Διπλωματία, κυρώσεις, επενδύσεις και ακόμη και στρατιωτική αποτροπή στο τραπέζι για τη Γροιλανδία.
Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ έχει επαναλάβει πολλές φορές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας και προειδοποιώντας ότι θα ενεργήσει «είτε τους αρέσει είτε όχι». Η στάση αυτή φέρνει τόσο την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Η Γροιλανδία, αν και δεν αποτελεί μέλος της ΕΕ, είναι αυτοδιοικούμενο τμήμα της Δανία, η οποία συμμετέχει κανονικά στην Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Ως εκ τούτου, το αρκτικό νησί καλύπτεται από τις εγγυήσεις συλλογικής άμυνας της Συμμαχίας, γεγονός που περιπλέκει ακόμη περισσότερο το τοπίο.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν υπερασπιστεί με σαφήνεια την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και το δικαίωμα της Γροιλανδίας και της Δανίας να αποφασίζουν για τις υποθέσεις τους. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι στιγμής δεν έχει διαμορφωθεί μια συνεκτική στρατηγική για το πώς θα αποτραπεί ο Τραμπ ή πώς θα αντιδράσει η Ευρώπη σε περίπτωση που προχωρήσει σε κάποια μονομερή κίνηση.
Η βρετανική εφημερίδα The Guardian κατέγραψε ορισμένες από τις βασικές επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι για ΝΑΤΟ και ΕΕ.
Ο δρόμος της διπλωματίας
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο αναμένεται να συναντηθεί με τους ομολόγους του από τη Δανία και τη Γροιλανδία, την ώρα που ο Δανός πρέσβης στην Ουάσιγκτον και ο εκπρόσωπος της Γροιλανδίας έχουν ήδη ξεκινήσει συντονισμένες επαφές με μέλη του Κογκρέσου.
Στόχος των διπλωματικών πρωτοβουλιών είναι να απαντηθούν οι αμερικανικές ανησυχίες για την ασφάλεια, επισημαίνοντας ότι η αμερικανο-δανική αμυντική συμφωνία του 1951, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2004, επιτρέπει ήδη την ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στο νησί, ακόμη και με νέες βάσεις.
Σε μήνυμα που απευθύνεται κυρίως σε Ρεπουμπλικανούς εκτός του στενού κύκλου του Τραμπ και του κινήματος MAGA, θα τονιστεί και η προειδοποίηση της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν ότι μια επίθεση των ΗΠΑ στη Γροιλανδία θα σήμαινε «το τέλος του ΝΑΤΟ».
Παράλληλα, πρέσβεις της Συμμαχίας φέρονται να συμφώνησαν στις Βρυξέλλες ότι απαιτείται ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στην Αρκτική, με περισσότερο εξοπλισμό και συχνότερες ασκήσεις, ώστε να κατευναστούν οι αμερικανικές ανησυχίες.
Οικονομικές κυρώσεις
Σε θεωρητικό επίπεδο, η ΕΕ –μια αγορά 450 εκατομμυρίων πολιτών– διαθέτει σημαντική οικονομική ισχύ έναντι των ΗΠΑ. Στο τραπέζι έχουν πέσει σενάρια από αντίποινα έως και το λεγόμενο «εργαλείο κατά του εξαναγκασμού», το εμπορικό «μπαζούκα» της Ένωσης, που επιτρέπει δασμούς, αποκλεισμό αγαθών και υπηρεσιών, ακόμη και μπλοκάρισμα επενδύσεων.
Ωστόσο, η ενεργοποίησή του απαιτεί πολιτική συναίνεση, την οποία τα κράτη-μέλη εμφανίζονται απρόθυμα να δώσουν, φοβούμενα οικονομικό κόστος και ρήξη με την Ουάσιγκτον, ειδικά εν μέσω του πολέμου στην Ουκρανία.
Επενδύσεις στη Γροιλανδία
Η οικονομία της Γροιλανδίας στηρίζεται σε ετήσιες επιδοτήσεις της Δανίας, ύψους περίπου 530 εκατ. ευρώ, που καλύπτουν σχεδόν το μισό του δημόσιου προϋπολογισμού. Οι εξαγγελίες Τραμπ για επενδύσεις «δισεκατομμυρίων» θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, ώστε το νησί να μην περάσει στη σφαίρα οικονομικής επιρροής των ΗΠΑ.
Σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει ακόμη και διπλασιασμό της ευρωπαϊκής στήριξης, ενώ η Γροιλανδία θα μπορούσε να αντλήσει επιπλέον κονδύλια για απομακρυσμένα εδάφη συνδεδεμένα με την ΕΕ.
Στρατιωτική αποτροπή
Το πιο ακραίο σενάριο αφορά την ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων στη Γροιλανδία. Σε ανάλυσή τους για το think tank Bruegel, οι αναλυτές Μορένο Μπερτόλντι και Μάρκο Μπούτι υποστήριξαν ότι η ΕΕ θα πρέπει να «προστατεύσει τη Γροιλανδία από τον αμερικανικό επεκτατισμό», ενεργοποιώντας την ικανότητα ταχείας ανάπτυξης δυνάμεων.
Ένα τέτοιο βήμα, σε συνεννόηση με Κοπεγχάγη και Νουούκ, δεν θα απέτρεπε κατ’ ανάγκη μια αμερικανική κίνηση, αλλά θα την καθιστούσε πολιτικά και στρατηγικά εξαιρετικά περίπλοκη, πλήττοντας σοβαρά τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ.
Όπως προειδοποίησε ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σεργκέι Λαγοντίνσκι, «μια αμερικανική στρατιωτική κίνηση εναντίον της ΕΕ θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την παγκόσμια εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ».
