αναμένει άρση «όλων» των κυρώσεων.
Σύμφωνα με το κείμενο, θα γίνουν σεβαστά τα «δικαιώματα» του Ιράν ως προς τον εμπλουτισμό ουρανίου, μετέδωσαν η ιρανική κρατική τηλεόραση, το πρακτορείο ειδήσεων MEHR και το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim. Ωστόσο αυτό απουσίαζε από εκδοχή που επιδόθηκε στον ΟΗΕ.
«Αποφασίστηκε στο ανώτατο επίπεδο ότι το Ιράν θα διεξαγάγει, για περίοδο δύο εβδομάδων» διαπραγματεύσεις «με την αμερικανική πλευρά στο Ισλαμαμπάντ», συνεχίζει η ανακοίνωση και τονίζει πως «αυτό δεν σημαίνει το τέλος του πολέμου», που θα κηρυχτεί «αφού» ολοκληρωθούν οι συνομιλίες και ότι η διάρκεια της κατάπαυσης του πυρός θα μπορούσε να παραταθεί εάν υπάρξει «συμφωνία των δυο πλευρών» προς αυτό.
Ενθουσιασμός στις αγορές
Οι αγορές αντέδρασαν με ενθουσιασμό: οι τιμές του πετρελαίου, τόσο του WTI όσο και του Μπρεντ Βόρειας Θάλασσας, υποχώρησαν κατά 15% και πλέον, περνώντας κάτω από το όριο 100 δολαρίων το βαρέλι, ενώ στα χρηματιστήρια στο Τόκιο (+4%) και στη Σεούλ (+6%) οι δείκτες έκαναν άλμα.
Πώς ο Χαμενεΐ έφτασε σε συμφωνία με τον Τραμπ
Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της ιστοσελίδας Axios, που επικαλείται τρεις πηγές, μεταξύ των οποίων ένας Ισραηλινός και ένας περιφερειακός αξιωματούχος, ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έδωσε κατεύθυνση υπέρ της κατάπαυσης του πυρός, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου.
Μέχρι το βράδυ της Μεγάλης Δευτέρας, οι μεσολαβητές είχαν την έγκριση των ΗΠΑ για μια ενημερωμένη πρόταση για εκεχειρία δύο εβδομάδων.
Κατά την αμερικανική ιστοσελίδα, η εμπλοκή του νέου ανώτατου ηγέτη του Ιράν ήταν αναγκαστικά μυστική, αλλά και έντονη. Ο Χαμενεΐ επικοινωνούσε κυρίως μέσω διαμεσολαβητών που περνούσαν σημειώματα.
Δύο πηγές περιέγραψαν την οδηγία του Χαμενεΐ προς τους διαπραγματευτές του να καταλήξουν σε συμφωνία έως «την άρση του αδιεξόδου». Αυτό ενδεχομένως και να εξηγεί την αναφορά του Τραμπ σε «νέα ιρανική ηγεσία», τη Μεγάλη Τρίτη. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», δήλωσε πηγή στο Axios.
Η περιφερειακή πηγή (που μπορεί, κατά το δημοσίευμα, να προέρχεται από την Τουρκία) ανέφερε ότι ο Α. Αραγκτσί έπαιξε επίσης κεντρικό ρόλο τόσο στη διαχείριση των διαπραγματεύσεων όσο και στην πίεση των διοικητών των Φρουρών της Επανάστασης να αποδεχτούν μια συμφωνία.
Η Κίνα συμβούλευε επίσης το Ιράν να αναζητήσει μια έξοδο, πράγμα που αναγνώρισε και ο ίδιος ο Τραμπ μετά τη σύναψη της συμφωνίας.
Την ίδια ώρα ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς πραγματοποιούσε τηλεφωνικές επαφές από την Ουγγαρία όπου βρισκόταν, κυρίως με τους Πακιστανούς, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου βρισκόταν σε συνεχή επικοινωνία με τον Τραμπ και την ομάδα του. Περίπου το μεσημέρι (ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ) της Τρίτης, υπήρχε γενική αίσθηση ότι όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές συγκλίνουν σε δίμηνη κατάπαυση του πυρός με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, να δημοσιεύει τρεις ώρες αργότερα τους όρους στο X και να καλεί ΗΠΑ και Ιράν πλευρές να τους αποδεχθούν.
Κατά το Axios, ο Τραμπ άρχισε αμέσως να δέχεται τηλεφωνήματα και μηνύματα από «σκληροπυρηνικούς» συμμάχους και συμβούλους που τον προέτρεπαν να απορρίψει τη συμφωνία. Το τοπίο ήταν ακόμα θολό ανάμεσα και στους στενούς συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ καθώς πολλοί που είχαν μιλήσει μαζί του μία ή δύο ώρες νωρίτερα εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι θα απέρριπτε την κατάπαυση του πυρός -μέχρι τη στιγμή που τελικά την αποδέχθηκε.
Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του στην τήρηση της κατάπαυσης. Στη συνέχεια επικοινώνησε με τον Πακιστανό στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ για να ολοκληρώσει τη συμφωνία. Ακολούθησε η εντολή στις αμερικανικές δυνάμεις να διακόψουν τις επιχειρήσεις 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social.
Ο Αραγτσί επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι το Ιράν θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός και θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για πλοία που επιχειρούν «σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις».
