Η εικόνα του Ευρωπαίου επιτρόπου Άμυνας και Διαστήματος, Άντριους Κουμπίλιους, να επισκέπτεται μια παλιά στρατιωτική εγκατάσταση στην Αττική, η οποία μετατρέπεται πλέον σε κρίσιμο ευρωπαϊκό κόμβο ασφαλών επικοινωνιών, αποτυπώνει τη νέα κατεύθυνση της Ευρώπης στον τομέα της ασφάλειας και των κρίσιμων υποδομών.
Η Ελλάδα δεν συμμετέχει απλώς σε ένα ακόμη τεχνολογικό project της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά μέσα από το GOVSATCOM Hub, αποκτά ενεργό ρόλο στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλών επικοινωνιών, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν και οι απειλές στον κυβερνοχώρο αυξάνονται.
Η πρόσφατη επίσκεψη του Ευρωπαίου επιτρόπου, μαζί με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου, είχε έντονο πολιτικό και στρατηγικό συμβολισμό. Το συγκεκριμένο έργο υλοποιείται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού προγράμματος GOVSATCOM (Governmental Satellite Communications), που δημιουργεί ένα ενιαίο δίκτυο ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών για κυβερνήσεις, υπηρεσίες ασφαλείας και κρίσιμους κρατικούς φορείς.
Το εν λόγω πρόγραμμα προβλέπεται να λειτουργεί έως το 2051 και έχει σχεδιαστεί για να παρέχει κρυπτογραφημένες και ανθεκτικές επικοινωνίες ακόμη και σε συνθήκες κρίσης ή παρεμβολών. Οι υπηρεσίες του θα αξιοποιούνται από Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρεσίες ασφαλείας, φορείς πολιτικής προστασίας και μηχανισμούς διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων σε όλη την Ευρώπη.
Η επιλογή της πατρίδος μας μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Σύμφωνα με την Εκτελεστική Απόφαση 2024/3195 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η Ελλάδα και η Γερμανία επελέγησαν ως οι δύο χώρες που θα φιλοξενήσουν τις επίγειες υποδομές του συστήματος.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε ότι «η ανάπτυξη του ελληνικού GOVSATCOM Hub αποτελεί ένα στρατηγικό βήμα για τη χώρα και την Ευρώπη στον τομέα των ασφαλών κυβερνητικών επικοινωνιών. Σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων και σύνθετων απειλών, η ενίσχυση της ασφάλειας και της ανθεκτικότητας των κρίσιμων υποδομών επικοινωνίας καθίσταται καθοριστική για τη διασφάλιση της συνέχειας και της αξιοπιστίας των υπηρεσιών».
Όπως ανέφερε, «η Ελλάδα αποκτά έναν ουσιαστικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλών επικοινωνιών, φιλοξενώντας μια κρίσιμη υποδομή που θα λειτουργεί ως κόμβος δορυφορικών υπηρεσιών για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη. Το έργο αυτό αξιοποιεί υφιστάμενες δυνατότητες των Ενόπλων Δυνάμεων και τις συνδυάζει με σύγχρονες τεχνολογίες, ενισχύοντας την επιχειρησιακή ετοιμότητα και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης».
Παράλληλα, σημείωσε ότι το έργο εντάσσεται σε μια συνολικότερη στρατηγική αναβάθμισης των κρίσιμων ψηφιακών και διαστημικών υποδομών της χώρας, με στόχο τη διατήρηση ασφαλών επικοινωνιών ακόμη και σε περιβάλλον αυξημένων κινδύνων.
Από την πλευρά του, ο Ευρωπαίος επίτροπος Άμυνας και Διαστήματος Άντριους Κουμπίλιους ανέφερε μετά την επίσκεψή του ότι «η Ελλάδα δείχνει πραγματικά ένα πολύ ισχυρό παράδειγμα σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ για το πώς μπορούν να αναπτυχθούν αμυντικές δυνατότητες, τόσο επίγειες όσο και διαστημικές».
Όπως τόνισε, οι νέες εγκαταστάσεις για τις υπηρεσίες GOVSATCOM «αρχίζουν να λειτουργούν και φέρνουν νέες υπηρεσίες στους στρατούς και στις υπηρεσίες ασφαλείας», προσθέτοντας ότι «χτίζουμε ένα νέο σύστημα ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών που θα είναι εξαιρετικά χρήσιμο και η Ελλάδα θα διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτό».
Το ελληνικό Hub αναπτύσσεται σε ανενεργή στρατιωτική εγκατάσταση στην Αττική, η οποία αναβαθμίζεται πλήρως. Το έργο χρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους και περιλαμβάνει νέα ασφαλή δίκτυα επικοινωνιών, προηγμένα συστήματα φυσικής προστασίας, αλλά και υποδομές υψηλής κυβερνοασφάλειας.
Στην πράξη, το GOVSATCOM Hub θα μπορεί να λειτουργεί ακόμη και όταν συμβατικά δίκτυα επικοινωνιών έχουν καταρρεύσει ή δεχθούν κυβερνοεπιθέσεις και παρεμβολές. Η επιχειρησιακή συνέχεια αποτελεί βασικό στοιχείο του σχεδιασμού του έργου.
Το συγκεκριμένο έργο συνδέεται και με το μελλοντικό ευρωπαϊκό δορυφορικό σύστημα IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnection and Security by Satellite), το οποίο αποτελεί βασικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για αυτόνομες και ασφαλείς διαστημικές επικοινωνίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε βασικό επιχειρησιακό κέντρο για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο.
Να σημειωθεί πως η γεωγραφική θέση της χώρας θεωρείται κρίσιμη, καθώς η Ελλάδα βρίσκεται στο σταυροδρόμι ενεργειακών, αμυντικών και γεωπολιτικών εξελίξεων ανάμεσα στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάπτυξη τέτοιων υποδομών στην περιοχή ενισχύει την ανθεκτικότητα και μειώνει την εξάρτηση από εξωευρωπαϊκά δίκτυα και τρίτους παρόχους.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης παρουσιάστηκαν οι εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς και η τελική μορφή του έργου. Παράλληλα, έγινε ξενάγηση στο Στρατηγείο Διοικήσεως Ανατολικής Μεσογείου (ΣΔΑΜ), όπου παρουσιάστηκαν οι δυνατότητες ασφαλών στρατηγικών επικοινωνιών και η μελλοντική διασύνδεσή τους με το νέο ευρωπαϊκό Hub.
Το GOVSATCOM αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής που ακολουθεί η Ελλάδα για την ανάπτυξη κρίσιμων ψηφιακών και διαστημικών υποδομών. Τα τελευταία χρόνια η χώρα επενδύει σε data centers, υποθαλάσσια καλώδια, δίκτυα νέας γενιάς και δορυφορικές υπηρεσίες, με στόχο να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο συνδεσιμότητας και ασφάλειας.
Κατά συνέπεια γίνεται κρίσιμος επιχειρησιακός και γεωστρατηγικός κόμβος ασφαλών επικοινωνιών στην Ανατολική Μεσόγειο.