Το Ισραήλ διαμηνύει πως η ανακωχή δεν αφορά τον Λίβανο
Ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σαμπάζ Σαρίφ διαβεβαίωσε μέσω X ότι «η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, καθώς και οι σύμμαχοί τους, συμφώνησαν (να εφαρμοστεί) άμεση κατάπαυση του πυρός παντού, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου και άλλων χωρών, με άμεση ισχύ», πληκτρολογώντας τις τρεις τελευταίες λέξεις με κεφαλαία γράμματα.
Όμως το Ισραήλ, που διαβεβαίωσε πως «υποστηρίζει» την απόφαση των ΗΠΑ να ανασταλούν οι βομβαρδισμοί στο Ιράν για δύο εβδομάδες, διεμήνυσε πως η συμφωνία «δεν συμπεριλαμβάνει τον Λίβανο», όπως τόνισε σε ανακοίνωσή του το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Χθες ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι ολοκλήρωσε στο νότιο τμήμα του Λιβάνου την ανάπτυξη χερσαίων μονάδων του σε «προκεχωρημένη γραμμή άμυνας» έναντι των μαχητών του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά, που πρόσκειται στον Λίβανο.
Επικεφαλής ισραηλινής αντιπολίτευσης: Πολιτική καταστροφή
Ο επικεφαλής της ισραηλινής αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ επέκρινε σκληρά σήμερα τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που συνήφθη ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη, κατηγορώντας τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου ότι απέτυχε στους στόχους του πολέμου.
«Ουδέποτε σ' ολόκληρη την ιστορία μας δεν είχαμε γνωρίσει μια τέτοια πολιτική καταστροφή», έγραψε στο Χ εκφράζοντας τη λύπη του για το γεγονός ότι «δεν ζητήθηκε καν η γνώμη του Ισραήλ όταν ελήφθησαν αποφάσεις που αφορούν τα θεμέλια της εθνικής ασφάλειάς μας». «Ο στρατός έφερε σε πέρας όλα όσα του ζητήθηκαν και ο πληθυσμός επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, όμως ο Νετανιάχου απέτυχε στρατηγικά και δεν πέτυχε κανέναν από τους στόχους που είχε ο ίδιος θέσει», πρόσθεσε.
«Θα μας χρειασθούν χρόνια για να αποκαταστήσουμε τις πολιτικές και στρατηγικές βλάβες που προκάλεσε ο Νετανιάχου εξαιτίας της αλαζονείας του, της απερισκεψίας του και της απουσίας στρατηγικού σχεδιασμού», δήλωσε ο Γιαΐρ Λαπίντ.
Αντίδραση Γκουτέρες
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες «καλωσορίζει την ανακοίνωση της κατάπαυσης του πυρός για δυο εβδομάδες ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν» και προτρέπει τις εμπόλεμες πλευρές να «τηρήσουν τους όρους» της συμφωνίας και να διεξαγάγουν διαπραγματεύσεις ώστε να υπάρξει «διαρκής και συνολική ειρήνη στην περιοχή» της Μέσης Ανατολής, σύμφωνα με δελτίο Τύπου που δημοσιοποίησε ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.
Από την πλευρά της η διπλωματία του Ιράκ κάλεσε να διεξαχθεί «σοβαρός και διαρκής διάλογος» που θα επιτρέψει να αντιμετωπιστούν οι «ριζικές αιτίες» της σύγκρουσης και να «ενισχυθεί η αμοιβαία εμπιστοσύνη».
Χαιρετίζει τη συμφωνία η ΕΕ
Οι επικεφαλής της ΕΕ καλωσόρισαν σήμερα την κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων που συμφωνήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν.
«Καλωσορίζω τη κατάπαυση του πυρός για δύο εβδομάδες που συμφώνησαν την περασμένη νύκτα οι ΗΠΑ και το Ιράν. Φέρνει την αποκλιμάκωση που χρειαζόταν πολύ», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν μέσω της πλατφόρμας X, προσθέτοντας ότι συνεχίζονται κρίσιμης σημασίας διαπργματεύσεις για μια λύση με διάρκεια.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα πρόσθεσε στο Χ ότι καλεί «όλα τα μέρη να τηρήσουν τους όρους (της συμφωνίας) ώστε να επιτευχθεί βιώσιμη ειρήνη στην περιοχή».
Η Κάγια Κάλας, η επικεφαλής της διπλωματίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δήλωσε ότι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός είναι «ένα βήμα πίσω από το χείλος, έπειτα από εβδομάδες κλιμάκωσης». «Δημιουργεί μια πολύ αναγκαία ευκαιρία να πέσει ο τόνος στις απειλές, να σταματήσουν οι πύραυλοι, να ξαναρχίσει η ναυσιπλοΐα και να δημιουργηθεί χώρος για διπλωματία για την επίτυξη μιας συμφωνίας με διάρκεια», πρόσθεσε.
Η Κάλας, η οποία πρόκειται να μεταβεί σήμερα στη Σαουδική Αραβία, διευκρίνισε ότι ευχαριστεί τον Πακιστανό υπουργό Εξωτερικών Ισάκ Νταρ για το ρόλο του στη διαπραγμάτευση αυτή, υπογραμμίζοντας πως η ΕΕ είναι έτοιμη να υποστηρίξει τις προσπάθειες μεσολάβησης.
